cretan music – mantinades

Γεννήθηκε το 1947 στο χωριό Ζαρός Καινούργιου του νομού Ηρακλείου. Με τη λύρα άρχισε να ασχολείται από όταν ήταν επτά χρονών και την πρώτη του λύρα του την έφτιαξε ο πατέρας του. Όταν ήταν δέκα χρονών του αγόρασε μια βιολόλυρα (αρκετά δημοφιλές μουσικό όργανο στην περιοχή της Μεσσαράς – έχει τέσσερις χορδές) και από τότε συνεχίζει να παίζει και τρίχορδη και τετράχορδη λύρα. Τα πρώτα ακούσματα του ήταν από τους χωριανούς του λυράρηδες και λαουτιέρηδες και είναι αυτοδίδακτος.

Το 1961 έρχεται στο Ηράκλειο και από τότε είναι και μόνιμος κάτοικος Ηρακλείου. Στο πρώτο γλέντι που έπαιξε ήταν 13 ετών με τον λαουτιέρη Γιάννη Αποστολάκη. Το 1965 η δισκογραφική εταιρεία ΠΑΝΙΒΑΡ ανακαλύπτει τον νεαρό και ταλαντούχο Μανόλη Καρπουζάκη, έτσι το 1966 κυκλοφορεί η πρώτη του δισκογραφική δουλειά, δίσκος 45 στροφών με τίτλο “Στης δυστυχίας τις στιγμές” με δυο τραγούδια, ένα συρτό από την μια πλευρά και κοντυλιές από την άλλη, ακολουθούν άλλοι 5 δίσκοι 45 στροφών. Μέχρι σήμερα το έργο του φτάνει στις 102 προσωπικές δισκογραφικές δουλειές και 30 συμμετοχές σε άλλους καλλιτέχνες. Από το 1966 μέχρι και το 1982 συνεργάζεται με την εταιρεία ΠΑΝΙΒΑΡ στην οποία έχουν κυκλοφορήσει 55 έργα σε δίσκους και ζωντανές ηχογραφήσεις σε κασέτες. Από το 1982 μέχρι πρόσφατα συνεργαζόταν με την εταιρεία ΚΡΕΤΑΦΩΝ στην οποία έχει κυκλοφορήσει τα υπόλοιπα έργα του.

Είχε παίξει πολλές φορές στην Ευρώπη, στην Αυστραλία, στην Κύπρο αλλά και σε όλη την Ελλάδα όπου υπάρχει σύλλογος Κρητών. Είχε πολλές εμφανίσεις σε δημοφιλή κρητικά κέντρα σε Ηράκλειο και Αθήνα. Συνεργάτες του στις δισκογραφικές δουλειές είναι: Κοτζαμπασάκης Μ.- Κοκαράκης Α.- Σαλούστρος Π.- Κρουσανιωτάκης Γ. – Παπατσαράς Μ.- Πετσάκης Γ. – Αλεφαντινός Ν. – Ζαμπουλάκης Γ. – Λαρεντζάκης Μ.- Φουκάκης Δ.- Τσαφαντάκης Β.- Γιατρομανολάκης Ν.- Κακλής Μ.- Νενεδάκης Μ.-Σαλούστρος Α.-Σαλούστρος Β.-Σκουλάς Δ.- Πατενταλάκης Ν. – Γιαννακάκη Ε.-Γρηγοράκη Ε.-Χρονάκη Σ.- Γιαμπουλάκης Λ. κά.

Ήταν παντρεμένος με την Ελένη Μπαρμπιανιτάκη το γένος Φιτσάκη από το Πετροκεφάλι της Μεσσαράς και είχε δυο παιδιά τον Γιώργο και την Ειρήνη η οποία μάλιστα του έχει χαρίσει δυο εγγόνια την Ελένη και το Γιάννη. Ήταν επίσης από τα πρώτα μέλη του Παγκρητίου Συλλόγου Καλλιτεχνών Κρητικής Μουσικής και είχε διατελέσει αντιπρόεδρος τα έτη 1994 έως 1997.

Ο Μανώλης Καρπουζάκης πέθανε στις 7 Ιουλίου του 2011 σε ηλικία μόλις 64 ετών…

βασισμένο στο βιογραφικό του καλλιτέχνη
όπως περιέχεται στο http://www.cretamusic.gr

Οι εκδόσεις «Αιγίς», με μεγάλη χαρά και τιμή, σας παρουσιάζουν τη νέα μεγάλη δισκογραφική δουλειά του Δημήτρη Σγουρού:

«Σκοποί και τραγούδια της Κρήτης 1860-1910 - Αρχείο Παύλου Βλαστού».

Τρία (3) CDs με 51 παραδοσιακά τραγούδια, όπως τα κατέγραψε, σε Βυζαντινή σημειογραφία, ο πατέρας της κρητικής Λαογραφίας, Παύλος Βλαστός, πριν από 150 χρόνια περίπου. Μια ταινία DVD 62 λεπτών, υποτιτλισμένη στα Αγγλικά και Γερμανικά, μέσα από την οποία ο σκηνοθέτης Γιάννης Λάμπρου, φωτίζει τη ζωή και το έργο του Παύλου Βλαστού αλλά και την προσπάθεια του Δημήτρη Σγουρού να φέρει στο φως αυτές τις καταγραφές.

Κοντυλιές, χανιώτικα συρτά, γυρίσματα του Πεντοζάλη, της Σούστας, τραγούδια της τάβλας, της αγάπης, ηρωικά, ιστορικά, του γάμου, κάλαντα, νανουρίσματα, σατυρικά και διάφοροι σκοποί, συνθέτουν ένα μουσικό πίνακα, που αναδεικνύει με τον καλύτερο τρόπο την ποικιλία, τον πλούτο και την ομορφιά της μουσικής μας κληρονομιάς.

Μετά από πέντε (5) χρόνια μελέτης και δημιουργικής ενασχόλησης, ο Δημήτρης Σγουρός, επιλέγει από το πλήθος των καταγραφών του Βλαστού και ερμηνεύει με γνώση, δεξιοτεχνία και αυθεντικότητα, τραγούδια , που ενώ έρχονται από τόσο παλιά, εξακολουθούν να παραμένουν τόσο φρέσκα, ζωντανά και δυνατά.

Πρόκειται για μια μουσική εργασία που προσφέρει καθοριστικά στη μουσική ιστορία της Κρήτης!

Μια δουλειά «ιστορική», αφού αποτελεί ό,τι πιο παλιό έχει ακουστεί ως τώρα στην Κρήτη και επεκτείνει τη γνώση μας πολύ πιο μπροστά από τις πρώτες ηχογραφήσεις των «Πρωτομαστόρων» στην Αμερική, ταξιδεύοντάς μας ως τα μέσα του 19ου αιώνα!

Στο δύσκολο αυτό εγχείρημα ο Δημήτρης Σγουρός είχε συμπαραστάτες και βοηθούς αξιολογότατους καλλιτέχνες και μουσικούς. Όλοι οι συνεργάτες του έσκυψαν με σεβασμό και ανιδιοτέλεια στη δουλειά και προσέφεραν δημιουργικά στο αποτέλεσμα!

Συνοδοιπόροι του Δημ. Σγουρού σ’ αυτό το μουσικό ταξίδι είναι:

Στο τραγούδι: Ψαραντώνης, Γιάννης Παπατζανής, Μαρία Φασουλάκη, Δημήτρης Σιδερής, Αθηνά Λαμπίρη.

Στην ορχήστρα:

Δημήτρης Σιδερής λαούτο (κρητικό-στεριανό), μαντόλα
Στέλιος Συκάκης λαούτο (κρητικό-στεριανό), λάφτα, μπουλγαρί
Νίκος Κατριτζιδάκης χαμπιολάκια, μπανσούρι, φλάουτο
Γιάννης Παπατζανής νταούλι, στάμνα
Αθηνά Λαμπίρη κουτάλια

Αφουγκραστείτε λοιπόν τη φωνή της Κρήτης…

Καλή ακρόαση!

Πηγή: rethemnos.gr

Ο Γιώργος Τσαντάκης γεννήθηκε στη Δάφνη της Σητείας το 1962. Σπουδαίο ρόλο στη μουσική του καλλιέργεια έπαιξε η πρώϊμη επαφή του (6 ετών) με τη βυζαντινή μουσική στο ψαλτήρι του Αγίου Ιωάννου. Σε ηλικία 13 ετών αρχίζει να μαθαίνει βιολί με το όργανο που του χάρισε ο Στέριος Γαδανάκης. Μετά το λύκειο πηγαίνει στην Αθήνα όπου αποφοιτά από το τμήμα μηχανολόγων της Σχολής Σ.Ε.Λ.Ε.Τ.Ε. ενώ παράλληλα φοιτά στο ωδείο Αθηνών μαθαίνοντας βυζαντινή μουσική κοντά στους κορυφαίους δασκάλους Σπύρο Περιστέρη και Λάζαρο Κουζινόπουλο.

Το 1987 έρχεται στο Ηράκλειο και ταξιδεύοντας σε όλη την Κρήτη έρχεται σε επαφή με όλη τη μουσική παρακαταθήκη του νησιού μας. Ταυτόχρονα όμως μελετά και ερευνά τα μουσικά μοτίβα της Ανατολικής Κρήτης. Η γνωριμία και επαφή με το Θανάση Σκορδαλο καθώς και η μουσική συνεργασία με τους λαουτιέρηδες Δημήτρη Φουκάκη και Ιωάννη Μαρκογιαννάκη αποτελούν σημαντικούς σταθμούς στην καριέρα του.

Το 1998 παρουσιάζεται στη δισκογραφία με το CD ‘Στειακό Γλυκοχάραμα’ από την Cretaphon. Από το 2002 διδάσκει παραδοσιακό βιολί στο μουσικό Γυμνάσιο Ηρακλείου. Το παίξιμο του Γ. Τσαντάκη χαρακτηρίζεται από τη νοσταλγία και την ευγένεια αλλοτινών καιρών. Οι κοντυλιές του είναι γλυκές, ήρεμες, μελαγχολικές και συνάμα ρωμαλέες-αισιόδοξες, σύμφωνα με τον Κ. Ατσαλάκη. Στο πρόσωπο του Γιώργου Τσαντάκη η Σητειακή μουσική παράδοση έχει βρεί ένα άξιο εκπρόσωπο και συνεχιστή.

Στο παρακάτω κείμενο σας παρουσιάζουμε μερικά βιογραφικά στοιχεία που καταφέραμε και συλλέξαμε για παλιούς Ρεθεμνιώτες μουσικούς, της γενιάς που έδρασε την περίοδο 1880-1940 δηλαδή λίγο πριν αλλά και ταυτόχρονα με τους λεγόμενους «πρωτομάστορες».

Δαλέντζας Γεώργιος

Σπουδαίος λυράρης στο Ρέθυμνο περί το 1880-1900 (;). Πιθανόν να διατηρούσε και καφενείο («Ρεθεμνιώτες! Στου Δαλέντζα εις τον καφενέ πλημμύρα, θα’ ναι απόψε οι μερακλήδες για ν’ ακούσουνε τη λύρα», από του ποίημα «Ρέθεμνος» του Γιώργη Καλομενόπουλου).

Άγνωστο εάν συνδέεται με τον αγωνιστή Γεώργιο Δαλέντζα του Εμμανουήλ από το Ατσιπόπουλο, που πολέμησε στις επαναστάσεις του 1866 και 1878.

Νικήστρατος Θ. Αλεξανδράκης

Λυράρης, ο πιο δημοφιλής στο Ρέθυμνο, τουλάχιστον κατά τη δεκαετία του 1900. Ο Γ. Καλομενόπουλος του αφιερώνει ένα από τα ωραία του ποιήματα που το επιγράφει ΝΝΝικήστρατος (!):

Απόψε που παλιά εποχή θυμούμαι ευτυχισμένη, ο λογισμός, Νικήστρατε, στη λύρα σου με στρέφει

και τη μορφή σου αναπολώ …καραμπογιατισμένη και σένα πάντα να σκορπάς το γέλιο και το κέφι.

Θυμάμαι σαν η λύρα σου εφούντωνε το γλέντι πώς χαμογέλα η Δέσποινα μ’αγάπη και καμάρι

κι εσύ να την πετροβολάς, Νικήστρατε λεβέντη, με μαντινάδες νόστιμες όλο αρχοντιά και χάρη :

Κάδιο και ζαχαρόνερο η Δέσποινα μου πίνει (ώπλα διάλε τα βάσανα κι από ζηλεύει ας σκάση)

και φέγγει και λαμποκοπά κι αστράφτει σα ρουμπίνι.

-Που ‘ναι , μωρή, η νοικοκυρά τη λύρα να κεράσει;

Μην ξαναβάψεις τα μαλλιά, Δέσποινα πέρδικά μου, γιατί όταν τα κορμάκια μας το βράδυ αγκαλιαστούνε,

όπως σιρώνει ο μπογιάς βάφει …και τα δικά μου, ώπλα, κι ας αποθάνουνε όσοι φτωχοί χρωστούνε.

Στην εποχή υπήρχε μια μόδα «εξευρωπαϊσμού» (ακόμα και στον τρόπο διασκέδασης), στην οποία ο Νικήστρατος προσπαθούσε να προσαρμοστεί για ένας ανάγκες εκείνων που τον καλούσαν. Το τελευταίο τετράστιχο από το ποίημα του Καλομενόπουλου είναι ενδεικτικό και χαρακτηριστικό:

και το θυμάμαι αξέχαστα σε κάθε φαγοπότι η λύρα πως σε κοίταζε όλο θυμό και φούρκα

σαν άφηνες ένας κοντυλιές κι αγκάλιαζες …Ευρώπη κι άρχιζες πόλκα και ποτίς, βαλσάκι και μαζούρκα

Σύμφωνα με έμμεσες πληροφορίες, ο Νικήστρατος διατηρούσε στο Ρέθυμνο και κατάστημα αποικιακών, ενώ καταγράφηκε ως ένας εκ των «δασκάλων» του Ανδρέα Ροδινού.

Σε σημείωμα στην Κρητική Επιθεώρηση, στις 16.2.1934, διαβάζουμε μεταξύ άλλων:

«…τον αξέχαστο Νικήστρατο με την άδολη, την πάνα πρόσχαρη καρδιά, την ασυννέφιαστη ψυχή…

…ήταν πάντα το κλειδί της ευθυμίας μέσα σε μια καλοδεμένη παρέα…

…ήταν ο περιζήτητος να νοστιμίσει το γλέντι μιας οποιασδήποτε φιλικής συντροφιάς με τη χρυσή καρδιά και τη λύρα του.

…και τότε άρχιζαν οι περίφημες μαντινάδες του, παινέματα για τις νιες και τα παλικάρια, αισθηματικές, πεισματικές, φιλοσοφικές, κ.λ.π. Συνήθως άρχιζε με την πλιο κάτω που την είχε χαρισμένη στην καλή του σύντροφο την, όπως και κείνον, πάντα ευγενική και γλυκομίλητη γυναίκα του:

Ομπρός κρατεί βασιλικός κι εξ από πίσω βιόλα κι αν δε μου το πιστεύγετε ξανοίξετε τη κιόλα

Εσύ σαι τ’ άνθη των ανθώ και της μιλιάς το μήλο, εσύ ‘σαι που γεννήθηκες ομάδι με τον ήλιο

(του Ρεθυμνιώτη αρθρογράφου με παρατσούκλι “Σείριος”, 15.02.1934)

Εχει και άλλο »

Πολλές φορές, τα καλύτερα, προκύπτουν από το τίποτα. Απρογραμμάτιστα…

Κάπως έτσι έγινε και στο παρακάτω βίντεο. Σε ένα ρακοκάζανο, μαζεύτηκε μια παρέα. Σε αυτή έτυχε να βρίσκεται ένας από τους πιο αξιόλογους λυράρηδες της Κρητικής μουσικής, ο Αλέξανδρος Παπαδάκης και ο Ρεθεμνιώτης φωτογράφος (αλλά πάνω απ’όλα πολύ καλός φίλος και συνεργάτης της σελίδας) Γιώργος Γαβαλάς.

Ομορφη βραδιά και καλή τσικουδιά… δε χρειάστηκε και πολύ για την παρέα να βγει στην όρεξη. Πιάνοντας ο Αλέξανδρος Παπαδάκης τη λύρα του, η παρέα έστησε γύρω του χορό. Ωραία και όμορφα.!.! Οπως γινόταν και παλιά. Ομως για μεγάλη μας  τύχη ο Γιώργος Γαβαλάς κουβαλούσε μαζί του μία φωτογραφική μηχανή με δυνατότητα λήψης βίντεο και αποφάσισε να πειραματιστεί μαζί της. Το αποτέλεσμα “των πειραματισμών του”, το βλέπετε στο βίντεο που ακολουθεί. Ενα βίντεο Διονυσιακό, με ντοκουμενταρίστικο στυλ που ταιριάζει άψογα στη βραδιά. Μου θύμισε αρκετά τα βίντεο του ντοκυμαντέρ της ΕΤ3 “Λυράρηδες του Αιγαίου”, αλλά… το θεωρώ ακόμα καλύτερο.

Αυτά δεν τα γράφω γιατί εκτιμώ τη λύρα του Αλέξανδρου Παπαδάκη ή γιατί ο Γιώργης Γαβαλάς είναι φίλος, αλλά βλέποντας το, ένιωσα ότι συμμετείχα και εγώ στο γλέντι. Οτι χόρευα και τραγουδούσα μαζί με την παρέα. Οτι ήμουν και ‘γω πιωμένος από τη τσικουδιά! Γι’αυτο το λόγο θεωρώ ότι πρόκειται για το καλύτερο βίντεο για την Κρητική μουσική, από όσα έχω δει. Δείτε το και ‘φχαριστηθήτε το και ‘σεις!

Εχει και άλλο »

“Γεννήθηκα στο Σπήλι Ρεθύμνης το 1926. Είμαστε μεγάλη οικογένεια. Οκτώ αδέλφια από τα οποία τα πέντε αγόρια είμαστε μουσικοί και τρία κορίτσια. Λαούτο πρωτόπιασα στα χέρια μου οκτώ χρονών. Ο πατέρας μου ήταν καλός λυράρης και στα γλέντια, τις παρέες και τις κοινωνικές συναντήσεις, του κρατούσαν πάσο άλλοι μουσικοί, κυρίως με μαντολίνο. Κάποτε, αγόρασε από την Αθήνα ένα λαούτο. Τότες εδώ, δεν υπήρχανε λαούτα. Ήτανε μόνο ο Μπαξεβάνης, ο Ψύλλος, ο Κουρκουλός και ένας δυο άλλοι στο Νομό Ρεθύμνου. Εμείς είχαμε ένα μεγάλο καφενείο στο Σπήλι, εκεί γινότανε τα γλέντια Σαββατοκύριακα κι όλες τις γιορτές. Ο πατέρας μου μετά τη δουλειά άνοιγε το μαγαζί άναβε το λουξ, ετοίμαζε και περίμενε τους πελάτες του. Κάθε βράδυ έπαιζε λύρα μόνος του. Εμένα, σαν μικρό παιδί που ήμουν, μου άρεσε πάρα πολύ και καθόμουνα πάντα σε μια γωνιά και τον άκουγα. Μια βραδιά με φώναξε κοντά του, μ’ έβαλε σε μια καρέκλα, μου έφερε το λαούτο και μου είπε: Εγώ θα παίζω τη λύρα κι εσύ θα βάζεις το χεράκι σου και θα κάνεις “έτσι”» (δείχνοντάς μου τις κινήσεις του χεριού).«Μα δε φτάνω καλά» του’ πα εγώ, αλλά από τα πρώτα κιόλας λεπτά καθώς το χέρι μου ακουμπούσε στις χορδές ήμουνα μέσα στο χρόνο.

Εχει και άλλο »

Ο Γιάννης Τσουρδαλάκης, όταν ήταν 15 χρονών, έμαθε πως ο Ζαχαρίας Μελεσσανάκης (που οι δημόσιες εμφανίσεις του ήταν περιορισμένες) θα ήταν καλεσμένος στην εκπομπή του Βιτώρου. Εκανε τα αδύνατα-δυνατά για να παρευρεθεί στην εκπομπή, για ν’ακούσει ζωντανά τον Ζαχάρη να παίζει λύρα.

Οταν ο Βιτώρος τον ρώτησε τί ένιωσε την ώρα που έμαθε πως θα ήταν ο Μελεσσανάκης στην εκπομπή, απάντησε:

- Ζαλίστηκα…. Μπλάβισε το αίμα μου!!!

Εχει και άλλο »