cretan music - mantinades » μουσική (mp3)

Κρητικά Κάλαντα Χριστουγέννων

ΔιαμαντοΣτελής — Fri, 24 Dec 2010 19:45:23 +0000

Κάλην εσπέρα άρχοντες αν είναι ο ορισμός
Χριστού τη θέα γέννηση να μπω στ’αρχοντικό σας
Χριστός γεννάται σήμερον εν Βηθλεέμ τη πόλη
οι ουρανοί αγάλλονται, χαίρει η φύσις όλη
εν τω σπηλαίω τίκτεται, εν φάτνη των αλόγων
ο Βασιλεύς των ουρανών και ποιητής των όλων

Κερά καμαροτράχηλη και φεγγαρομαγούλα
και φουσκαλίδα του γιαλού και πάχνη από τα δέντρα
να που τον έχεις τον υγιόν, τον μοσχοκανακάρη
λούεις τον και χτενίζεις τον και στο σχολειό τον πέμπεις

Κι ο δάσκαλος τον έδειρε μ’ ένα χρυσό βεργάλι
κι η κυρά δασκάλισσα, με το μαργαριτάρι
είπαμε δα για την κερά, ας πούμε για τη Βάγια
άψε βαγίτσα το κερί, άψε και το λυχνάρι
και κάτσε και ντουχιούντηζε ήντα θα μας εβγάλεις

Γι απάκι, για λουκάνικο, για χοιρινό κομμάτι
κι από τον πύρο του βουτσού να πιούμε μια γιομάτη
κι από τη μαύρη όρνιθα κανένα αυγουλάκι
κι από το πιθαράκι σου ένα κουρούπι λάδι
κι αν είναι κι ακροπλιάτερο, βαστούμε και τ’ ασκάκι

Φέρε πανιέρι κάστανα, πανιέρι λεπτοκάρυα
και φέρε και γλυκό κρασί να πιούν τα παλικάρια
κι αν είναι με το θέλημα, άσπρη μου περιστέρα
ανοίξετε την πόρτα σας, να πούμε καλησπέρα
και ακόμα δεν τον ηύρηκες τον μάνταλο ν’ ανοίξεις
να μας κεράσεις μια ρακή κι ύστερα να σφαλίξεις.

Κάνε click εδώ για να δεις το βίντεο του άρθρου.

Σχετικά άρθρα

Κακλής, Μελεσσανάκης – Την ωραιότερη στιγμή

ΔιαμαντοΣτελής — Fri, 07 May 2010 21:06:07 +0000

Εχω ξαναγράψει για τη συνεργασία του Μανώλη Κακλή με τον Ζαχαρία Μελεσανάκη, στο δίσκο του 1980, με τίτλο “Καταδικάστηκα“. Ο συγκεκριμένος δίσκος περιέχει 3 μελωδικότατα συρτά. Ενα από αυτά είναι και το “Στην ωραιότερη στιγμή“.

Στην ωραιότερη στιγμή εφθείρενε η ζωή μου
γι’αυτό εκαταδικάστημε για πάντα το κορμί μου.

[Μουσική: διάβασε το πλήρες άρθρο για ν'ακούσεις τη μουσική]

Σχετικά άρθρα

Cretan Music Radio. Αποκλειστικά Κρητική μουσική από το internet

ΔιαμαντοΣτελής — Tue, 08 Dec 2009 08:39:01 +0000

Tο ΣαββατοΚύριακο που μας πέρασε, το cretan-music.gr και το mantinades.gr εγκαινίασαν το internetικό τους ραδιόφωνο, με επιλεγμένη Κρητική μουσική, χωρίς διακοπές για διαφημίσεις και λόγια.

Η ποιότητα του ραδιόφωνου είναι 64kbps, που είναι ιδιαίτερα ικανοποιητική, ώστε να συνδυάζει τόσο την ακουστική ποιότητα, όσο με την ταχύτητα μετάδοσης και το μέγιστο αριθμό ακροατών που μπορεί να υποστηρίξει 96kbps, δοκιμαστικά για τις επόμενες ημέρες.

Το ραδιόφωνο μπορείτε να το ακούσετε, είτε μέσω του web browser σας, είτε μέσω του media player του υπολογιστή σας (Windows Media Player, Winamp κ.α.).

Καλή ακρόαση

Σχετικά άρθρα

Δεν βρέθηκαν σχετικά άρθρα

Παπαδάκης Αντώνης ή “Καρεκλάς”

Κώστας Βασιλάκης — Wed, 18 Nov 2009 22:32:20 +0000

Ο Αντώνης Παπαδάκης (Καρεκλάς) γεννήθηκε στα Περιβόλια του Ρεθύμνου το 1893 και άρχισε να ασχολείται με τη λύρα από μικρό παιδί. Ήταν ένας από τους σημαντικότερους Ρεθεμνιώτες λυράρηδες των αρχών του 20ου αιώνα.

Πρωτόπαιξε λύρα σε εποχή που το λαούτο δεν είχε καθιερωθεί ακόμη ως συνοδευτικό όργανο της λύρας στην Κρήτη (ως γνωστόν, η εξάπλωσή του άρχισε από τα Χανιά προς Ρέθυμνο – μία άλλη πόρτα είσοδου του στο νησί ήταν οι Μικρασιάτες πρόσφυγες στο Ηράκλειο). Έτσι, στις εμφανίσεις του χρησιμοποιούσε ως συνοδεία το μπουλγαρί, δημοφιλέστατο την εποχή εκείνη στην περιοχή του Ρεθύμνου (βλ. σχετικά στη βιογραφία του Στέλιου Φουσταλιέρη). Συνεργάτες του ήταν κυρίως οι “μπουζουξήδες” (όπως έλεγαν τότε τους μουσικούς που έπαιζαν μπουλγαρί) Γιώργης Αγιούτης και Βλαδίμηρος Πλουμιστάκης και λίγο αργότερα, μαθητής ακόμη στο μπουλγαρί, ο Στέλιος Φουσταλιέρης, που ήταν και ανηψιός του. Με συνοδεία λαούτου πρωτόπαιξε γύρω στα 1928, με τον περίφημο λαουτιέρη Σταύρο Ψυλλάκη (Ψύλλο).

Με το Στέλιο Φουσταλιεράκη εμφανίζονται και στη δισκογραφία γύρω στο 1930 ηχογραφώντας τα περίφημα Ρεθεμνιώτικα πεντοζάλια. Στην πορεία της μακρόχρονης σταδιοδρομίας του ηχογράφησε αρκετούς δίσκους 78 στροφών, που έγιναν μεγάλες επιτυχίες την εποχή εκείνη. Ξακουστή έγινε η σούστα του Καρεκλά με τα πολλά γυρίσματα (μουσικές φράσεις), που έχει μείνει κλασική για τους σημερινούς λυράρηδες. Θρυλείται ότι τη μελωδία της σούστας την είχε μάθει από το Μακεδάκη, ένα λυράρη που πέθανε πολύ νέος και καταγόταν από το γειτονικό Ρουσοσπίτι (σύμφωνα με τον επίσης καταγώμενο από το Ρουσοσπίτι, λυράρη Στέλιο Μπικάκη).

Ο Αντώνης Καρεκλάς υπήρξε χαρακτηριστικός τύπος μποέμ της εποχής του και, χάρη στη θαυμάσια λύρα που έπαιζε, είχε κερδίσει πολλά χρήματα. Όμως, αν και ήταν από τους δοξασμένους λυράρηδες του καιρού του, είχε άδοξο τέλος, αφού έφθασε στο σημείο να ζητιανεύει για τον επιούσιο.
Πέθανε, έπειτα από πολυκύμαντη ζωή, στο άσυλο Ανιάτων Χανίων το 1980, σε ηλικία 87 χρονών.

Ακούστε τον Καρεκλά, στην τελευταία ιδιωτική του ηχογράφηση

[Μουσική: διάβασε το πλήρες άρθρο για ν'ακούσεις τη μουσική]

Σχετικά άρθρα

Νίκος & Μιχάλης Αλεφαντινός – Λίμνες τα μάτια σου (ζωντανή ηχογράφηση)

ΔιαμαντοΣτελής — Wed, 12 Aug 2009 07:10:35 +0000

Οι Αλεφαντινοί (ο Νίκος και ο Μιχάλης) έχουν πολλά χρόνια που χωρίσανε. Ο καθένας πήρε το δρόμο του. Την πορεία του Μιχάλη τη γνωρίζετε οι περισσότεροι. O Νίκος αποφάσισε να απομακρυνθεί από την Κρητική μουσική όπως αυτή παρουσιάζεται μέσω της δισκογραφίας, των γλεντιών, και των πανηγυριών και ν’ασχοληθεί με αυτή μόνο μέσα από την κατασκευή μουσική οργάνων. Κυρίως λαούτων. Αυτή εξ’άλλου είναι και η ειδικότητά του και… δε μιλάμε για ένα απλό λαούτο, αλλά για ένα από τα μεγαλύτερα λαούτα της Κρητικής μουσικής.

Εδώ και πολύ καιρό έπεσε στα χέρια μου μια παλαιότερη ζωντανή ηχογράφησή τους, γραμμένη μάλλον σε κασσετόφωνο. Δυστυχώς δεν έχω περισσότερες πληροφορίες για το πότε ή το που έγινε η ηχογράφηση. Οποιος έχει περισσότερες πληροφορίες, ας τις μοιραστεί μαζί μου. Θα του ήμουν ευγνώμων. Η ηχογράφηση, πρέπει πως έχει γίνει στο Κρητικό κέντρο Ζορμπάς, ένα από τα μαγαζιά της Αθήνας που κατά περιόδους, μπορεί κάποιος ν’ακούσει καλή Κρητική μουσική (ευχαριστώ Γρηγόρη).

Από τη συγκεκριμένη ηχογράφηση, διάλεξα το δικό τους “Λίμνες τα μάτια σου“, γιατί θεωρώ ότι είναι ένα από τα τελευταία μεγάλα συρτά που έβγαλε η Κρητική μουσική.

[Μουσική: διάβασε το πλήρες άρθρο για ν'ακούσεις τη μουσική]

Σχετικά άρθρα

Κώστας Παπαδάκης ή «Ναύτης»

Κώστας Βασιλάκης — Mon, 10 Aug 2009 07:42:30 +0000

σημείωση: To παρόν άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Λαϊκό Τραγούδι»
λίγες μέρες προτού ο Ναύτης αφήσει την τελευταία του πνοή.
Επιμέλεια κειμένου: Μάνος Γρυσμπολάκης

Κώστας Παπαδάκης ή «Ναύτης». Ο μεγαλύτερος εν ζωή βιολιστής (όπως αναφέρεται στη σημείωση, το άρθρο δημοσιεύτηκε λίγες μέρες πριν αφήσει την τελευταία του πνοή) της Κρήτης είναι ο Κώστας Παπαδάκης, περισσότερο γνωστός με το ψευδώνυμό του «Ναύτης». Ο Ναύτης είναι 86 ετών και ζει με τη σύζυγό του Αθηνά στο συνοικισμό Δαράτσο λίγο έξω από τα Χανιά. Τελευταίος από μια σειρά μεγάλων καλλιτεχνών και δεξιοτεχνών του βιολιού που έζησαν και εξέλιξαν τη μουσική παράδοση της Δυτικής Κρήτης, ειδικότερα του Nομού Χανίων, απολαμβάνει σήμερα την αναγνώριση της πολύπλευρης καλλιτεχνικής του προσφοράς στη μουσική ζωή του τόπου του[i]. Κι αυτό γιατί εκτός από σημαντικός μουσικός και τραγουδιστής, ο Ναύτης είναι και δημιουργός πολλών πρωτότυπων συνθέσεων που έχουν ενσωματωθεί στο ρεπερτόριο των παραδοσιακών μουσικών της περιοχής και δεν λείπουν από κανένα παραδοσιακό γλέντι[ii].

ΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ

Ο Ναύτης γεννήθηκε το 1920 στο χωριό Μπαλαμπιανά της Γραμπούσας. Γόνος οικογενείας καλλιτεχνών αφού ο πατέρας του Βασίλης Παπαδάκης ή «Κοπανίδης» καθώς και ο παππούς του Κώστας Παπαδάκης ή «Μπαλαμπούς» ήταν μουσικοί και μάλιστα βιολιστές. Σε ηλικία 7 ετών πιάνει το βιολί στα χέρια του, κρυφά –στην αρχή- από τον πατέρα του, και τρία μόλις χρόνια αργότερα παίζει στο πρώτο γλέντι. Ξεκινά έτσι τη σταδιοδρομία του σαν επαγγελματίας μουσικός, παράλληλα δε αρχίζει σιγά σιγά να ευρύτερα γνωστός μέσα στα όρια –αρχικά- του Νομού Χανίων.

Το 1938 ο Ναύτης εγκαθίσταται στον Πειραιά όπου εμφανίζεται στο κρητικό κέντρο του Δημήτρη Καβαλιεράκη στην Καλλιθέα και συνεργάζεται με τον Ραδιοφωνικό Σταθμό Αθηνών και με τον Ραδιοφωνικό Σταθμό της ΕΟΝ. Το 1940 επιστρέφει στα Χανιά. Αργότερα αναλαμβάνει μουσικές εκπομπές σε ιδιωτικό σταθμό που ιδρύθηκε μετά την απελευθέρωση. Οι εκπομπές αυτές ήταν η βασική αιτία εξάπλωσης της φήμης του Ναύτη στην υπόλοιπη Κρήτη. Η φήμη του Ναύτη συνοδεύεται από παράλληλη εξάπλωση του τοπικού ρεπερτορίου στις ανατολικότερες επαρχίες της Κρήτης[iii].

Έξι χρόνια αργότερα ο Κώστας Παπαδάκης κατατάσσεται στο Ναυτικό. Κατά τη διάρκεια της θητείας του παίζει σε εκδηλώσεις φορώντας τη στολή του ναύτη. Με τον καιρό η εμφάνιση του ναύτη του προσδίδεται ως παρατσούκλι, έτσι και μετά την απόλυσή του ο ίδιος κρατά αυτό το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο που τον ακολουθεί από τότε.

Ακολουθεί μια δεκαετία με συνεχείς εμφανίσεις και πολλές ραδιοφωνικές εκπομπές σε σταθμούς στην Αθήνα και την Κρήτη, όπου ο Ναύτης συνεργάζεται, μεταξύ άλλων, με τον κορυφαίο λαουτιέρη Γιώργο Κουτσουρέλη και τους αδελφούς του Στέλιο και Μανώλη, καθώς και με τον λυράρη Κώστα Μουντάκη.

Η ΑΜΕΡΙΚΗ

Το 1959 ο Ναύτης μεταναστεύει στην Αμερική και εγκαθίσταται στο Σικάγο. Τον πρώτο καιρό κάνει διάφορες δουλειές, μεταξύ των οποίων αυτή του οικοδόμου και μάλιστα σε ουρανοξύστες! Λίγο αργότερα αρχίζει να εργάζεται σαν μουσικός, όχι όμως ως βιολιστής αλλά, κυρίως λόγω των αναγκών και την ζήτηση στην αγορά εργασίας των νυχτερινών κέντρων της Αμερικής, ως σολίστ του μπουζουκιού. (Εδώ χρειάζεται να κάνουμε μια μικρή παρένθεση για να εξηγήσουμε ότι ο Ναύτης παράλληλα με το βιολί μαθαίνει και παίζει μπουλγαρί –αρχικά- και στη συνέχεια τρίχορδο μπουζούκι. Υπήρξε δεξιοτέχνης μπουζουξής και την ιδιότητά του αυτή άρχισε να την εξασκεί και επαγγελματικά, προτού ακόμα φύγει για την Αμερική, κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Αθήνα και τα Χανιά).

Ο Ναύτης σαν μπουζουξής και στη συνέχεια σαν βιολιστής σταδιοδρομεί σε κέντρα διασκεδάσεως του Σικάγο και –περιστασιακά- άλλων πολιτειών, όπου συνεργάζεται με πολλά ονόματα του ελληνικού πενταγράμμου όπως ο Μανώλης Χιώτης, η Μαίρη Λίντα, ο Μπέμπης, ο Σπόρος, ο Λεμονόπουλος και άλλοι. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Αμερική ηχογραφεί σε δίσκους 78 στροφών λαϊκά τραγούδια δικής του συνθέσεως αλλά και κρητικούς σκοπούς οι οποίοι μάλιστα είναι παιγμένοι από τον ίδιο με μπουζούκι συνοδεία λαϊκής ορχήστρας, ενώ για την έκδοσή τους ιδρύει μια μικρή δισκογραφική εταιρεία με την ονομασία «Naftis Recording Co».

Το 1970 ο Ναύτης μετακομίζει στη Νέα Υόρκη συνεχίζοντας την σταδιοδρομία του στην Αμερική η οποία τελειώνει το 1974 όταν επιστρέφει στα Χανιά. Το κεφάλαιο «ξενητειά» όμως δεν θα τελειώσει ακόμα για αυτόν αφού το 1981 θα μετοικήσει στο Σύδνεϋ της Αυστραλίας για να επιστρέψει -οριστικά αυτή τη φορά- στην Κρήτη το 1986.

Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Επιστρέφοντας από την Αμερική στην πατρίδα του ο Ναύτης γνωρίζει την αποδοχή και το θαυμασμό των πατριωτών του, κυρίως δε των μουσικών. Η αναγνώριση αυτή καθώς και η πολύ ισχυρή προσωπικότητα του ως καλλιτέχνη αλλά και ως άνθρωπο βοήθησαν το Ναύτη στο να μεταλαμπαδεύσει στην παραδοσιακή μουσική των Χανιωτών και ειδικότερα στον τρόπο που παιζόταν το βιολί καινούργια χαρακτηριστικά. Χαρακτηριστικά και τεχνικές που αναγκάστηκε να αφομοιώσει για να μπορέσει να παίξει ως βιολιστής με λαϊκές ορχήστρες, αφού ο προγενέστερος τρόπος που χρησιμοποιούσε –και χρησιμοποιούσαν όλοι οι βιολιστές της Δυτικής Κρήτης- είχε κάποιες ιδιαιτερότητες[iv]. Ιδιαιτερότητες που απ’ τη μια εξυπηρετούσαν την απόδοση του ύφος του τοπικού ρεπερτορίου αλλά απ’ την άλλη δημιουργούσαν πρακτικές δυσκολίες στην προσπάθεια του Ναύτη να ενσωματωθεί σε μεγαλύτερα μουσικά σχήματα .

Μετά τον ερχομό του ο Ναύτης εγκαταλείπει το μπουζούκι και ασχολείται κυρίως με το βιολί. Συνεχίζει να δημιουργεί πολλούς νέους σκοπούς, ηχογραφεί δίσκους και κυρίως διασκεδάζει τους Χανιώτες -και μη- γλεντιστές που τον καλούν να παίξει σε κάθε λογής εκδήλωση[v]. Η φήμη του ως βιολιστή τον ακολουθεί πλέον παντού ενώ την περίοδο αυτή ξεκινά και η αδιάκοπη συνεργασία του με τον τότε φοιτητή της αρχιτεκτονικής λαουτιέρη Στέλιο Λαϊνάκη ο οποίος σπούδαζε στην Ιταλία.

Οι σπουδές του τελευταίου και η γνωριμία του με τον ιταλό μουσικολόγο Roberto Laydi ήταν η αφορμή για να ξεκινήσει μια συνεργασία των τριων ανδρών με σκοπό τη μελέτη της παραδοσιακής μουσικής της Δυτικής Κρήτης, η οποία –συνεργασία – συνοδεύτηκε από την οργάνωση πολλών εκδηλώσεων και συναυλιών κρητικής μουσικής στην Ιταλία, Γαλλία και την υπόλοιπη Ευρώπη, καθώς και από την έκδοση αρκετών ενδιαφέροντων δίσκων.

Σχετικά άρθρα

Τζινευράκης Θεοχάρης – Ο μεγάλος τραγουδιστής της Κισάμου.

Κώστας Βασιλάκης — Sun, 02 Aug 2009 15:40:12 +0000

Θεοχάρης Τζινευράκης. Ενας μεγάλος τραγουδιστής από τα Νοχιά Κισάμου. Γεννήθηκε το 1905 και πέθανε το 1981, αφού με τη ρωμαλέα φωνή του είχε εκφράσει μερικές από τις σπουδαιότερες στιγμές της κισαμίτικης μουσικής παράδοσης. Ηχογράφησε στη δισκογραφία των 78″ (γραμμόφωνο) πλάι σε κορυφαίους μουσικούς του νομού Χανίων.

Στο διπλό δίσκο «Ενθυμήματα από τη μουσική παράδοσης της Κρήτης», έκδοση του μουσικού συλλόγου Χανίων «Ο Χάρχαλης», Panivar PA 40238/39, περιλαμβάνονται οι ηχογραφήσεις του:

• Καραγκιουλές συρτός, βιολί Στρατής Γαλαθιανάκης, λαγούτο Δημήτρης Γαλάνης
• Κολυμπαριανός συρτός, λαγούτο Γιώργος Κουτσουρέλης, βιολί Νίκος Σαριδάκης ή Μαύρος
• Συρτός Χαραυγή, βιολί Στρατής Γαλαθιανάκης, λαγούτο Δημήτρης Γαλάνης (μπορείτε να το ακούσετε στο τέλος του άρθρου)
• Νενέ μου, λαγούτο Γιώργος Κουτσουρέλης, κιθάρα Στ. Χρυσίνης

Ηχογραφήσεις του επίσης καταγράφονται στη συλλογή «Πρωτομάστορες» από το Κρητικό Μουσικό Εργαστήρι.

Στο βιβλίο του Αθανασίου Δεικτάκη «Χανιώτες λαϊκοί μουσικοί που δεν υπάρχουν πια», Καστέλι Κισάμου 1999, σελ. 230-231, περιλαμβάνεται προς τιμήν του το παρακάτω γλαφυρό και χαρακτηριστικό κείμενο:

«Ένα φθινοπωριάτικο δειλινό στα μεγάφωνα της πλατείας του χωριού ηχούσε δυνατά η φωνή του τραγουδιστή. Την ίδια στιγμή ο Θεοχάρης Τζινευράκης κατέβαινε στον προγονικό τάφο για το μεγάλο, το ατέλειωτο ταξίδι. Τον θυμάμαι πάντα χαμογελαστό και πρόσχαρο να μου μιλάει για το τραγούδι. Το τραγούδι που ήταν σε πλήρη αρμονία με την όλη καλλιτεχνική του δραστηριότητα, την κατασκευή σταμνιών. Ένα απέραντο λαϊνάδικο ήταν πριν λίγα χρόνια τα Νοχιά Κισαμου. Τότε δεν είχε κάνει την εμφάνισή του το πλαστικό, δεν ήταν μέσα στο σπίτι η κάνουλα της βρύσης και η λαΐνα απαραίτητο συχέριο. Και δυο και τρεις μικρές και μεγάλες είχαν τη χρήση τους σε κάθε σπίτι. Τα Νοχιά είναι ένα όμορφο κεφαλοχώρι. Σε ιδανικό υψόμετρο, με εδαφικές εναλλαγές, θέλγει το μάτι το περαστικού. […] Ο Θεοχάρης Τζινευράκης έζησε σε μια εποχή που η κισαμίτικη μουσική έστεκε στ’αψηλότερα σκαλοπάτια της δόξας της. Τα προγονικά ακούσματα έπαιρναν τέλειες μορφές και ενέπνεαν νέα πετάγματα. Στις παρέες, στις διασκεδάσεις, στα πανηγύρια, η φωνή του γλυκειά και μελωδική έδινε ζωή και κέφι. Όλο το φάσμα της κρητικής μουσικής ομόρφαινε στη φωνή του. Φωνή ατόφια, πλήρης. Οι μεγάλοι της μουσικής μας τον εμπιστεύτηκαν να τους συνοδεύσει στους δίσκους τους. Κουτσουρέλης, Μαύρος, Γαλαθιανός. Γι’ αυτό και η φωνή του δε χάθηκε. Θα ακούγεται και θα θαυμάζεται».

Ακούστε τον Θεοχάρη Τζινευράκη στο “συρτό Χαραυγή”, όπου τον συντροφεύουν στο βιολί ο Στρατής Γαλαθιανάκης και στο λαγούτο ο Δημήτρης Γαλάνης.

[Μουσική: διάβασε το πλήρες άρθρο για ν'ακούσεις τη μουσική]

Σχετικά άρθρα

Δεν βρέθηκαν σχετικά άρθρα

Γιώργης Μανωλιούδης – Συνέντευξη στο περιοδικό ΟΑΣΙΣ

Κώστας Βασιλάκης — Thu, 30 Jul 2009 23:30:03 +0000

από το περιοδικό ΟΑΣΙΣ

Εκ Ρεθύμνου ορμώμενος, Μυλοποταμίτης, γεννήθηκε στο χωριό Κάλυβος, μία ανάσα από τα Ανώγεια, γενέθλιο τόπο και του Νίκου Ξυλούρη, ο οποίος τον επηρέασε σε μεγάλο βαθμό. Ήταν κοντά 16 χρόνων όταν ξεκίνησε να παίζει λαούτο και να τραγουδά για πρώτη και τελευταία φορά μακριά από την πολυαγαπημένη του Κρήτη.

Έχει συνεργαστεί με μεγάλους λυράρηδες της Μεγαλονήσου, όπως οι Λεωνίδας Κλάδος, Νίκος Βενιανάκης, Νίκος Σωπασής, Μανώλης Αλεξάκης, Ζαχαρίας Μελασσανάκης, αλλά η συνάντησή του με τον Θανάση Σκορδαλό, την τεράστια αυτή προσωπικότητα της κρητικής μουσικής, αποτελεί σταθμό στην προσωπική του πορεία.

Μόλις ολοκλήρωσε τις εμφανίσεις του ο δημιουργός στο κέντρο Κρήτη, ενώ βρίσκεται στο στάδιο της προετοιμασίας ενός ακόμα δίσκου, συνδυάζοντας το έντεχνο στοιχείο της ελληνικής μουσικής με την κρητική δημοτική, με τους μόνιμους συνεργάτες του Γιώργη Χαλκιαδάκη, Γιώργο Χαλκιαδάκη, Δημήτρη Αλμπαντάκη και Νίκο Γκαλονάκη. Στον ελεύθερό του χρόνο κατασκευάζει μουσικά όργανα, και εκτός από λαούτο παίζει μαντολίνο, μαντόλα και λύρα.

Τι κάνει το κρητικό τραγούδι τόσο ενεργό και ξεχωριστό;
Όλα τα είδη της μουσικής μας έχουν κάτι ξεχωριστό. Η διαφορά στο κρητικό τραγούδι είναι ότι υπάρχει εξέλιξη. Ασχολούνται νέοι μουσικοί, φτιάχνουν μαντινάδες, καταπιάνονται με τα παραδοσιακά όργανα ή μαθαίνουν και να τα φτιάχνουν. Υπάρχει ανάλογη εξέλιξη και στον στίχο, που περιγράφει την καθημερινότητα. Πολλά, βέβαια, οφείλουμε και στους παλιούς.

Σε ποιους αναφέρεστε;
Αυτοί που έφεραν την επανάσταση είναι η γενιά του Σκορδαλού και του Μουντάκη. Η σημαντικότερη προσφορά τους, όμως, είναι οι δρόμοι που χάραξαν για εμάς. Έφτιαξαν σχολές λύρας και χορού και όλο αυτό με την πάροδο του χρόνου έγινε ένα καζάνι που βράζει.

Άρα, η Κρήτη ζει ακόμη τη μουσική της.
Ακριβώς. Η Κρήτη τη ζει τη μουσική της. Με δυο ελιές, ένα παξιμάδι κι ένα μπουκάλι ρακή, σε μια παρέα, ένα γλέντι μπορεί να κρατήσει και δύο μέρες. Αυτό, βέβαια, ήταν πιο έντονο τα περασμένα χρόνια, αλλά και τώρα υπάρχει.

Η καλλιτεχνική αρχή για σας έγινε κάπου στην Αθήνα…
Ξεκίνησα δεκατεσσάρων-δεκαπέντε χρόνων, στα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης, με ένα γκρουπ νέων μουσικών, στον Δήμο Ηρακλείου Αττικής. Παίζαμε πολύ συχνά για τις ανάγκες του δήμου και σε συναυλίες σε όλη την Ελλάδα. Περνούσα ωραία, τραγουδούσαμε τα «επαναστατικά» τραγούδια της εποχής• Ξυλούρη, Μαρκόπουλο, Λεοντή. Εμένα το μυαλό μου, όμως, ήταν πίσω στην Κρήτη, όπου επέστρεψα μόλις τελείωσα το στρατιωτικό μου.

Εκείνο τον καιρό συνειδητοποιούσατε ότι ξεκινάτε μια πορεία;
Όχι, ποτέ δεν το είδα έτσι. Ούτε ένιωσα ποτέ τη μουσική σαν δουλειά. Το τραγούδι και η μουσική είναι πολύ ιδιαίτερα πράγματα. Δεν μπορεί να μπει το «πρέπει» σαν λογική. Η μουσική για ’μένα είναι τα πάντα.

Οι αναζητήσεις σας δεν περιορίζονται μόνο στην κρητική μουσική• στις δημιουργίες σας περιλαμβάνετε το έντεχνο τραγούδι των ημερών μας…
Αυτά τα στοιχεία βγαίνουν αυθόρμητα μέσα από τις προσωπικές μου ανάγκες. Μπορεί να κρατάω έναν στίχο για 15 χρόνια και να μην τον ολοκληρώνω αν δεν μου βγει αυτό που ακριβώς θέλω.
Η μεγάλη μου επιρροή είναι ο Ψαρονίκος (σ.σ. Νίκος Ξυλούρης). Καταλαβαίνω πράγματα για αυτόν που θα πρέπει να έχεις ζήσει στα μέρη μας για να τα αντιληφθείς. Αυτό το μερακλήκι που έβγαζε.

Πάνε 30 χρόνια που λείπει ο Νίκος Ξυλούρης. Τι σημαίνει η απουσία του για εσάς τους συμπατριώτες του;
Για όλη την Ελλάδα είναι μεγάλη η απώλεια. Εκτός από την προσωπικότητα, το ήθος, τη φωνή του, την αξιοπρέπεια, καλλιτεχνική και προσωπική, ο άνθρωπος αυτός ήταν σύμβολο. Γι’ αυτό δεν τον πείραξε και η Χούντα. Όπως παλιότερα οι κατακτητές που πέρασαν από την Ελλάδα δεν πείραξαν την Ακρόπολη. Ο Ξυλούρης ανήκει στις φωνές που σημάδεψαν τον 20ό αιώνα. Είναι στο ίδιο επίπεδο με τον Καζαντζίδη. Τον κόσμο τον πάνε λίγοι μπροστά, και λίγοι τον πάνε πίσω. Όπως είχαμε τον Βενιζέλο ή τον Κένεντι, έτσι είχαμε και τον Χίτλερ. Ίσως να μην μπορούμε να αλλάξουμε τον κόσμο, μπορούμε όμως ν’ αλλάξουμε τον εαυτό μας.

Έχετε δηλώσει πως «αν είναι να πεθάνει η κρητική μουσική, ας το κάνει με αξιοπρέπεια». Κινδυνεύει η μουσική της Κρήτης από κάτι;
Όχι, δεν υπάρχει κίνδυνος. Η κρητική όπως και όλες οι δημοτικές μουσικές, στις οποίες περιλαμβάνεται και το καλό λαϊκό τραγούδι, έχουν τόση δύναμη που δεν έχουν ανάγκη ούτε εμένα ούτε κανέναν άλλο. Εμείς ως καλλιτέχνες εξυπηρετούμε κάποιες καταστάσεις. Όταν έκανα αυτή τη δήλωση ήμουν επηρεασμένος από τη φαλτσαδούρα και τη φασαρία που είχε εισβάλει στη μουσική μας, και η οποία ακόμα υπάρχει. Όταν έχεις να κάνεις με τη μουσική που αγαπάς, και γερνάς μαζί της, πληγώνεσαι μπροστά σε τέτοια φαινόμενα. Δεν μπορεί κανείς να βγαίνει και να λέει «ποιος είναι ο Σκορδαλός;», ή «δεν παίζω παραδοσιακά». Τι παίζει, δηλαδή; Τα κομμάτια του πατέρα του; Να έχουν τη λεβεντιά όλοι αυτοί και να παραδεχτούν ότι δεν σέβονται. Ίσως όλη αυτή η κρίση να είναι ο πάτος του καζανιού, ίσως ευκαιρία να ξεκαθαρίσουν κάποια πράγματα και να πάμε μπροστά…

Ανήκετε σε μια γενιά που έζησε τους μεγάλους λαϊκούς δημιουργούς και έγινε η γέφυρα για τη σύγχρονη εποχή…
Όταν εμείς ξεκινούσαμε, δυστυχώς ντρεπόμασταν να πούμε ότι ακούγαμε Καζαντζίδη. Ήταν τότε η εποχή της ντίσκο εισβολής ή της ροκ, την οποία πάντως δεν αμφισβητώ. Αλλά δεν είναι άραγε ροκ το δικό μας τραγούδι;

Τι σχέση έχει η γενιά του Πολυτεχνείου με τα παιδιά που βγήκαν στους δρόμους τον περασμένο Δεκέμβριο;
Πιστεύω πως είναι το ίδιο πράγμα. Στην αντίδραση αυτών των παιδιών υπήρχε ιδεολογία. Προσωπικά, ντρέπομαι ως προς τα παιδιά μου για την κοινωνία που τους παραδίδουμε.

Η ελληνική μουσική μπορεί να αντέξει την κρίση;
Μπορεί, γιατί έχει μεγάλη δύναμη. Με τον πόλεμο που δέχεται τα τελευταία 20 χρόνια θα είχε εξαφανιστεί αν δεν είχε δύναμη. Για να πας μπροστά πρέπει να πατήσεις πίσω και να πάρεις φόρα. Έτσι και εμείς ανατρέχουμε στις αξίες μας για να πάμε μπροστά και στη μουσική και ως κοινωνία. Πιστεύω πως είμαστε στο τέλος μιας εποχής. Έχει κλείσει ο κύκλος.

Υπάρχει στις μέρες μας γνήσιο λαϊκό τραγούδι ή έχει αλλοιωθεί;
Υπάρχει. Οτιδήποτε καλό γίνεται θα βρει τον τόπο και τον χρόνο του. Έχω γράψει κομμάτια πριν από 20 χρόνια που βγαίνουν τώρα και έρχονται νέοι άνθρωποι και μου τα ζητάνε. Τα τραγούδια του Ψαρονίκου, ή του Καζαντζίδη, επανέρχονται, γιατί έχουν αξία και τα έχει ανάγκη ο κόσμος.

Στα Χανιά γεννήθηκαν τα ριζίτικα και σε όλη την Κρήτη οι μαντινάδες. Έχει χαλάσει ο στίχος τα τελευταία χρόνια, όπως λέγεται;
Ναι, έχουν υποστεί αλλοιώσεις. Τα ριζίτικα παραμένουν ατόφια, όμως πολλά από τα τραγούδια τού σήμερα δεν ξέρω αν αξίζουν τον χαρακτηρισμό της λέξης «τραγούδι». Τραγούδι είναι αυτό που θα μπει στην ψυχή σου και θα σε κάνει να κλάψεις, να γελάσεις ή να θυμώσεις.

Χάθηκε ο δρόμος της αληθινής δημιουργίας;
Η κάθε εποχή «γεννάει» σύμφωνα με τις ανάγκες της. Η παρούσα εποχή είναι στείρα. Αυτοί που προβάλλονται έχουν βάλει αποκλειστικό στόχο να γίνουν αναγνωρίσιμοι, δίχως να τους ενδιαφέρει το αληθινό. Και εγώ αν επιδίωκα να κάνω καριέρα γυρνώντας όλη την Ελλάδα πιστεύω πως θα μπορούσα. Δεν είναι όμως αυτοσκοπός μου. Καλό είναι να επικοινωνούμε με όσο περισσότερους ανθρώπους μπορούμε, αλλά κι αν δεν συμβεί δεν έγινε και τίποτα. Δεν θα θυσίαζα την Κρήτη για να ψάξω μια καριέρα με μεγαλεία αλλά χωρίς αλήθεια…

Αν όμως δουλεύατε στην Αθήνα ίσως να είχατε περισσότερες ευκαιρίες…
Ο προσωπικός αγώνας του καθενός έχει να κάνει με την ευτυχία, και εγώ την έχω βρει και τη νιώθω στην Κρήτη. Να έρθω στην Αθήνα να βρω τι;

Όταν βγήκε ο πρώτος προσωπικός σας δίσκος τι άλλαξε στη σχέση σας με τη μουσική;
Ένιωσα ότι αυτό που κάνω αφορά και άλλους. Ένιωσα ευθύνη. Το τραγούδι είναι δύσκολη υπόθεση. Είναι η μόνη Τέχνη που είναι και επιστήμη.

Κάποτε κάνατε μια αναφορά στον Δίσκο της Φαιστού και στην απεικόνιση κρουστών επάνω του…
Μας κατακρίνουν κάποιοι για τη χρήση κρουστών στο σχήμα μας. Αποδεικνύεται, όμως, και από τον Δίσκο της Φαιστού ότι από την εποχή του Μίνωα οι Κρητικοί χρησιμοποιούσαν τα κρουστά. Γενικά, όταν κάποιο όργανο υπηρετεί τη λύρα ή το λαούτο νομίζω ότι είναι καλό να υπάρχει σε μία κομπανία. Θα πρέπει να προχωρήσουμε και στη μουσική. Η λύρα και το λαούτο είναι μια ζυγιά όργανα. Δεν πρέπει να μένουμε εκεί. Ας κάνουμε προσθήκες, πάντα με αξιοπρέπεια και αισθητική. Συχνά χρησιμοποιούνται ηλεκτρικά όργανα με λάθος τρόπο. Μπερδεύουν το απλό με το απλοϊκό. Το απλό είναι το δύσκολο και το ουσιαστικό, το απλοϊκό είναι ευτελές.

Τα τελευταία χρόνια, όμως, η λύρα μπήκε και σε άλλα ακούσματα, πιο ποπ…
Δεν με χαλάει κάτι σε αυτό. Όταν το έκανε ο Μάνος Πυροβολάκης ήταν μια πρόταση. Καταρχάς, ο συγκεκριμένος παίζει φοβερή λύρα. Όπως, επίσης, μεγάλος μουσικός και δεξιοτέχνης στο λαούτο είναι ο Μιχάλης Τζουγανάκης. Αν αυτό που έκαναν είναι διαχρονικό θα φανεί με τον καιρό.

Έχετε γνωρίσει την επιτυχία με το τραγούδι Μιας στιγμής απόφαση…
Με αυτό που κάνω είμαι ψώνιο, αλλά όχι ψωνισμένος. Η δουλειά μου θέλω να ακούγεται, αλλά να υπάρχει και ψυχική επικοινωνία με τον κόσμο που ακούει τα τραγούδια μου. Προτιμώ ένα αρνητικό σχόλιο, ώστε να διορθωθώ κιόλας, παρά μονίμως θετικά λόγια.

Ποιοι άνθρωποι έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην πορεία σας;
Πρώτος απ’ όλους ο Γιώργης Χαλκιαδάκης. Είμαστε σαν αδέρφια και τον θεωρώ μέρος της οικογένειάς μου. Είχα, επίσης, την τύχη να παίξω με τον Σκορδαλό. Ετοιμάζω ένα cd με κρητικά τραγούδια που θα περιλαμβάνει ένα απόσπασμα από τον Ζορμπά πριν από 20 χρόνια, στο οποίο τραγουδάμε μαζί με τον Σκορδαλό. Συναναστράφηκα σημαντικούς ανθρώπους, όπως τον Λεωνίδα Κλάδο και άλλους.

Τι θυμάστε από τη μεγάλη προσωπικότητα της κρητικής μουσικής, τον Θανάση Σκορδαλό;
Είναι από τις ωραιότερες αναμνήσεις που μου χάρισε η ζωή. Δεν μοιάζει με τους σύγχρονους μουσικούς, και αλλοίμονο αν έμοιαζε. Χάραξε δρόμο, τραγούδησε την εποχή του. Τώρα είναι αλλιώς τα πράγματα, αλλά υπάρχουν επίσης μεγάλοι μουσικοί, που ίσως να παίζουν και με μεγαλύτερη ευχέρεια από ό,τι παλιότερα. Είναι θέμα εποχής. Τότε υπήρχε ψυχή και τεχνική. Μπορεί ένα κομμάτι να ήταν πέντε νότες, αλλά για να τις δικαιολογήσεις έπρεπε η καθεμιά να έχει ψυχή και ύφος. Τώρα προσπαθούμε να βάλουμε 50 νότες για να καλύψουμε άλλα πράγματα. Θυμάμαι τη συμβουλή του Σκορδαλού: «Να αγαπάς, να είσαι μέσα σε αυτό που κάνεις συνεχώς, και να προσπαθείς να βγάζεις τον εαυτό σου και όχι τον δάσκαλό σου».

Αντί επιλόγου αφήνουμε τη γραφή του δημιουργού να μιλήσει τη δική της γλώσσα: «Οι φωνές της νύχτας καταλαγιάζουν σιγά σιγά. Τα άστρα χάνουν το φως τους και φεύγουν κυνηγημένα από το φως που δεν χάνεται, γιατί ζει μέσα στο πιο βαθύ σκοτάδι. (…) Φεύγει η ζωή μου μα δεν βάνω σημάδια γυρισμού γιατί δεν υπάρχει. Είναι όπως τον χρόνο που ούτε αυτός τα χρειάζεται γιατί δεν γυρίζει. Μόνο που αυτός ήταν πριν από μένα και θα συνεχίσει να υπάρχει χωρίς εμένα. Κοντεύει χάραμα κι εγώ να γίνω στίχος, να γίνω ήχος, να επικοινωνήσω μαζί σας…»

Απολάυστε τον Γιώργη Μανωλιούδη, στο πανέμορφο τραγούδι “Φεύγω“, από την παλιότερη δισκογραφική του δουλειά, με τον πιστό του συνεργάτη Γιώργη Χαλκιαδάκη, με τίτλο “Εδώ θα μείνεις“

[Μουσική: διάβασε το πλήρες άρθρο για ν'ακούσεις τη μουσική]

Σχετικά άρθρα

Παπαδάκης Κωνσταντίνος ή Λυρατζάκι

Κώστας Βασιλάκης — Fri, 24 Jul 2009 20:43:59 +0000

Ο Κωνσταντίνος Παπαδάκης ή “Λυρατζάκι” ήταν από το Μεσοχωριό που βρίσκεται στην περιοχή των Αστερουσίων ορέων νότια του νομού Ηρακλείου. Το προσωνύμιο “Λυρατζάκι” δεν του προσάφθηκε άδικα καθώς ήταν «ένα με τη λύρα» ταυτόχρονα με το μικρό του ύψος! Έπαιζε βιολόλυρα και ήταν μαθητής του θρυλικού Φουστάνη από την Πόμπια, ενώ δεν τραγουδούσε ποτέ. Η σύζυγός του αναφέρει γι΄ αυτόν: “Σε ηλικία 14 ετών έφυγε από το Μεσοχωριό και πήγε στη Πόμπια για να σπουδάσει καλά τη λύρα στον φημισμένο δάσκαλο της, το Φουστάνη. Έπρεπε όμως να τύχει της αποδοχής του σεβαστού πρωτομάστορα ο οποίος και του είπε: «Κωστάκι άκουσε το κομμάτι που θα σου παίξω, και μετά θα το παίξεις και του λόγου σου!» Έτσι και έγινε. Ο Φουστάνης ενθουσιάστηκε από το παίξιμό του υποψήφιου μαθητή του και είπε:

Θέ μου και δώσε του φτερά ως είν΄ η όρεξή μου
είπα το και ξανά ΄πα το να σε χαρώ Κωστή μου.

Μαθήτευσε δίπλα του 40 ημέρες. Ότι έβγαινε από τη λύρα του Λυρατζάκι είχε προέλευση την ψυχή και το μυαλό του ενώ ακόμα και ο τρόπος που κρατούσε τη λύρα ήταν ιδιαίτερος, «παλαιινός» θα λέγαμε. Δεν την ακουμπούσε στο στήθος του αλλά την κρατούσε κάθετα με το κάτω άκρο της να βρίσκεται στους δέκα περίπου πόντους από το γόνατο του. Εξαιρετικός στην απόδοση του μαλεβιζιώτη είχε ξεχωριστή μελωδία για τον «σερτό» μαλεβιζιώτη (την ώρα που οι χορευτές ήταν στον κύκλο) και άλλη για τον επιτόπιο («στετό»-την ώρα που ο πρωτοχορευτής στενόταν για να κάνει τις φιγούρες του), ενώ ονομαστές έμειναν οι υπέροχες κοντυλιές του αλλά και η ανεπανάληπτη ερμηνεία του στον Εθιανό πηδηχτό. Έπαιζε επίσης Πρινιώτη, Χανιώτη (συρτό), Πεντοζάλη (πηδηχτό), κ.α.

Ο Παπαδάκης συντροφιά με τον Γιώργη Καρκαβάτσο (σφακιανής καταγωγής, που γεννήθηκε στον Αχεντριά Ηρακλείου το 1915) και τη μαντόλα του, διαμόρφωσαν τη μουσική κουλτούρα και άφησαν το δικό τους στίγμα στην περιοχή των Αστερουσίων και ιδιαίτερα στην Εθιά.

Ακούστε ένα μουσικό δείγμα mp3, από τον ανεπανάληπτο Εθιανό πηδηχτό του (από τα συνοδευτικά cd του μουσικού λευκώματος “Αστερούσια: Μουσικές Φωτογραφίες”, επιμέλειας Σάββα Πετράκη, Δήμος Αστερουσίων Ηρακλείου 2009)

Ακούστε ένα μουσικό δείγμα mp3, από τον Κωνσταντίνο Παπαδάκη που παίζει Καστρινό. Το κομμάτι προέρχεται από μία κασέτα που μας παραχώρησε ο ανηψιός του “Λυρατζάκι” πριν από 2 χρόνια και ήρθε στην κατοχή μας μέσω της καλής φίλης Άννας Σαριδάκη.

[Μουσική: διάβασε το πλήρες άρθρο για ν'ακούσεις τη μουσική]

πηγές:
Κατσαπρακάκης Αλέξανδρος,
Σάββας Πετράκης.

Σχετικά άρθρα

Μαθιός Γαρεφαλλάκης

Κώστας Βασιλάκης — Tue, 23 Jun 2009 16:10:34 +0000

Ο Μαθιός Γαρεφαλλάκης υπήρξε (μαζί με τον Κυρλίμπα και το Φοραδάρη) ένας από τους σημαντικότερους λυράρηδες-εκφραστές του μουσικού ιδιώματος του νομού Λασηθίου και ιδιαίτερα της περιοχής της Σητείας για τον 20ο αιώνα.

Στον εξαιρετικού ενδιαφέροντος (σπάνιο πλέον) δίσκο του Παλαϊκές Σητειακές Κονδυλιές (His Master’s Voice CSDG45, 1972), διασώζει πλήθος από σητειακές κοντυλιές καθώς και το ηχόχρωμα του λυροντάουλου, δηλαδή τη συνοδεία της λύρας (με τα γερακοκούδουνα) αποκλειστικά και μόνο από νταούλι. Το ύφος αυτού του δίσκου είναι ιδιαίτερα τραχύ, αποκαλύπτοντας μια εν πολλοίς άγνωστη πλευρά της μουσικής παράδοσης της ανατολικής Κρήτης.

Κοντυλιές του Μαθιού Γαρεφαλλάκη, καθώς και των Φοραδάρη και Κυρλίμπα, παρουσιάζει στο δίσκο του “Οι δικοί μου φίλοι” ο Στέλιος Πετράκης.

Από τον παραπάνω δίσκο, ακούστε Στειακές κοντυλιές και Λασιθιώτικο πηδηχτό σε μία αγνή, ιδιαίτερη και “πρωτόγονη” εκτέλεση…

Οι Στειακές κοντυλιές: [Μουσική: διάβασε το πλήρες άρθρο για ν'ακούσεις τη μουσική]

Ο Λασιθιώτικος πηδηχτός: [Μουσική: διάβασε το πλήρες άρθρο για ν'ακούσεις τη μουσική]