cretan music – mantinades

Το χορό “Μικρό-Μικράκι” πόσοι τον γνωρίζετε; Φαντάζομαι λίγοι. Οπως πολλοί δεν θα γνωρίζατε και τον “Πρινιώτη” που είχε παρουσιαστεί από αυτό το blog, πριν από μερικούς μήνες. Και αυτή τη φορά, έχουμε μία καταγραφή του χορού, από το video-ντοκουμέντο του 1985, που είχε βιντεοσκοπηθεί στα Χάρκια Ρεθύμνου, από μια ομάδα του Λυκείου Ελληνίδων Ρεθύμνου.

Θέλω να πιστεύω, ότι και αυτό το video, θα φανεί χρήσιμο, σε όσους ασχολούνται ουσιαστικά (και όχι επιδεικτικά) με τον Κρητικό χορό, γιατί αποτελεί μια αληθινή καταγραφή από απλούς ανθρώπους ενός μικρού χωριού με τη συνοδεία του χωριανού τους λυράρη του ΔιαμαντοΣτελή και δεν αποτελεί μια επιτηδευμένη παρουσίαση από ένα χορευτικό συγκρότημα. Πιο αληθινό δε γίνεται!

Τί γνωρίζουμε όμως για το χορό “Μικρό-Μικράκι“;;

Είναι γνωστός απλά και ως “Μικράκι“.  Σιγανός χορός,  έχει καταγραφεί από την επαρχία Αποκορώνου του νομού  Χανίων έως και το νομό Λασιθίου.  Ομαδικός χορός, εύκολος στο βηματισμό, φαίνεται ότι ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής.  Οι χορευτές σχημάτιζαν κύκλο και στην γραμμή αυτού χόρευαν με τις παλάμες πιασμένες στο ύψος των ώμων.  Μαντινάδες που συνήθως συνοδεύουν το χορό είναι:

Άλλο χορό δε ρέγομαι σαν το μικρό μικρό μου
απού τονέ χορεύουνε και μένα στο χωριό μου

Άλλο χορό δε ρέγομαι σαν το μικρό μικράκι
απού τονέ χορεύουνε εις το Μανιστηράκι (Μοναστηράκι Αμαρίου Ρεθύμνου)
ή στον Αη Βασιλάκη (επαρχία Αγ.Βασιλείου Ρεθύμνου)
ή στο Μέσα Λασιθάκι (χωριό νομού Λασιθίου)

Η παλαιότερη έως σήμερα αναφορά του χορού (που έχουμε καταφέρει να συλλέξουμε) είναι από τον Γεώργιο Χατζιδάκη, στην Κρητική Στοά (1909, σελ. 289) όπου λέει:

“Οι Πηδηχτοί της Κρήτης είναι οι ακόλουθοι. Ο Καστρινός ή Μαλεβυζιώτικος, ο Πρινιανός,  ο Πεντοζάλης, η Ορτσες των Ανωγείων, η Σούστα και το Μικρό Μικράκι“

“…Ο Πρινιανός και το Μικρό – Μικράκι, είναι χοροί της αυτής ρυθμικής αγωγής, διαφέροντες κατά την κίνηση των πόδων. Ο Πρινιανός χορεύεται εις το Ηράκλειον ενώ το Μικρό – Μικράκι εις τον Αποκόρωνα και εις τας τριγύρω επαρχίας”.

Ο Γιώργος Λελεδάκης, στη μελέτη του  “Οι κρητικοί χοροί” (Ραδάμανθυς 6, 1921), αναφέρει:

“Εκ του Γέρανου μετά ποικίλων παραλλαγών προήλθον οι σήμερον μόλις διασωζόμενοι και παραγκωνιζόμενοι καθ’ εκάστην υπό των νεωτέρων μέχρις ότου εξαλειφθώσι διά της αφανείας: ο Συρτός ή Ορμος, Πεντοζάλης ή Πυρρίχιος, η Σούστα, το Μικράκι, ο Καλαματιανός, η Τράτα των Μεγάρων, ο Αλβανικός ή Αρβανίτικος, η Βλάχα και οι εν Αθήναις τας ημέρας ταύτας χορευόμενοι αποκρηάτικοι κλπ., ποικίλλοντες όσαι και αι πόλεις και αι νήσοι της Ελλάδος”.

Ο Γεώργιος Χατζηδάκης, ξανά το 1958 («Κρητική Μουσική, Ιστορία, Μουσικά Συστήματα, Τραγούδια και Χοροί») , γράφει:

“Τον Πρινιανόν είς τινας επαρχίας λέγουν Πεντοζάλην. Είναι σχεδόν όμοιος με το Μικρό Μικράκι των Δυτικών επαρχιών, με ελαχίστας παραλλαγάς.”