cretan music – mantinades

Εχω πει στο παρελθόν, πως ο Ψαραντώνης δεν μου αρέσει. Δεν μου αρέσει, γιατί σύμφωνα με όσα έχω ακούσει, παίζει καταπληκτική λύρα…αλλά, σόταν θέλει. Δυστυχώς, εγώ προσωπικά, δεν τον έχω ακούσει μέχρι σήμερα να παίζει αυτή την “καταπληκτική λύρα”, εκτός από έναν πολύ παλιό του δίσκο βινυλίου, “Τα Πετραδολάκια”, που όμως, ακόμα και σε αυτόν… δεν μ’ενθουσίασε. Πείτε ότι θέτε, αλλά όσες φορές τον ακούω, στο αυτί μου ακούγεται μία λύρα, ακούρδιστη, από την οποία λείπει ολοκληρωτικά η μελωδικότητα.

Ομως, δε μπορώ, παρά να προσκυνήσω σε ορισμένους σκοπούς που έχει “σκαρώσει”. Και… για μένα ο κορυφαίος σκοπός του είναι ο συρτός “Γιάντα ‘σαι νύχτα σκοτεινή”. Οποιοι δε γνωρίζεται αυτή τη συρτουδάρα, αυτό το σκοπό “αναφοράς”, θα πρέπει να αναθεωρήσετε τη στάση σας απέναντι στην Κρητική μουσική!

Το συγκεκριμένο σκοπό, θυμάμαι να τον έχω ακούσει σε 4 διαφορετικές εκτελέσεις, μέσα από τη μουσική μου συλλογή. Εκτός από την “original” έκδοση του Ψαραντώνη, μία ακόμα φορά από το Νικηφόρο Αεράκη στην “Ανωγειανή παρέα Νο.2″, μία από ζωντανή ηχογράφηση του Μιχάλη Καλλέργη και μία από τον Γιώργη Σκορδαλό. Την τελευταία την θεωρώ κορυφαία. Ετυχε, όχι μόνο να την ακούσω, αλλά και να την γράψω σε mini disc, όταν ηχογραφούσα ένα γλεντάκι με τον αείμνηστο Μανώλη Περιστέρη στα τελευταία χρόνια της ζωής αυτού του μεγάλου (και δυστυχώς… αφανή λυράρη) και ο Γιώργης που εμφανίστηκε τις πρωϊνές ώρες, πιάνοντας τη λύρα, έπαιξε έξω από τα μικρόφωνα, τη συγκεκριμένη σκοπουδάρα, με έναν δικό του… μοναδικά μελωδικό τρόπο, που όταν τον άκουσα στο mini disc, ανατρίχιασα.

Εχει και άλλο »

Ετσε… για να περάσει η ώρα, μιά γελοία τηλεφωνική φάρσα.

- Εσείς στην Κρήτη, είσαστε πολύ κοσμοπολίτες!
– Ιντά μα’στε!;!;  Δε πιστεύω να με πρόσβαλες;;;

και…

- Εγώ ‘χω μια μαντζαφλάρα μια 20ρά πόντους! Δεν κατέω ανε σε φτάνουνε! Βοήθειά σου!! Και κρέμεται εκειά και ντουντουνίζει σαν τσι καμπάνας το… Κάμει και πλαφ, πλουφ!!!

Ο αείμνηστος Μύρων Σκουλάς, ο Γιώργης Βρέτζος (Κατής) και ο Γιώργης Ξυλούρης (Ψαρογιώργης) μαζεύτηκαν σε παρέα για μια ζωντανή μερακλίδικη ραδιοφωνική καντάδα στο “Ράδιο Κάστρο” του Ηρακλείου για την εκπομπή “Μουσικοκελαϊδίσματα”.

Ούλοι τους είναι ολομέθυστοι… αλλά αυτά ‘ναι τα ωραία. Οχι για τη μεθιά ντους, αλλά για την αξιοπρέπεια που κρατήσανε μέσα σ’αυτή. Μια αξιοπρέπεια που πολλοί χάνουνε και το χειρότερο είναι πως δεν τους στενοχωρεί καθόλου.

Για να πούμενε και την απόλυτη αλήθεια, το ηχητικό αποτέλεσμα που θ’ακούσετε, προκύπτει από δύο διαφορετικές εκπομπές. Είναι απλές ηχογραφήσεις (μάλλον από κασσετόφωνο αν κρίνω από την ποιότητα) και δυστυχώς… δεν έχω περισσότερα στοιχεία για τις συγκεκριμένες εκπομπές, όμως όποιος γνωρίζει κάτι παραπάνω θα τονε χιλιοπαρακαλούσα να πληροφορήσει και μένα.

Δε θα γράψω πολλά-πολλά. Δεν χρειάζεται… Ακούστε τους και ευχαριστηθείτε τους. Θα κρατήσω μόνο μια κουβέντα που είπε μια γρα που πήρε τηλέφωνο στη διάρκεια της πρώτης ραδιοφωνικής εκπομπής:

Που τα βρίνεις παιδί μου, αυτανά τα κοπέλια και τα ν’αμαζώνεις ατά και θα με τροζάνεις!

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Στο στάδιο που μ’έφερε κι η μάνα μου πονεί με 
κι έβαλε μαύρα στο κορμί και ζωντανό πενθεί με.

Επλήγωσέ μου τη καρδιά σ’ευαίσθητο σημείο 
και δε τη γνοιάζει να ζητά να πάρει και βραβείο

Νίκος Κυριακάκης. Μέγας καλλιτέχνης! Με ήθος! Με σεμνότητα! Με σεβασμό στην Κρητική μουσική!

Μην απορείτε! Δεν έχω πιεί “ένα μπουκάλι Chivas”! Και όμως… μακάρι να το ‘χα πιεί… γιατί ο Κυριακάκης ορίζει και εκφράζει ένα κομμάτι ανθρώπων που θεωρούν τους εαυτούς τους Κρητικούς. Αυτούς που τον καλούν σε γλέντια, σε “πολιτιστικές” εκδηλώσεις” (για σένα τα λέω Πετρούπολη), σε εκπομπές (για σένα τα λέω Βιτώρε), σε μαγαζιά (για σας το λέω Σταυρακάκηδες). Οταν λοιπόν αυτό το “κομμάτι” μεγαλώνει ή/και γιγαντώνεται (ανάλογα τον αριθμό μπουκαλιών Chivas που έχουν καταναλωθεί), εγώ δεν έχω παρά να υποκλιθώ. Να υποκλιθώ και να πω “Να μου”, όπως το λέει ο ίδιος ο Κυριακάκης.

“Να μου” μαλάκα που θεωρείς τον εαυτό Κρητικό. “Να μου” παράωρε, που προσπαθείς να πεις τα πράγματα όπως είναι (και όχι όπως ΠΡΕΠΕΙ να είναι). “Να μου” που υπάρχουν προεδρεία συλλόγων που τον καλούν για να παίξει σε βραδιές τους. “Να μου” που είμαι ένας ακόμα “γρόθος” που υπερασπίζεται ή/και υποστηρίζει αυτές τις επιλογές. απλά και μόνο γιατί έχουν την ταμπέλα της “Κρήτης”.

Ομως δυστυχώς. Δεν έχω πιεί Chivas. Ετσι, για μια ακόμα φορά, όταν ακούω Κυριακάκη (και όχι μόνο), ντρέπομαι. Ντρέπομαι που είμαι Κρητικός. Ντρέπομαι που υπάρχουν άνθρωποι που “καταλαβαίνουν” και “μαθαίνουν” την Κρητική μουσική από “μουσικούς” (με πολλά εισαγωγικά) σαν τον Κυριακάκη. Ντρέπομαι που υπάρχουν προεδρεία πολιτιστικών συλλόγων που τον καλούν να “παίξει” στις εκδηλώσεις τους (ίσως για  να παίξει με τα νεύρα μου!) Ντρέπομαι που υπάρχουν άνθρωποι, μεγαλύτεροι σε ηλικία, που τον υποστηρίζουν με την απάθειά τους. Ντρέπομαι που υπάρχουν ιδιοκτήτες Κρητικών νυκτερινών μαγαζιών που τα έχουν μετατρέψει σε σκυλάδικα προς άδραξη του εύκολου χρήματος.

Εχει και άλλο »

Δε θέλω να πιστεύω πως υπάρχει Κρητικός που δε γνωρίζει έναν από τους κορυφαίους συρτούς της Κρητικής μουσικής, το “Να’σουν αέρας”. Ομως, είμαι σίγουρος, πως λίγοι γνωρίζουν πως τη συγκεκριμένη συρτουδάρα, την έχει γράψει και την έχει πρωτοπεί ο Παντελής Σταυρουλάκης. Ενας μελαγχολικός και τρυφερός συρτός που θεωρείται πλέον κλασικό και παίζεται από τους περισσότερους νέους λυράρηδες του νησιού μας. Το συρτό αυτό έχει ηχογραφηθεί αρκετές φορές από διάφορους αξιόλογους καλλιτέχνες, ενώ ξεχωρίζει, κατά τη γνώμη μας, η ηχογράφησή του από το Γιώργη Ξυλούρη (Ψαρογιώργη).

Εκτός του “Να’σουν αέρας” έχει δημιουργήσει και άλλους, μοναδικούς σκοπούς, όπως τα: “Τον ήλιο βάνω μάρτυρα”, “Πάντα φοβάται π’αγαπά”, “Μοίρα δε σε φοβούμαι μπλιο”. Αυτά είναι μερικά από τα μουσικά αριστουργήματα που άφησε ως παρακαταθήκη στους νεώτερους ο Παντελής Σταυρουλάκης.

Ο Παντελής Σταυρουλάκης, από το χωριό Χάρακας της επαρχίας Μονοφατσίου του νομού Ηρακλείου, γεννήθηκε το 1931 και σκοτώθηκε το 1982 σε ηλικία 51 ετών από ατύχημα. Ο ίδιος έλεγε συχνά ότι θα πέθαινε στα πενήντα του.

Eίναι ένας από τους αγαπημένους λυράρηδες της κεντρικής Κρήτης και η μνήμη του είναι πάντα φρέσκια στο νου και την ψυχή των Κρητικών μερακλήδων.

Ηταν ένας αυθεντικός άνθρωπος, από γονείς αγρότες, ενώ και ο πατέρας του έπαιζε λύρα ερασιτεχνικά. Πρωτόπιασε τη λύρα σε μικρή ηλικία και επαγγελματικά έπαιξε για πρώτη φορά σε γλέντια της περιοχής στα 16 του χρόνια. Μεγαλώνοντας όμως κάποια στιγμή εγκατέλειψε τη λύρα και ξανάπαιξε μετά από 22 χρόνια παύσης. Σε ηλικία 47 χρονών ηχογράφησε τον πρώτο του δίσκο με συνεργάτη το Νίκο Καδιανό.

Συνολικά ηχογράφησε δύο δίσκους, ενώ ετοίμαζε έναν τρίτο, που όμως δεν πρόλαβε να τον ηχογραφήσει λόγω του ξαφνικού θανάτου του. Ήταν παντρεμένος με τη Μαρία Αποστολάκη από το Χάρακα και είχαν δύο κόρες, τη Μελανθία και την Κλειώ. Μετά το θάνατό του εκδόθηκε ένας διπλός δίσκος ιδιαίτερου ενδιαφέροντος, αφιερωμένος στη μνήμη του. Στον πρώτο από τους δύο δίσκους του συγκεκριμένου αφιερώματος περιλαμβάνονται οι αυθεντικές ηχογραφήσεις του, ενώ στο δεύτερο ηχογραφήσεις άλλων καλλιτεχνών σε δικά του κομμάτια.

Απολαύστε τον σε mp3, στην αυθεντική ηχογράφηση του “Να’σουν αέρας“.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Να ’σουν αέρας να ’μπαινες μέσα στα σωθικά μου
να ’θώρειες ποιά ’ναι η γι-αφορμή και καίγετ’ η καρδιά μου.

Το βιολάτορα Μανώλη Φαντάκη δεν τον ήξερα. Δεν τον είχα ακούσει, εκτός από 1 ή ίσως 2 φορές στο Kisamos TV, από τηλεοπτικό σήμα με κακή ποιότητα. Κάποια στιγμή άκουσα τυχαία από φίλο “Το κοκοράκι” από το τελευταίο του CD. Σαν μουσικό κομμάτι, δε μπορώ να το λάβω ως τίποτε άλλο, εκτός από χιουμοριστικό. Μια country μελωδία με τους γνωστούς στίχους του “Οταν θα παω κυρά μου στο παζάρι” με κάποιος ήχους από ζώα, καράβια, αυτοκίνητα, τηλέφωνα κ.α. Οταν το πρωτάκουσα θεώρησα, ότι το πιο πιθανό ήταν, ότι οι ήχοι έγιναν μέσω sampling.

Ξαφνικά έπεσα πάνω στο παρακάτω βίντεο, για να καταλάβω (για μια ακόμα φορά) ότι τα “ακούσματα” απατούν!

Τη Σούλα Δασκαλομαρκάκη δεν την έχω ακούσει σχεδόν ποτέ. Αρα δεν είμαι σε θέση να εκφέρω άποψη. Αντίθετα, τη Γεωργία Νταγάκη, εκτός από τη δισκογραφία (που δε με ενθουσίασε) έτυχε να την ακούσω πριν από 2 (μπορεί και 3 χρόνια) στο Οινωδείο στο Ρέθυμνο. Από εκείνη τη βραδιά δε θα ξεχάσω την καταπληκτική διασκευή του “Συρτού του Ροδινού” που έπαιξε τις μικρές ώρες όταν πλέον είχαμε μείνει στο μαγαζί 6-7 άνθρωποι. Εγώ, ο φίλος μου ο Κωστής (Κωστή θυμάσαι;) και μια παρέα με τους γονείς, τους θείους και το νονό της Γεωργίας! Ισως το γεγονός, ότι είχαμε μείνει τόσο λίγοι και μέσα σε αυτούς, άνθρωποι του συγγενικού της περιβάλλοντος, να την έκαναν να νιώσει άνετα, ώστε να “παραλλάξει” ένα συρτό που λίγοι έχουν “το θάρρος” να τον αγγίξουν και πολύ περισσότερο να τον αλλάξουν.

Εχω ακούσει (κι αν έχω ακούσει) το συρτό του Ροδινού, από χίλιους-μύριους λυράρηδες, αλλά εκείνη η διασκευή που άκουσα από τη Νταγάκη, εκείνο το βράδυ, με “ανατρίχιασε”. Την παραδέχτηκα (για αυτό που μπορεί να παίξει). Της έβγαλα το καπέλο (όχι ως κύριος, αλλά ως ακροατής). Τις έδωσα τα συγχαρητήριά μου (κάτι που δεν κάνω συχνά).

Εκείνη τη διασκευή, δεν την ξανάκουσα και δε νομίζω ότι την έχει βγάλει στη δισκογραφία (Γιωργία, είναι κάτι που πρέπει να κάνεις). Αν’αυτής όμως βρήκα ένα πολύ παλιότερο βίντεό της, μαζί με τη Σούλα Δασκαλομαρκάκη, να παίζουν τη συρτουδάρα του Σκορδαλού “Γιάντα ο αναστεναγμός” (ένας ιδιαίτερος σκοπός που παίζεται από τη βουργάρα), που είναι αρκετό για να καταλάβει ο καθένας το ταλέντο αυτής της κοπελιάς. Το ότι το “χαραμίζει” τη λύρα της με τις συνεργασίες που κάνει (μην παρεξηγηθώ… εννοώ ότι δεν είναι Κρητικές και με αυτές δε μπορεί ν’αποδώσει την Κρητική λύρα και μουσική όπως μπορεί) είναι άλλο θέμα συζήτησης. Ομως εδώ που τα λέμε… σε μια σωβινιστικά “ανδρική” Κρήτη, που να σταθεί η κακομοίρα σε γλέντια και σε γάμους της;

Εχει και άλλο »