cretan music – mantinades

Αυτό το video, θα φανεί πολύ χρήσιμο σε όσους ασχολούνται με τον Κρητικό χορό και σε όσους δεν έχουν ξαναδεί αυθεντική χορευτική έκδοση ενός παλιού και ξεχασμένου χορού, όπως είναι ο Πρινιώτης.

Προσωπική άποψη είναι ότι ο Πρινιώτης είναι από τους πιο δύσκολους Κρητικούς χορούς. Προσέξτε το γύρισμα όλου του σώματος της πρωτοχορεύτριας και τα μικρά ρυθμικά βήματα στα γυρίσματα. Τις λιγοστές φορές που έχω δει να τον “αναβιώνουν” αυτοί οι βηματισμοί δε γίνονται σωστά, ή έτσι όπως έχει καταγραφεί στο συγκεκριμένο video.

Ο Πρινιώτης είναι ένας χορός που έχει τις ρίζες του (μάλλον) στην ανατολική Κρήτη. Χορευόταν όμως και από τα μέσα του περασμένου αιώνα και στον νομό Ηρακλείου και στον νομό Ρεθύμνης. Εκτελείται από άνδρες και γυναίκες με τα χέρια των ανδρών πιασμένα πάνω από τα χέρια των γυναικών. Πιθανολογείται ότι χορός οφείλει το όνομα του στο χωριό Πρίνα Λασιθίου ή κατά άλλη εκδοχή το όνομα σχετίζεται με την στάση του ανθρωπίνου σώματος κατά την εκτέλεση του χορού, η οποία αποδίδεται εννοιολογικά από το αρχαίο ρήμα πρηνίζω και το ουσιαστικό πρηνής.

Ωστόσο, η λαογράφος Ευαγγελία Κ. Φραγκάκι, στο άρθρο της «Το Δημοτικό Τραγούδι της Κρήτης» (περιοδικό «Κρητική Πρωτοχρονιά» 1962, σελ. 63-77), αναφέρει τη μαρτυρία του Ι. Καλογιαννάκη από το χωριό Πρινιάς Μονοφατσίου ότι στο χωριό του χόρευαν τον «Πρινιανό» χορό, πάνω στο μέλος του τραγουδιού «Η Βλάχα»: «Κλέφτες βγήκαν στα βουνά να μας κλέψουν τα ωζά / παίρνουνέ μας ’ναν αρνί πούχε το χρυσό μαλλί / και του βάναμε το λέρι, τ’ ασημένιο καμπανέλι» (δυστυχώς ο πληροφοριοδότης ξέχασε το υπόλοιπο). Τραγουδεί ο μπροστινός και το αποπαίρνουν οι άλλοι.
Πρόκειται για δημοτικό τραγούδι της κεντρικής Ελλάδας, που το αναφέρει και ο Ν. Καζαντζάκης στο Ζορμπά (ως δημοτικό, όχι ως κρητικό τραγούδι) – η μαρτυρία ότι λεγόταν και στην Κρήτη είναι πολύ ενδιαφέρουσα και επιβεβαιώνει ότι τα δημοτικά τραγούδια όλων των περιοχών του Ελληνισμού είναι «συγκοινωνούντα δοχεία».
Στο νομό Ρεθύμνης μέχρι στιγμής μαρτυρίες για τον πρινιώτη έχουμε μόνο από τα χωριά Χάρκια Ρεθύμνης (κατ’ επίδρασιν του Γιώργη Μουζουράκη από την Παντάνασσα Αμαρίου, που, κατά μαρτυρίες του, τον είχε μάθει στην Πρίνα Λασηθίου) και στην Ελεύθερνα Μυλοποτάμου.
Πρινιώτη βλ. στο CD-ROM του βιβλίου «Το χωριό μας», έκδοση του πολιτιστικού συλλόγου Χαρκίων. Μελωδία του πρινιώτη βλ. στον ψηφιακό δίσκο του Δημήτρη Σγουρού από την Κριτσά Μεραμπέλλου «Τα Σα εκ των Σων», Κρητικό Μουσικό Εργαστήρι, Ηράκλειο. Εκεί λέει τις παραδοσιακές μαντινάδες:

Aλλο χορό δε ρέγομαι σαν τον πρινιώ-πρινιώτη,
απού τόνε χορεύγουνε όσοί ’χουνε νεότη!

Aλλο χορό δε ρέγομαι ωσάν τον πρινιανό μου,
απού τόνε χορεύγουνε και μένα στο χωριό μου!

To video είναι από βιντεοσκόπηση του 1985, στο χωριό Χάρκια Ρεθύμνου, όπου οι Χαρκιανοί με τη συνοδεία του λυράρη του χωριού Στέλιου Διαμαντή ή ΔιαμαντοΣτελή, χορεύουν παλιούς Κρητικού χορούς για να καταγραφούν από το χοροδιδασκαλείο του Λυκείου Ελληνίδων. Το εντυπωσιακό στοιχείο του video, είναι ότι χορεύουν οι απλοί άνθρωποι του χωριού και όχι κάποιος χορευτικός σύλλογος με πρωτοστάτες τους μεγαλύτερους σε ηλικία που “βαστούσαν ακόμα τα πόδια τους” και έτσι η συγκεκριμένη καταγραφή, μπορεί να χαρακτηριστεί για την αυθεντικότητά της, ως προς το πως χορευόταν από τους παλιούς, ο συγκεκριμένος χορός

Το video έχει επεξεργαστεί σε ψηφιακή μορφή από το σύλλογο του Χαρκιανών “Η Ψηλή Κορφή” και κυκλοφόρησε ως συνοδευτικό της συλλεκτικής έκδοσης “Το Χωριό μου“ μαζί με ηχητικό και φωτογραφικό υλικό. Οποιος ενδιαφέρεται να το αποκτήσει μπορεί να διαβάσει περισσότερες πληροφορίες ακολουθώντας αυτόν τον σύνδεσμο.