cretan music – mantinades

Για πολλούς Κρητικούς το όνομά του είναι το συνώνυμο της λύρας. Όχι άδικα, καθώς μαζί της αναδείχτηκε ως ένας απ’ τους σημαντικότερους συντελεστές της κρητικής μουσικής κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα και αναδείχτηκε σε θρύλο στη διάρκεια της ζωής του. Άνοιξε νέους δρόμους στη μουσική της Κρήτης, γι’ αυτό, ενώ δεν δίδαξε λύρα σε σχολές, η τέχνη και το έργο του ώθησαν τον απλό κόσμο να τον αποκαλέσει πολύ εύστοχα και με τεράστια σημασία “Δάσκαλο της Κρητικής Μουσικής”. Χωρίς να έχει μελωδική φωνή, ήξερε να τραγουδάει. Η λύρα του ιδανική για το μερακλή χορευτή, έδινε «φτερά» στα πόδια… Στην Κρήτη σήμερα δεν μπορεί να γίνει γλέντι σε γάμο ή βάπτιση, σε εκδήλωση ή σε “παρέα“, όπου τα όργανα στη μέση και γύρω οι τραγουδιστές-μαντιναδαλόγοι ή χορευτές, να μην παίζουν και να μην τραγουδούν συνθέσεις του. Η αγάπη των πολυάριθμων θαυμαστών του φτάνει πολλές φορές στα όρια του φανατισμού.

Μέχρι και σύλλογος φίλων του έχει ιδρυθεί. Ο Δάσκαλος, o Λυράρης, o Γέρος: ο Θανάσης Σκορδαλός.

Εχει και άλλο »

Ο Φουσταλιέρης και η μουσική δράση του σχετίζονται άμεσα μ’ ένα θέμα που ενδιαφέρει, εδώ και κάμποσα χρόνια, όλο και περισσότερους, κυρίως μουσικολόγους, μουσικούς και εραστές της μουσικής: τα αστικά τραγούδια της Κρήτης. Εννοούμε τα τραγούδια που, μέχρι τα τελευταία τριάντα χρόνια και κάτι, ακούγονταν στις κρητικές πόλεις και τα περίχωρά τους (τις ημιαστικές –για να κυριολεκτήσουμε– περιοχές του νησιού) και δε συνηθίζονταν παραπέρα, στα καθαρώς αγροτικά και κτηνοτροφικά χωριά, που, κάπως αποκομμένα από τις πόλεις, ανέπνεαν τη δική τους μουσική παράδοση.

Η ενασχόληση μάλιστα με το είδος συνδέεται άρρηκτα με την «ανακάλυψη του Φουσταλιέρη» λίγα χρόνια πριν κοιμηθεί, ανακάλυψη που –άσχετα με το πώς το βλέπει ο καθένας– πράγματι δίδαξε πολλά σε αληθινούς φίλους της μουσικής και φυσικά συντέλεσε καθοριστικά στο να ασχολούμαστε εμείς εδώ με το Φουσταλιέρη, δεδομένου ότι, όταν ζούσε, οι περισσότεροι της παρέας μας ήταν ηλικιακά μικροί και πνευματικά μακριά νυχτωμένοι για την ύπαρξή του και το ανεκτίμητο καλλιτεχνικό έργο του. Δυστυχώς το φαινόμενο Φουσταλιέρης έφυγε, μαζί με την κοινωνία των μερακλήδων του καιρού εκείνου, και τώρα ψάχνουμε τα τελευταία σπαράγματα, τα θρουλάκια που θα μάσε βοηθήσουνε να σβήσομε τη δίψα μας σε μια θάλασσα καθαρότητας κι αθρωπιάς, χωρίς φυσικά ρομαντικές εξιδανικεύσεις… Ευτυχώς επιβιώνουν ακόμη κάμποσοι μερακλήδες από το φαινόμενο Σκορδαλός, Μουντάκης, κ.τ.λ., δηλαδή από την κοινωνία της επόμενης γενιάς, που όμως η μουσική της, αν και σπουδαία (γι’ αυτό και την αγαπάμε μέχρι δακρύων), είχε ήδη αρχίσει να μετασχηματίζεται σε κάτι περισσότερο αστικό, περισσότερο ανακατεμένο με τα αθηναϊκά φαινόμενα του επαγγελματισμού, του φολκλόρ, του «κοσμοπολίτικου», του «επιστημονικού» κ.τ.λ. και συνεπώς λιγότερο «καθαρό». Ας είναι. Πίσω στο θέμα μας.

Εχει και άλλο »

Εψαχνα πολύ καιρό για να βρω ένα βίντεο του αείμνηστου Μανώλη Περιστέρη και να το προσθέσω στο blog. Δεν έβρισκα! Ομως μέσω του περιοδικού “Κοντυλιές“, βρήκα το βίντεο που ακολουθεί και που το τράβηκε ο Περικλής Κατσούγκρης. Δεν είναι αντιπροσωπευτικό της λύρας που ο Μανώλης μπορούσε να παίξει. Ομως είναι το μοναδικό που μπόρεσα να βρω και το παραθέτω ως δείγμα τιμής στο Μανώλη. Ενα παιδί στην καρδιά, άλλα άνδρας στην ψυχή και στο παρουσιαστικό. Ανθρώπα!

Μαζί του, στο λαούτο o Αγγελος Τσαγρής από την Βισταγή Αμαρίου και στη κιθάρα ο πιστός συνεργάτης των Περιστέρηδων επί σειρά ετών Στάθης Μελεούνης. Στο λαούτο και στο τραγούδι, η βροντερή αλλά συνάμα γλυκειά φωνή του Ανδρέα Βαρβατάκη (ναι, ναι, ΝΑΙ Ανδρέα!!!), τον οποίο μπορείτε ν’ακούσετε στο νέο του μαγαζί, τους “Δροσουλίτες”, στην Αγία Παρασκευή, μαζί με τους αδελφούς Μακρυδάκη, το Γιάννη και τον Χρήστο.

Ο Μανώλης πέθανε από καρκίνο το 2005;;; σε ηλικία 44;;; ετών (όποιος θυμάται ακριβή στοιχεία ας μου τα θυμίσει και μένα) την παραμονή των Χριστουγέννων του 2005 (24/12/2005) σε ηλικία 41 ετών. Πριν συμπληρωθεί ένας χρόνος από το θάνατό του, στις 8/7/2006, πέθανε και ο πατέρας του, ο Αντώνης Περιστέρης, από τον καημό του.

Ευχαριστώ τον Γιάννη και τον Γρηγόρη Αλυσσανδράκη για τις προσθήκες τους.

Εχει και άλλο »

Από τους λεγόμενους «ξεχασμένους» τοπικούς χορούς της Κρήτης, ο Κατσαμπαδιανός χορευόταν (σύμφωνα με τις έως τώρα καταγραφές) στο νομό Ρεθύμνου (και σε ορισμένα χωριά του γειτονικού Αποκόρωνα Χανίων) και στα νότια του νομού Ηρακλείου, ιδιαίτερα δε στις επαρχίες Αμαρίου και Πυργιωτίσσης . Έχει επίσης καταγραφεί με τις ονομασίες Κατσι(μ)παδιανός, Κατσαμπαδιανές και Κουτσιστός ή Κουτσός . Οι τελευταίες ονομασίες οφείλονται στα τρία πρώτα βήματα του χορού όπου οι χορευτές «σέρνουν» το πόδι τους σαν να αναπαριστούν βήμα κουτσού ή παράλυτου . Φαίνεται να πρόκειται για παραλλαγή του πηδηχτού Πεντοζάλη.

Πρόκειται για εύθυμο «μικτό χορό», δηλαδή χορό που χορευόταν και από τα δύο φύλα, όπως όλοι ανεξαιρέτως οι χοροί της κεντρικής και της ανατολικής Κρήτης, με πιθανή εξαίρεση τις ανωγειανές όρτσες. Ο χορός ατόνησε ήδη από τα μέσα του 20ού αιώνα και «εκτοπίστηκε» στο περιθώριο του γλεντιού, όπου χορευόταν σε στιγμές ευθυμίας κυρίως από ηλικιωμένους μαζί με τους άλλους τοπικούς χορούς (τριζάλη, απανωμερίτη, λαζώτη, μικρό μικράκι κ.λ.π.), επειδή το γλέντι ξέφυγε από τα δεδομένα της «μεγάλης τοπικής παρέας», έγινε πολύ πιο σύνθετο αλλά και τυποποιήθηκε σταδιακά. Βέβαια, η περιθωριοποίηση των τοπικών χορών (που θεωρήθηκαν από τότε «παλιοί χοροί») είναι ένα θέμα που σχετίζεται άμεσα με τον τρόπο λειτουργίας του χορού, και γενικότερα της ψυχαγωγίας, στα χωριά της Κρήτης, κατά τις μεταμορφώσεις του τρόπου ζωής που επέφερε ο 20ός αιώνας με την αστυφιλία, τη μετανάστευση, την είσοδο της «ανάπτυξης» στην ύπαιθρο (αγροτικά μηχανήματα, αμαξωτοί δρόμοι κ.τ.λ.), καθώς και την ανάδειξη των «μεγάλων κλασικών» Κρητικών μουσικών, που έρχονταν ως «ξένοι» στα χωριά, έπαιζαν κι έφευγαν και διαμόρφωσαν έτσι ένα ενιαίο «παγκρήτιο» μουσικό ύφος και ρεπερτόριο.

Εχει και άλλο »

Εδώ δεν έχουμε κάτι το συνηθισμένο. Εξ’αλλου από αυτό το blog, δεν ακούτε και δεν βλέπεται κάτι το συνηθισμένο. Τουλάχιστον αυτό θα ήθελα να πιστεύω.

Ομως, μία “σύμπραξη” των Μανωλιούδη, Χαλκιαδάκη με τον Κονταρό είναι κάτι που δε μπορεί να βρεθεί στη δισκογραφία. Μπορεί όμως να βρεθεί σε γάμους στην Κρήτη! Σε γάμους που το μεράκι ή οι “υποχρεώσεις” του γαμπρού, της νύφης ή των γονιών τους, μπορούν  να δημιουργήσουν μουσικά σχήματα που είναι δύσκολο να συναντηθούν με κάποιο άλλο τρόπο.

Στο 12λεπτο mp3 που ακολουθεί, από μία τέτοια ζωντανή ηχογράφηση, από γάμο, δεν θ’ακούσετε τον Κονταρό,εκτός από τα “ώπα του” και τη δεύτερη φωνή που “κατά περιόδους” κάνει στον Μανωλιούδη. Ομως ήταν και αυτός εκεί. Εξω από τα συνηθισμένα του. Ακολουθώντας τη μελωδία της λύρας του Χαλκιά και τη βροντεράδα της φωνής του Μανωλιούδη. Ομορφα, ταπεινά, αφήνοντας του “κατέχοντες” να πάρουν τον πρώτο ρόλο.

Εχει και άλλο »