cretan music – mantinades

“Γεννήθηκα στο Σπήλι Ρεθύμνης το 1926. Είμαστε μεγάλη οικογένεια. Οκτώ αδέλφια από τα οποία τα πέντε αγόρια είμαστε μουσικοί και τρία κορίτσια. Λαούτο πρωτόπιασα στα χέρια μου οκτώ χρονών. Ο πατέρας μου ήταν καλός λυράρης και στα γλέντια, τις παρέες και τις κοινωνικές συναντήσεις, του κρατούσαν πάσο άλλοι μουσικοί, κυρίως με μαντολίνο. Κάποτε, αγόρασε από την Αθήνα ένα λαούτο. Τότες εδώ, δεν υπήρχανε λαούτα. Ήτανε μόνο ο Μπαξεβάνης, ο Ψύλλος, ο Κουρκουλός και ένας δυο άλλοι στο Νομό Ρεθύμνου. Εμείς είχαμε ένα μεγάλο καφενείο στο Σπήλι, εκεί γινότανε τα γλέντια Σαββατοκύριακα κι όλες τις γιορτές. Ο πατέρας μου μετά τη δουλειά άνοιγε το μαγαζί άναβε το λουξ, ετοίμαζε και περίμενε τους πελάτες του. Κάθε βράδυ έπαιζε λύρα μόνος του. Εμένα, σαν μικρό παιδί που ήμουν, μου άρεσε πάρα πολύ και καθόμουνα πάντα σε μια γωνιά και τον άκουγα. Μια βραδιά με φώναξε κοντά του, μ’ έβαλε σε μια καρέκλα, μου έφερε το λαούτο και μου είπε: Εγώ θα παίζω τη λύρα κι εσύ θα βάζεις το χεράκι σου και θα κάνεις “έτσι”» (δείχνοντάς μου τις κινήσεις του χεριού).«Μα δε φτάνω καλά» του’ πα εγώ, αλλά από τα πρώτα κιόλας λεπτά καθώς το χέρι μου ακουμπούσε στις χορδές ήμουνα μέσα στο χρόνο.

Εχει και άλλο »

Ο Γιάννης Τσουρδαλάκης, όταν ήταν 15 χρονών, έμαθε πως ο Ζαχαρίας Μελεσσανάκης (που οι δημόσιες εμφανίσεις του ήταν περιορισμένες) θα ήταν καλεσμένος στην εκπομπή του Βιτώρου. Εκανε τα αδύνατα-δυνατά για να παρευρεθεί στην εκπομπή, για ν’ακούσει ζωντανά τον Ζαχάρη να παίζει λύρα.

Οταν ο Βιτώρος τον ρώτησε τί ένιωσε την ώρα που έμαθε πως θα ήταν ο Μελεσσανάκης στην εκπομπή, απάντησε:

- Ζαλίστηκα…. Μπλάβισε το αίμα μου!!!

Εχει και άλλο »

Ο Παύλος Μυριδάκης είναι ένας πολυσυζητημένος λυράρης με ιδιαίτερο στυλ (προσέξτε τον τρόπο που κρατά τη λύρα και τα δαχτύλια του) που για πολλά χρόνια απείχε από τα “μουσικά δρώμενα”, για λόγους που δε γνωρίζω.

Σε αυτό το βίντεο, γυρισμένο το Δεκαπενταύγουστο του 1991, οι Μέλαμπες, “δείχνουν το δρόμο” του πως ήταν και πως θα έπρεπε να είναι οι παρέες και τα γλέντια. Τα όργανα στη μέση, χωρίς ενισχυτές (όποιος θέλει ακούσει – οι άλλοι ας κάτσουν σπίτι τους ή ας πλησιάσουν να συμμετέχουν), οι μαντιναδολόγοι, κοντά στα όργανα και ο χορός γύρω τους. Μπράβο!

Εχω ξαναγράψει για τη συνεργασία του Μανώλη Κακλή με τον Ζαχαρία Μελεσανάκη, στο δίσκο του 1980, με τίτλο “Καταδικάστηκα“. Ο συγκεκριμένος δίσκος περιέχει 3 μελωδικότατα συρτά. Ενα από αυτά είναι και το “Στην ωραιότερη στιγμή“.

Στην ωραιότερη στιγμή εφθείρενε η ζωή μου
γι’αυτό εκαταδικάστημε για πάντα το κορμί μου.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Ο Νίκος Ξυλούρης γεννήθηκε στις 7 Ιουλίου του 1936 στα Ανώγεια της Κρήτης. Είναι 5 χρονών όταν οι κατακτητές Γερμανοί καίνε το χωριό του και μεταφέρουν τους και μεταφέρουν τους κατοίκους του, πρόσφυγες στο Μυλοπόταμο… Επιστρέφουν στ’Ανώγεια μετά την απελευθέρωση. Από πολύ μικρός δείχνει την κλίση του στο τραγούδι και τη λύρα. Στα δώδεκα, ο πατέρας του, του αγοράζει την πρώτη λύρα, για να εξελιχθεί πολύ γρήγορα σ’έναν από τους πλέον περιζήτητους οργανοπαίχτες και τραγουδιστές της περιοχής του σε γάμους, βαφτίσια και λοιπές κοινωνικές εκδηλώσεις.
Σε ηλικία 17 χρονών κατεβαίνει για πρώτη φορά να δουλέψει στο Ηράκλειο, στο κέντρο “Κάστρο”. Οπως λέει αργότερα σε αφηγήσεις του, εκεί τα πράγματα αρχικά είναι πολύ δύσκολα: “…Εις τα ορεινά χωριά της Κρήτης δεν ημπορούσε να εισχωρήσει αυτό που εισχώρησε στις πόλεις… Εκεί χόρευαν ταγκά, βάλσα, ρούμπες, σάμπες και είμαστε υποχρεωμένοι να τα μάθουμε αυτά τα τραγούδια, να τα παίζουμε στα πανηγύρια και στους γάμους, για να μπορούμε να ζήσουμε και μεις, να βγάλουμε τα έξοδά μας και να τους κάνουμε σιγά-σιγά ν’αλλάξουνε και ν’αγαπήσουνε την Κρητική μουσική…”

Εχει και άλλο »

Ο Κώστας Μουντάκης γεννήθηκε στις 10 Φεβρουαρίου του 1926 στην Αλφά, χωριό της Επαρχίας Μυλοποτάμου, με τις περίφημες πέτρες (“αλφόπετρες”), τις ελιές, τις χαρουπιές και τους ονομαστούς γλεντζέδες. Ήταν το μικρότερο από τα επτά παιδιά του Νίκου και της Καλλιόπης Μουντάκη. Η καταγωγή της οικογενείας του είναι από τον Καλλικράτη Σφακίων και ο προπάππος του, ο Μανούσος, πρωτοπαλίκαρο του Χατζημιχάλη Νταλιάνη, σκοτώθηκε πολεμώντας τους Τούρκους στο Φραγκοκάστελλο στην Επανάσταση του 1827. Ο πατέρας του, που ήταν ικανός χορευτής αλλά και συνάμα καλός τραγουδιστής (είχε το παρατσούκλι “κελαϊδής”), πέθανε τρεις μόλις μήνες μετά την γέννηση του Κώστα. Τον βάφτισαν στην ιστορική Μονή του Αρκαδίου.

Τελείωσε το δημοτικό το 1938 και πέτυχε στο ημιγυμνάσιο Πανόρμου, όμως δεν μπόρεσε να συνεχίσει τις σπουδές του εξαιτίας της δύσκολης οικονομικής κατάστασης που βρισκόταν η οικογένεια του. Εξάλλου ήδη είχε αρχίσει να τον τραβάει η λύρα, που είναι το κυρίαρχο μουσικό όργανο όχι μόνο στο χωριό του αλλά και μέσα στο ίδιο του το σπίτι. Λύρα έπαιζαν ο μεγάλος του αδερφός, ο Νικήστρατος και ο νονός του ο Στουμπούρης, ενώ ο δάσκαλος του υπήρξε ο Μήτσος ο Καφάτος, ο καλύτερος δεξιοτέχνης του χωριού. Μία αυτοσχέδια λύρα από τάβλι, χορδές από ίνες “αθάνατου” και δοξάρι με τρίχες από ουρά γαϊδάρου ήταν το πρώτο του όργανο όπου “βοσκάκι ακόμα, κίνησε τα δαχτύλια του πάνω στις κοντυλιές της κρητικής μουσικής”.

Εχει και άλλο »

Πρόσφατα έπεσα επάνω στο παρακάτω video.

Νίκο Μανιά. Είσαι μεγάλη φωνή. Ενας ζωντανός θρύλος για την Κρητική μουσική και κάποτε σε μιά σου συνέντευξη είχες πει:

“Τότε τα γλέντια ήταν πιο ζεστά. Τώρα, τα πανηγύρια και οι γάμοι έχουν 1000-1500 άτομα. Τότε είχαν 150-200. Τραγουδούσαμε χωρίς μικρόφωνα και μας άκουγε ο κόσμος καλύτερα…
Θυμάμαι ότι κάναμε γλέντια με το μακαρίτη το Μουντάκη στο Ρέθυμνο και ήταν 80-100 άτομα. Πράγματι αισθανόμασταν το γλέντι. Εδά, δε γίνονται αυτά τα πράγματα. Να βλέπεις 1000-1500 ανθρώπους και στις 2 η ώρα να μην υπάρχει άνθρωπος! Φεύγουν… Αρα λοιπόν δεν τους ευχαριστεί.”

Εχει και άλλο »