Θέλω να πιστεύω, ότι και αυτό το video, θα φανεί χρήσιμο, σε όσους ασχολούνται ουσιαστικά (και όχι επιδεικτικά) με τον Κρητικό χορό, γιατί αποτελεί μια αληθινή καταγραφή από απλούς ανθρώπους ενός μικρού χωριού με τη συνοδεία του χωριανού τους λυράρη του ΔιαμαντοΣτελή και δεν αποτελεί μια επιτηδευμένη παρουσίαση από ένα χορευτικό συγκρότημα. Πιο αληθινό δε γίνεται!

Τί γνωρίζουμε όμως για το χορό “Μικρό-Μικράκι“;;

Είναι γνωστός απλά και ως “Μικράκι“.  Σιγανός χορός,  έχει καταγραφεί από την επαρχία Αποκορώνου του νομού  Χανίων έως και το νομό Λασιθίου.  Ομαδικός χορός, εύκολος στο βηματισμό, φαίνεται ότι ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής.  Οι χορευτές σχημάτιζαν κύκλο και στην γραμμή αυτού χόρευαν με τις παλάμες πιασμένες στο ύψος των ώμων.  Μαντινάδες που συνήθως συνοδεύουν το χορό είναι:

Άλλο χορό δε ρέγομαι σαν το μικρό μικρό μου
απού τονέ χορεύουνε και μένα στο χωριό μου

Άλλο χορό δε ρέγομαι σαν το μικρό μικράκι
απού τονέ χορεύουνε εις το Μανιστηράκι (Μοναστηράκι Αμαρίου Ρεθύμνου)
ή στον Αη Βασιλάκη (επαρχία Αγ.Βασιλείου Ρεθύμνου)
ή στο Μέσα Λασιθάκι (χωριό νομού Λασιθίου)

Η παλαιότερη έως σήμερα αναφορά του χορού (που έχουμε καταφέρει να συλλέξουμε) είναι από τον Γεώργιο Χατζιδάκη, στην Κρητική Στοά (1909, σελ. 289) όπου λέει:

“Οι Πηδηχτοί της Κρήτης είναι οι ακόλουθοι. Ο Καστρινός ή Μαλεβυζιώτικος, ο Πρινιανός,  ο Πεντοζάλης, η Ορτσες των Ανωγείων, η Σούστα και το Μικρό Μικράκι“

“…Ο Πρινιανός και το Μικρό – Μικράκι, είναι χοροί της αυτής ρυθμικής αγωγής, διαφέροντες κατά την κίνηση των πόδων. Ο Πρινιανός χορεύεται εις το Ηράκλειον ενώ το Μικρό – Μικράκι εις τον Αποκόρωνα και εις τας τριγύρω επαρχίας”.

Ο Γιώργος Λελεδάκης, στη μελέτη του  “Οι κρητικοί χοροί” (Ραδάμανθυς 6, 1921), αναφέρει:

“Εκ του Γέρανου μετά ποικίλων παραλλαγών προήλθον οι σήμερον μόλις διασωζόμενοι και παραγκωνιζόμενοι καθ’ εκάστην υπό των νεωτέρων μέχρις ότου εξαλειφθώσι διά της αφανείας: ο Συρτός ή Ορμος, Πεντοζάλης ή Πυρρίχιος, η Σούστα, το Μικράκι, ο Καλαματιανός, η Τράτα των Μεγάρων, ο Αλβανικός ή Αρβανίτικος, η Βλάχα και οι εν Αθήναις τας ημέρας ταύτας χορευόμενοι αποκρηάτικοι κλπ., ποικίλλοντες όσαι και αι πόλεις και αι νήσοι της Ελλάδος”.

Ο Γεώργιος Χατζηδάκης, ξανά το 1958 («Κρητική Μουσική, Ιστορία, Μουσικά Συστήματα, Τραγούδια και Χοροί») , γράφει:

“Τον Πρινιανόν είς τινας επαρχίας λέγουν Πεντοζάλην. Είναι σχεδόν όμοιος με το Μικρό Μικράκι των Δυτικών επαρχιών, με ελαχίστας παραλλαγάς.”

Κάνε click εδώ για να δεις το βίντεο του άρθρου.

Σχετικά άρθρα

1. 
   Πρινιώτης – Ενας ξεχασμένος χορός
2. 
   Ο Εμπυρρίκιος χορός – Έρευνα και αποκάλυψη
3. 
   Ο Κατσαμπαδιανός χορός

Προσωπική άποψη είναι ότι ο Πρινιώτης είναι από τους πιο δύσκολους Κρητικούς χορούς. Προσέξτε το γύρισμα όλου του σώματος της πρωτοχορεύτριας και τα μικρά ρυθμικά βήματα στα γυρίσματα. Τις λιγοστές φορές που έχω δει να τον “αναβιώνουν” αυτοί οι βηματισμοί δε γίνονται σωστά, ή έτσι όπως έχει καταγραφεί στο συγκεκριμένο video.

Ο Πρινιώτης είναι ένας χορός που έχει τις ρίζες του (μάλλον) στην ανατολική Κρήτη. Χορευόταν όμως και από τα μέσα του περασμένου αιώνα και στον νομό Ηρακλείου και στον νομό Ρεθύμνης. Εκτελείται από άνδρες και γυναίκες με τα χέρια των ανδρών πιασμένα πάνω από τα χέρια των γυναικών. Πιθανολογείται ότι χορός οφείλει το όνομα του στο χωριό Πρίνα Λασιθίου ή κατά άλλη εκδοχή το όνομα σχετίζεται με την στάση του ανθρωπίνου σώματος κατά την εκτέλεση του χορού, η οποία αποδίδεται εννοιολογικά από το αρχαίο ρήμα πρηνίζω και το ουσιαστικό πρηνής.

Ωστόσο, η λαογράφος Ευαγγελία Κ. Φραγκάκι, στο άρθρο της «Το Δημοτικό Τραγούδι της Κρήτης» (περιοδικό «Κρητική Πρωτοχρονιά» 1962, σελ. 63-77), αναφέρει τη μαρτυρία του Ι. Καλογιαννάκη από το χωριό Πρινιάς Μονοφατσίου ότι στο χωριό του χόρευαν τον «Πρινιανό» χορό, πάνω στο μέλος του τραγουδιού «Η Βλάχα»: «Κλέφτες βγήκαν στα βουνά να μας κλέψουν τα ωζά / παίρνουνέ μας ’ναν αρνί πούχε το χρυσό μαλλί / και του βάναμε το λέρι, τ’ ασημένιο καμπανέλι» (δυστυχώς ο πληροφοριοδότης ξέχασε το υπόλοιπο). Τραγουδεί ο μπροστινός και το αποπαίρνουν οι άλλοι.
Πρόκειται για δημοτικό τραγούδι της κεντρικής Ελλάδας, που το αναφέρει και ο Ν. Καζαντζάκης στο Ζορμπά (ως δημοτικό, όχι ως κρητικό τραγούδι) – η μαρτυρία ότι λεγόταν και στην Κρήτη είναι πολύ ενδιαφέρουσα και επιβεβαιώνει ότι τα δημοτικά τραγούδια όλων των περιοχών του Ελληνισμού είναι «συγκοινωνούντα δοχεία».
Στο νομό Ρεθύμνης μέχρι στιγμής μαρτυρίες για τον πρινιώτη έχουμε μόνο από τα χωριά Χάρκια Ρεθύμνης (κατ’ επίδρασιν του Γιώργη Μουζουράκη από την Παντάνασσα Αμαρίου, που, κατά μαρτυρίες του, τον είχε μάθει στην Πρίνα Λασηθίου) και στην Ελεύθερνα Μυλοποτάμου.
Πρινιώτη βλ. στο CD-ROM του βιβλίου «Το χωριό μας», έκδοση του πολιτιστικού συλλόγου Χαρκίων. Μελωδία του πρινιώτη βλ. στον ψηφιακό δίσκο του Δημήτρη Σγουρού από την Κριτσά Μεραμπέλλου «Τα Σα εκ των Σων», Κρητικό Μουσικό Εργαστήρι, Ηράκλειο. Εκεί λέει τις παραδοσιακές μαντινάδες:

Aλλο χορό δε ρέγομαι σαν τον πρινιώ-πρινιώτη,
απού τόνε χορεύγουνε όσοί ’χουνε νεότη!

Aλλο χορό δε ρέγομαι ωσάν τον πρινιανό μου,
απού τόνε χορεύγουνε και μένα στο χωριό μου!

To video είναι από βιντεοσκόπηση του 1985, στο χωριό Χάρκια Ρεθύμνου, όπου οι Χαρκιανοί με τη συνοδεία του λυράρη του χωριού Στέλιου Διαμαντή ή ΔιαμαντοΣτελή, χορεύουν παλιούς Κρητικού χορούς για να καταγραφούν από το χοροδιδασκαλείο του Λυκείου Ελληνίδων. Το εντυπωσιακό στοιχείο του video, είναι ότι χορεύουν οι απλοί άνθρωποι του χωριού και όχι κάποιος χορευτικός σύλλογος με πρωτοστάτες τους μεγαλύτερους σε ηλικία που “βαστούσαν ακόμα τα πόδια τους” και έτσι η συγκεκριμένη καταγραφή, μπορεί να χαρακτηριστεί για την αυθεντικότητά της, ως προς το πως χορευόταν από τους παλιούς, ο συγκεκριμένος χορός

Το video έχει επεξεργαστεί σε ψηφιακή μορφή από το σύλλογο του Χαρκιανών “Η Ψηλή Κορφή” και κυκλοφόρησε ως συνοδευτικό της συλλεκτικής έκδοσης “Το Χωριό μου“ μαζί με ηχητικό και φωτογραφικό υλικό. Οποιος ενδιαφέρεται να το αποκτήσει μπορεί να διαβάσει περισσότερες πληροφορίες ακολουθώντας αυτόν τον σύνδεσμο.

Κάνε click εδώ για να δεις το βίντεο του άρθρου.

Σχετικά άρθρα

1. 
   Μικρό μικράκι – Ενας ακόμα ξεχασμένος χορός
2. 
   Ο Εμπυρρίκιος χορός – Έρευνα και αποκάλυψη
3. 
   Ο Κατσαμπαδιανός χορός