cretan music – mantinades

O Bασίλης Σκουλάς γόνος των Aνωγείων σπουδαίας μητρόπολης της κρητικής μουσικοχορευτικής παράδοσης θεωρείται σήμερα ένας από τους πιο καταξιωμένους καλλιτέχνες στο χώρο της λύρας και του παραδοσιακού τραγουδιού.

Eίναι ο πρώτος λυράρης που κατέκτησε χρυσό και πλατινένιο δίσκο, έχει κυκλοφορήσει πάνω από 20 άλμπουμ, ενώ έχει ταξιδέψει επανειλημμένως στις χώρες της Eλληνικής διασποράς τονώνοντας το ηθικό των Kρητικών της ξενιτιάς και θυμίζοντάς τους ότι η “Mάνα Kρήτη” πάντα θα τους αγκαλιάζει και θα τους μεταλαμπαδεύει το λαμπρό πολιτισμό της. Πρόσφατα δε, όλοι θυμόμαστε τη συμμετοχή του Bασίλη Σκουλά στο σίριαλ του ANTENNA Σύνορα Aγάπης, σκηνοθεσίας M. Mανουσάκη. Eνώ μόλις κυκλοφόρησε το τελευταίο του C.D. με τίτλο “Tα άγρια πουλιά” το οποίο διαφέρει εντελώς από τα προηγούμενά του και θα μας απασχολήσει σε άλλο ρεπορτάζ.

- Eίστε ένας καλλιτέχνης που αν και παραμένετε πιστός στην παράδοση του τόπου μας, ωστόσο δεν παύετε να δημιουργείτε συνεχώς. Ποιά βιώματα σας οδήγησαν σ’ αυτόν τον δρόμο. Ποιά ήταν τα πρότυπά σας και η σχέση σας με τους παλαιούς κρητικούς λυράρηδες;

- “Aπό 7 χρονών άρχισα να παίζω λύρα. Στην οικογένεια των Σκουλάδων υπήρχε μεγάλη μουσική πράδοση. O προπάππους μου ήταν λυράρης, αλλά το ίδιο και ο παππούς μου ο Mιχαλιός όπως τον έλεγαν (Mιχάλης Σκουλάς). Δεξιοτέχνης της λύρας ήταν και ο αδερφός του παππού μου ο επωνομαζομενος Aντωνάκης (Aντώνης ΣKουλάς), που ήταν και παππούς των Ξυλούρηδων. O πατέρας μου ο Aλκιβιάδης Σουλάς ή αλλιώς Γρυλιός, στα 70 χρόνια του άρχισε να κάνει ζωγραφική και ξυλογλυπτική, έργα του οποίου βρίσκονται σε λαϊκό μουσείο των Aνωγείων. Ως προς το επάγγελμα, ο πατέρας μου έκανε καφενείο στο οποίο απέκτησα διάφορα βιώματα που με σημάδεψαν. Eκτός μάλιστα από το πλήθος οργανοπαικτών που συνέρρεαν στο καφενείο και τραγουδούσαν με διάφορα παρεάκια παμπάλαιους σκοπούς, ερχόταν και ο Mανόλης Γασπαράκης ή ο Στραβός όπως τον έλεγαν, επειδή ήταν τυφλός. Eκείνος μάλιστα άκουγε προσεκτικότατα την κρητική μουσική, αλλά και τα βήματα των χορευτών και προσάρμοζε έπειτα τα περίφημα τραγούδια του.

Εχει και άλλο »

Θεωρώ το Ζαχαρία Μελεσσανάκη, μία κορυφαία λύρα. Μια λύρα με γλυκάδα που λίγοι λυράρηδες μπορούν ν’αποδώσουν. Ειδικά στους συρτούς!

Σε αυτό δε, το σπάνιο βίντεο (όπως πιστεύω), από ζωντανή του εμφάνιση, διάρκειας μισής ωράς, που δε θυμάμαι ούτε από που είναι, ούτε ποιός μου το έδωσε, θα ακούσετε τον Ζαχάρη να ζωγραφίζει με το δοξάρι του σε συρτουδάρες όπως το “Κομμάτια να με κάνουνε“:

Κομμάτια να με κάνουνε για τη δική σου αγάπη
θα ζει να σε ξαν’αγαπά το κάθε μου κομμάτι.

…και όχι μόνο αυτό, αλλά θα ακούσετε (και θα δείτε) το Ζαχάρη, να παίζει με τη λύρα του, τσιφτετέλι oriental!! Μαζί του, στα λαούτα ο Στέφανος Αναστασάκης και ο Παύλος Σηφάκης (ευχαριστώ Γιάννη).

Η βιντεοσκόπηση έγινε στις 15 Αυγούστου του 2003, σχεδόν στις 4 το πρωί (αν η ώρα της κάμερας ήταν σωστή)!!

Εχει και άλλο »

Δεν πρόκειται για κάτι το φοβερό! Δεν πρόκειται για κάτι το εξωφρενικό! Δεν πρόκειται ούτε για κάποια ποιοτική βιντεοσκόπηση. Ομως πείτε μου!! Που θα ξαναβρείτε την ευκαιρία να δείτε παρέα το Μιχάλη Τζουγανάκη να παίζει μαντολίνο και το Δημήτρη Αποστολάκη (από τους Χαίνηδες) να παίζει λύρα, σε παρέα που μαζεύτηκε αυθόρμητα εν πλω για την Κρήτη, μέσα στο Κρήτη Ι της ΑΝΕΚ!!!

Είμαι σίγουρος ότι δεν θα το ξαναβρείτε. Γι’αυτό και το έβαλα στο blog. Καλή θέαση, όχι με ένα, ούτε με δύο, αλλά με τρία βίντεο!

Εχει και άλλο »

Στον τομέα της διασκέδασης σήμερα όλα υπακούουν στα κελεύσματα του επαγγελματισμού. Μεγάλα και πολυτελή κέντρα, πολυμελή μουσικά συγκροτήματα, τέλεια μηχανήματα ενίσχυσης του ήχου, ρομποτοποιημένοι σερβιτόροι, λουλούδια κλπ. Τα παλαιότερα όμως χρονια όλα τα παραπάνω ήταν πιο απλά και ανθρώπινα.

Τα γλέντια οργανώνονταν στα ταπεινά καφενεία του χωριού, στα δώματα των σπιτιών, στους περιβόλους των εκκλησιών, στις αλάνες κάτω από τεράστιες καρυδιές και γερικους πλατάνους, μέσα σε αυτοσχέδιες καλύβες και όπου αλλού μπορούσαν να σύρουν τα βήματά τους οι χορευτές. Οι οργανοπαίκτες ήταν, κατά κύριο επάγγελμα ξωμάχοι, που γνώρισαν παράλληλα λίγη μουσική, με την οποία συντόνιζαν τα ζάλα των χορευτών. Το μουσικό όργανο που κυριαρχούσε παλαιότερα ήταν η ασκομαντούρα. Ο χωριανός μου ο μαντουράρης, με μόνη την ασκομαντούρα, διεκπεραίωσε μουσικά δεκάδες γάμους και άλλα τόσα τοπικά πανηγύρια. Αργότερα μπήκε στην υπηρεσία του γλεντιού, στα μέρη του Λασιθίου, το βιολί, η μαντόλα και το λαγούτο. Οι βιολάτρες του τόπου μου δεν ήταν σίγουρα Καλογερίδηδες. Ολοι τους όμως έβγαζαν το γλέντι και διασκέδαζαν τους χωριανούς μου. Από όλους τους βιολάτορες ξεχώριζε ο Γεράνης, ένας υψηλόκορμος Αγιοπαρασκιώτης που είχε παντρευτεί στον Αβρακόντε και έπαιζε και ευρωπαϊκά ταγκό, βάλς και Μπόσα Νόβα. Καλός ήταν κι ένας άλλος Αβρακοδιανός ο Μιλτιάδης παρόλο που δεν προσάρμοζε τις μαντινάδες του στις εποχές του χρόνου. Ετσι σ’ένα γλέντι που γινόταν στην καρδιά του χειμώνα τραγουδούσε: “Ηρθε πάλι η άνοιξη, τα χελιδόνια εφτάξαν!..” Εξω όμως είχε σταθεί μισό μέτρο το χιόνι.

Εχει και άλλο »

Ο διακεκριμένος οικονομολόγος Μιχάλης Πριναράκης έχει γράψει την ιστορία του στη μελέτη και καταγραφή του κρητικού πολιτισμού, αλλά και στην παρουσίασή του στο κοινό των σύγχρονων πόλεων. Η πολιτιστική του δράση στην Αθήνα και την Κρήτη (και όχι μόνο) τον έχει καταξιώσει στη συνείδηση χιλιάδων Κρητικών, μα και του έχει προσφέρει την πολύτιμη εμπειρία της επικοινωνίας και της σύνδεσης της παράδοσης με τη σύγχρονη καθημερινότητα.

Οι γνώσεις του, τα βιώματά του από τον πολιτισμό της κρητικής υπαίθρου (στην οποία μεγάλωσε και τη γνώρισε από πρώτο χέρι) καθώς και η εμπειρία του για την προσφορά αυτών των γνώσεων και βιωμάτων στους σύγχρονους ανθρώπους αποτυπώνονται στο βιβλίο του “Λαϊκά Ήθη και Έθιμα της Κρητικής Υπαίθρου – Η ταυτότητα της Κρήτης“, που κυκλοφόρησε το 2007 από τις εκδόσεις Σμυρινωτάκη (www.smirniotakis.gr), ενώ το περιεχόμενό του, από το 2004, είχε λάβει α΄ έπαινο από την Ακαδημία Αθηνών.

Πρόκειται για μια πολυτελή έκδοση μνημειακού χαρακτήρα, με την οποία ο συγγραφέας επιχειρεί να παρουσιάσει το σύνολο του υπαίθριου κρητικού πολιτισμού: από τις αγροτικές και ποιμενικές ασχολίες ώς τους θρύλους και τις παραδόσεις, από τη μουσική και τα τραγούδια ώς τον τρόπο που οι άνθρωποι αντιμετώπιζαν κάθε περίσταση της ζωής, τη γέννηση του καινούργιου ανθρώπου, τα παιχνίδια, το γάμο, το θάνατο…

Εχει και άλλο »

Ο Βασίλης Σταυρακάκης δε χρειάζεται συστάσεις. Κάθενας που θεωρεί τον εαυτό του Κρητικό, θα πρέπει να τον έχει ακούσει. Σε κάποιο κέντρο, σε κάποιο γλέντι, σε κάποια παρέα; Πρέπει να τον έχει ακούσει. Φωνή-μέταλλο!

Ομως… πόσοι τον έχετε ακούσει νωρίς το πρωί;; Λίγοι! Εδώ όμως σας δίνεται η ευκαιρία να τον ακούσετε ζωντανά, σε αυτό το video, μετά από γλέντι στο πανηγύρι του Αγίου Παντελεήμονα στην Αρβή Ηρακλείου.

Δεν εισ’ αυτή που έψαχνα, έμοιαζες με τα ‘κείνη,
τώρα που το κατάλαβα, το λάθος έχει γίνει.

Κι ο πιο μεγάλος έρωντας με το φεγγάρι μοιάζει
κανεί κι αυτός τον κύκλο του, γεμίζει και αδειάζει.

Το Κρητικό Μουσικό Εργαστήρι με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση παρουσιάζει τη νέα δισκογραφική δουλειά του Ψαραντώνη, με γενικό τίτλο “Έκεια που θέλω”. Ο Ψαραντώνης ερμηνεύει μια σειρά τραγουδιών του σπουδαίου, αυτοδίδακτου και ταλαντούχου μουσικού Βασίλη Ξυλούρη. Οι εξαιρετικοί στίχοι είναι του αξέχαστου και σημαντικού μαντιναδολόγου Γιώργη Σταυρακάκη (ή όπως οι περισσότεροι από εμάς τον γνωρίσανε, Μιχαλόμπα).

Η σεμνότητα που χαρακτηρίζει τον Ψαραντώνη και η έντονη προσωπικότητά του, αναδεικνύονται μέσα από την πολύχρονη και καταξιωμένη μουσική του σταδιοδρομία. Πνεύμα ανήσυχο και υποψιασμένο, φωνή αρχέγονη και δυνατή, λύρα με ιδιότυπο ύφος και σεβασμό για την παράδοση. Το μουσικό έργο αυτό είναι αφιερωμένο στη μνήμη του Μιχαλόμπα, που με τους ανεπανάληπτους και αυθεντικούς στίχους του άφησε μια μεγάλη πολιτιστική κληρονομιά στις νεότερες γενιές και γενικότερα στη μουσική παράδοση της Κρήτης. Το CD συνοδεύεται από ένθετο βιβλιαράκι με φωτογραφίες και στοιχεία για τους καλλιτέχνες. Μπορείτε να το βρείτε σε όλα τα δισκοπωλεία της Κρήτης καθώς και σε επιλεγμένα δισκοπωλεία στην υπόλοιπη Ελλάδα. Επίσης, μέσα από το site της εταιρίας www.cretanmusic.gr, μπορείτε μάθετε λεπτομέρειες για τη νέα αυτή δισκογραφική δουλειά.

Εχει και άλλο »