cretan music – mantinades

Γεννήθηκε στις 17 Ιανουαρίου 1925 στα Πλατάνια Αμαρίου.  Είναι γιος του Δημήτρη Κλάδου κτηνοτρόφου από τα Λειβάδια Μυλοποτάμου. Μητέρα του είναι η Χρυσή Ανδρέου Λίτινα. Έμειναν και έζησαν στα Πλατάνια αποκτώντας 8 παιδιά εκ των οποίων το δεύτερο ήταν ο Λεωνίδας.

Φοίτησε στο Δημοτικό Σχολείο Πλατανίων, αλλά λόγω έλλειψης δασκάλου παρακολούθησε μαθήματα και σε άλλα δημοτικά της γύρω περιοχής μεταξύ αυτών και αυτό του Μοναστηρακίου. Ήταν εξαίρετος μαθητής, λόγω όμως οικονομικών δυσχερειών δεν προχώρησε στα γράμματα. Οι γονείς του τον προέτρεψαν και πήγε να μάθει την τέχνη του τσαγκάρη στο Βυζάρι στου Κούνουπα του Στεφανή, όπου πηγαινοερχόταν για τρία χρόνια.

Σαν παιδί βοηθούσε στην εκκλησία και ήταν δίπλα στον παππού του από τις Λαμπιώτες Παπα-Γιάννη Σιγανό, ο οποίος διέκρινε από πολύ νωρίς τις μουσικές και φωνητικές ικανότητες του Λεωνίδα και τον προώθησε στο ψαλτήρι. Έτσι λοιπόν η εκκλησία υπήρξε ένα από τα πρώτα του βιώματα, όσον αφορά το χώρο της μουσικής. Ένας άλλος μεγάλος δάσκαλος στη μουσική για το Λεωνίδα ήταν ο θρυλικός Κουρούπης από το γειτονικό Μέρωνα που τον βοήθησε στα πρώτα του βήματα.

Το 1941, όταν κατέκτησαν οι Γερμανοί την Κρήτη, τον βρίσκει με πολλές άλλες οικογένειες στις σπηλιές του Ψηλορείτη. Εκεί ο θείος του Μανώλης Λίτινας ασχολείται με διάφορα ξυλόγλυπτα και μεταξύ αυτών φτιάχνει και μία λύρα από ασφένταμο. Τα παιδιά την περιεργαζόταν και την άφηναν, όμως ο Λεωνίδας ανυπομονούσε να ακούσει τους πρώτους ήχους:

“σε 17 ημέρες έμαθα να κουρδίζω και σε 28 ακούστηκαν οι πρώτοι σκοποί στις κορυφές του Ψηλορείτη. Έπαιζα και τραγουδούσα συνέχεια”.

Εχει και άλλο »

Ο Στέλιος Φουσταλιεράκης (ο γνωστός κι αγαπητός σ’ ούλη την πόλη μας μπάρμπα Στέλιος ο ρολογάς, επειδή ασκούσε και τη λεπτή του ρολογά τέχνη) γεννήθηκε στις 19 Ιουνίου 1911 στο Ρέθυμνο. Ο παππούς του ήταν από το Μονοπάρι του Άνω Βαλσαμόνερου, αλλά ο πατέρας του γεννήθηκε στο Ρέθυμνο. Του δώσανε το όνομα του πατέρα του που σκοτώθηκε σε ατύχημα όταν η μάνα του, η Κυριακούλα Κανελλάκη, ήταμν πέντε μηνών έγκυος και μόλις έξι μήνες παντρεμένη.

Δύσκολα εκείνα τα χρόνια για επιβίωση κι ο μικρός Στέλιος ορφανός, πήγε σε νυχτερινό σχολείο κι έβγαλε την Τρίτη Δημοτικού ενώ ταυτόχρονα μαθαίνει την τέχνη του ρολογά. Ο αδερφός της μητέρας του, ο Γιώργης ο Κανελλάκης, έπαιζε μπουλγαρί και ήταν αυτός που κόλλησε το «μικρόβιο» στο Στέλιο. «Μικιό κοπελάκι» μα «ζωντανό» και «ξυπνό», ο Στέλιος Φουσταλιεράκης γύρναγε τις Ρεθεμνιώτικες ταβέρνες και κοίταζε τα μπουλγαριά κρεμασμένα στους τοίχους τους, στην περιοχή της πλατείας Κιουλούμπαση, στου Αμπατζή και στις άλλες όπου μπαίνανε οι Ρεθεμνιώτες κι αποθέτανε με τον κάματο της μέρας «τσοι καημούς και τα πάθια ν-τως». Έψαχνε  κάποιον να παίζει για να στήσει τ’ αυτί και να δακρύζει από συγκίνηση.

Εχει και άλλο »

Η μουσική του Αχιλλέα Δραμουντάνη δεν είναι εύκολα αποδεκτή από το αυτί μου, για 3 κύριους λόγους…

1. Γιατί, στις εμφανίσεις του έχει μεταφέρει την Ανωγειανή παράδοση μόνο ως προς το σκέλος της κοντυλιάς, παραμερίζοντας όλα τα άλλα υπόλοιπα ακούσματά της που θεωρώ ότι ως παιδί (τουλάχιστον) τα έχει βιώσει, αλλά δεν τα εφαρμόζει.

2. Γιατί ξεδιάντροπα πολλές φορές -αν όχι πάντα-  μεταφέρει τη “μαγκιά του λυράρη“ στον τρόπο της συμπεριφοράς του. Αυτή τη στιγμή, μπορώ να φέρω στο νου μου, μόνο αυτόν  και τον Μανώλη Αλεξάκη, που το κάνουν τόσο έντονα, ώστε να φαίνεται ξεκάθαρα και στα μάτια του αδαή.  Οσοι δεν μπορέσατε να καταλάβετε τί εννοώ λέγοντας “μαγκιά του λυράρη”, ας κάνει τον κόπο ν’αφήσει ένα σχόλιο, ώστε να το ξεκαθαρίσω.

3. Γιατί μου είναι μουσικά αδιάφορη, όσες φορές την άκουσα, ίσως γιατί και ο ίδιος να είναι αδιάφορος.

Ομως, όσο και να μη μου αρέσει ο Δραμουντάνης (κυρίως για τους λόγους που προανέφερα), ακούγοντας το παρακάτω βίντεο, δε μπορώ παρά να “υποκλιθώ” (έστω και με εισαγωγικά) στη λιτή και συνάμα μελωδική και παραγωγική λύρα με τις Ανωγειανές καταβολές που ελαφρά “Αερίζουν” που συμπληρώνεται με τον ίδιο τρόπο από το τραγούδι του, που δεν υπερβάλλει. Δε μπορώ παρά να υποκλιθώ σε μια από τις κορυφαίες μαντινάδες που άκουσα τελευταία:

Εχει και άλλο »

Θέλω τα φώτα σας!

Μαζί με τον Κακλή στο παρακάτω video, παίζει ένας πιτριρικάς (τότε που γυρίστηκε το video). Ποιός γνωρίζει να μου πει ποιός είναι;

Δεν είναι κουίζ. Δεν γνωρίζω ούτε εγώ και έχω πάθει την πλάκα μου, με τη λύρα που παίζει στο συγκεκριμένο video, αλλά ακόμα περισσότερο, με τη σκέψη για το πως μπορεί να έχει εξελιχθεί αυτή τη λύρα σήμερα.

Το χορό “Μικρό-Μικράκι” πόσοι τον γνωρίζετε; Φαντάζομαι λίγοι. Οπως πολλοί δεν θα γνωρίζατε και τον “Πρινιώτη” που είχε παρουσιαστεί από αυτό το blog, πριν από μερικούς μήνες. Και αυτή τη φορά, έχουμε μία καταγραφή του χορού, από το video-ντοκουμέντο του 1985, που είχε βιντεοσκοπηθεί στα Χάρκια Ρεθύμνου, από μια ομάδα του Λυκείου Ελληνίδων Ρεθύμνου.

Θέλω να πιστεύω, ότι και αυτό το video, θα φανεί χρήσιμο, σε όσους ασχολούνται ουσιαστικά (και όχι επιδεικτικά) με τον Κρητικό χορό, γιατί αποτελεί μια αληθινή καταγραφή από απλούς ανθρώπους ενός μικρού χωριού με τη συνοδεία του χωριανού τους λυράρη του ΔιαμαντοΣτελή και δεν αποτελεί μια επιτηδευμένη παρουσίαση από ένα χορευτικό συγκρότημα. Πιο αληθινό δε γίνεται!

Τί γνωρίζουμε όμως για το χορό “Μικρό-Μικράκι“;;

Είναι γνωστός απλά και ως “Μικράκι“.  Σιγανός χορός,  έχει καταγραφεί από την επαρχία Αποκορώνου του νομού  Χανίων έως και το νομό Λασιθίου.  Ομαδικός χορός, εύκολος στο βηματισμό, φαίνεται ότι ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής.  Οι χορευτές σχημάτιζαν κύκλο και στην γραμμή αυτού χόρευαν με τις παλάμες πιασμένες στο ύψος των ώμων.  Μαντινάδες που συνήθως συνοδεύουν το χορό είναι:

Εχει και άλλο »

Πολλές φορές δε χρειάζεται κάτι  ιδιαίτερο για να γίνει παρέα. Μια γλυκιά καλοκαιρινή βραδιά, μερικοί καλοί φίλοι και 2-3 άνθρωποι που να ξέρουν να “γρατζουνάνε” μια λύρα και ένα λαούτο.

Οταν όμως αυτοί που “γρατζουνάνε”, τυχαίνει να είναι ο Μαρκογιάννης, ένας ζωντανός θρύλος της Κρητικής μουσικής, ο Γιάννης Τσουρδαλάκης, που αποτελεί μια από τις ελπίδες της και ο Γιάννης Αποστολάκης, τότε το πράγμα αλλάζει.

Οταν αυτοί, συνοδεύονται από μερακλήδες τραγουδιστάδες της παρέας και από ανθρώπους όπως ο Σηφογιωργάκης στα τραπέζια, δε μπορεί παρά η βραδιά να μείνει αξέχαστη σε όσους έχουν την τύχη να συμμετέχουν σε αυτή. Κάτι τέτοια, πρέπει να έγινε και στα Σακτούρια του Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου, όπως μπορείτε να δείτε και ν’ακούσετε και εσείς στο παρακάτω video.

Εχει και άλλο »

Κάνοντας τη συνηθισμένη βόλτα μου στο Internet, έπεσα στο παρακάτω βίντεο του Γιώργου Ζερβάκη. Στο βίντεο παίζει δύο συρτά. Το “Πονώ μα δάκρυ δε θα δεις” του Ροδάμανθου Ανδρουλάκη και το “Ηθελα να’μουνα εγώ” του Βαγγέλη Πολυχρονάκη. Δείτε το και κυρίως ακούστε το!

Ακούγοντας το “Πονώ μα δάκρυ δε θα δεις”, αυτή τη συρτουδάρα της Κρήτης με τη μαντιναδάρα

Πονώ μα δάκρυ δε θα δεις στο μάγουλο να τρέχει
έμαθε φως μου η καρδιά στον πόνο σου κι αντέχει.

…μου γεννήθηκε στο μυαλό μια απορία:

“Μα καλά. Εγώ αυτό το σκοπό τον θυμάμαι αλλιώς. Πιό μελωδικό. Πιο μεστό. Πιο βιρτουόζικο. Δε μπορεί να είναι έτσι”

Εψαξα λίγο ακόμα και βρήκα το παρακάτω βίντεο, όπου το συγκεκριμένο σκοπό τον παίζει ο δημιουργός του (από το 4:07 μέχρι το 6:41), ο Ροδάμανθος Ανδρουλάκης. Μαζί με αυτόν παίζει τα επίσης δικά του “Βρέχει στο μαξιλάρι μου“, “Ενα μαράζι” και “Ηντα καιρό ανημένεις μπλιο“. Στο τραγούδι και στο λαούτο τον συντροφεύει ο Στρατής Μαμαλάκης. Ακούστε τον!! (εδώ κυριολεκτικά)

Εχει και άλλο »