cretan music – mantinades

Η Κρητική λύρα ανήκει στην κατηγορία των χορδόφωνων μουσικών οργάνων με δοξάρι και έχει τις ρίζες της στην Ανατολή. Στην Kρήτη υπήρχαν δύο τύποι λύρας.  Tο αποκαλούμενο σήμερα λυράκι, που έδινε οξύ και διαπεραστικό ήχο και η βροντόλυρα ή χοντρόλυρα, μεγαλύτερη σε μέγεθος, ιδανική για την πολύωρη συνοδεία τραγουδιού.  Aπό τους δύο τύπους αυτούς και την επιρροή του βιολιού, προήλθε η σύγχρονη κοινή λύρα.

Κατασκευάζεται από μονοκόμματο ξύλο κάποιας ηλικίας (τουλάχιστον 10 ετών) και συνήθως χρησιμοποιείται ασφένταμος, καρυδιά, μουρνιά, κ.α. Η σκάφη, το κοίλο σκαφτό σώμα της λύρας λέγεται και καύκα ή καυκί. Το καπάκι (εμπρόσθιο μέρος) είναι αυτό που επηρεάζει άμεσα τον ήχο του οργάνου και ιδανικό υλικό για την κατασκευή του θεωρείται το κατράνι (υλικό ηλικίας άνω των 300 ετών που προέρχεται από δοκάρια παλαιών κτισμάτων). Παλιά οι χορδές ήταν εντέρινες και το δοξάρι είχε τρίχες από ουρά αλόγου που συνήθως έφερε μια σειρά από σφαιρικά κουδουνάκια, τα λεγόμενα γερακοκούδουνα. Σήμερα που η λύρα συνοδεύεται από άλλα μουσικά όργανα (λαούτο, κιθάρα κ.α.) χρησιμοποιείται συνήθως δοξάρι βιολιού.

Εχει και άλλο »

Κάνοντας τη συνηθισμένη βόλτα μου στο Internet, έπεσα στο παρακάτω βίντεο του Γιώργου Ζερβάκη. Στο βίντεο παίζει δύο συρτά. Το “Πονώ μα δάκρυ δε θα δεις” του Ροδάμανθου Ανδρουλάκη και το “Ηθελα να’μουνα εγώ” του Βαγγέλη Πολυχρονάκη. Δείτε το και κυρίως ακούστε το!

Ακούγοντας το “Πονώ μα δάκρυ δε θα δεις”, αυτή τη συρτουδάρα της Κρήτης με τη μαντιναδάρα

Πονώ μα δάκρυ δε θα δεις στο μάγουλο να τρέχει
έμαθε φως μου η καρδιά στον πόνο σου κι αντέχει.

…μου γεννήθηκε στο μυαλό μια απορία:

“Μα καλά. Εγώ αυτό το σκοπό τον θυμάμαι αλλιώς. Πιό μελωδικό. Πιο μεστό. Πιο βιρτουόζικο. Δε μπορεί να είναι έτσι”

Εψαξα λίγο ακόμα και βρήκα το παρακάτω βίντεο, όπου το συγκεκριμένο σκοπό τον παίζει ο δημιουργός του (από το 4:07 μέχρι το 6:41), ο Ροδάμανθος Ανδρουλάκης. Μαζί με αυτόν παίζει τα επίσης δικά του “Βρέχει στο μαξιλάρι μου“, “Ενα μαράζι” και “Ηντα καιρό ανημένεις μπλιο“. Στο τραγούδι και στο λαούτο τον συντροφεύει ο Στρατής Μαμαλάκης. Ακούστε τον!! (εδώ κυριολεκτικά)

Εχει και άλλο »

Στο παρών κείμενο θα επιχειρήσουμε να σας παρουσιάσουμε την προσπάθεια που επιχειρείται τα τελευταία χρόνια από μία μερίδα συμπατριωτών μας Κρητών με συγκεκριμένη καταγωγή και ιδιοτελή κίνητρα. Τα τελευταία χρόνια (τουλάχιστον από το 1988 και μετά) έχει αναπτυχθεί μια παραφιλολογία σχετικά με την Κρητική παραδοσιακή μουσική και τους χορούς. Συντονισμένη ή όχι, έχει καταφέρει να επηρεάσει αρκετό κόσμο (κυρίως τους αμύητους στο είδος) και να παραποιεί ότι εμείς ξέραμε μέχρι σήμερα. Οι λόγοι κυρίως τοπικιστικοί, αλλά όχι μόνο. Σίγουρα το κίνητρο ήταν μία αδικία που συντελέστηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1950 και η οποία αφορούσε την απαγόρευση του βιολιού από τις μεταδόσεις της Κρητικής μουσικής του κρατικού ραδιόφωνου.

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά.

Εχει και άλλο »