cretan music – mantinades

Ο Παύλος Μυριδάκης είναι ένας πολυσυζητημένος λυράρης με ιδιαίτερο στυλ (προσέξτε τον τρόπο που κρατά τη λύρα και τα δαχτύλια του) που για πολλά χρόνια απείχε από τα “μουσικά δρώμενα”, για λόγους που δε γνωρίζω.

Σε αυτό το βίντεο, γυρισμένο το Δεκαπενταύγουστο του 1991, οι Μέλαμπες, “δείχνουν το δρόμο” του πως ήταν και πως θα έπρεπε να είναι οι παρέες και τα γλέντια. Τα όργανα στη μέση, χωρίς ενισχυτές (όποιος θέλει ακούσει – οι άλλοι ας κάτσουν σπίτι τους ή ας πλησιάσουν να συμμετέχουν), οι μαντιναδολόγοι, κοντά στα όργανα και ο χορός γύρω τους. Μπράβο!

Εχω ξαναγράψει για τη συνεργασία του Μανώλη Κακλή με τον Ζαχαρία Μελεσανάκη, στο δίσκο του 1980, με τίτλο “Καταδικάστηκα“. Ο συγκεκριμένος δίσκος περιέχει 3 μελωδικότατα συρτά. Ενα από αυτά είναι και το “Στην ωραιότερη στιγμή“.

Στην ωραιότερη στιγμή εφθείρενε η ζωή μου
γι’αυτό εκαταδικάστημε για πάντα το κορμί μου.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Ο Νίκος Ξυλούρης γεννήθηκε στις 7 Ιουλίου του 1936 στα Ανώγεια της Κρήτης. Είναι 5 χρονών όταν οι κατακτητές Γερμανοί καίνε το χωριό του και μεταφέρουν τους και μεταφέρουν τους κατοίκους του, πρόσφυγες στο Μυλοπόταμο… Επιστρέφουν στ’Ανώγεια μετά την απελευθέρωση. Από πολύ μικρός δείχνει την κλίση του στο τραγούδι και τη λύρα. Στα δώδεκα, ο πατέρας του, του αγοράζει την πρώτη λύρα, για να εξελιχθεί πολύ γρήγορα σ’έναν από τους πλέον περιζήτητους οργανοπαίχτες και τραγουδιστές της περιοχής του σε γάμους, βαφτίσια και λοιπές κοινωνικές εκδηλώσεις.
Σε ηλικία 17 χρονών κατεβαίνει για πρώτη φορά να δουλέψει στο Ηράκλειο, στο κέντρο “Κάστρο”. Οπως λέει αργότερα σε αφηγήσεις του, εκεί τα πράγματα αρχικά είναι πολύ δύσκολα: “…Εις τα ορεινά χωριά της Κρήτης δεν ημπορούσε να εισχωρήσει αυτό που εισχώρησε στις πόλεις… Εκεί χόρευαν ταγκά, βάλσα, ρούμπες, σάμπες και είμαστε υποχρεωμένοι να τα μάθουμε αυτά τα τραγούδια, να τα παίζουμε στα πανηγύρια και στους γάμους, για να μπορούμε να ζήσουμε και μεις, να βγάλουμε τα έξοδά μας και να τους κάνουμε σιγά-σιγά ν’αλλάξουνε και ν’αγαπήσουνε την Κρητική μουσική…”

Εχει και άλλο »

Ο Κώστας Μουντάκης γεννήθηκε στις 10 Φεβρουαρίου του 1926 στην Αλφά, χωριό της Επαρχίας Μυλοποτάμου, με τις περίφημες πέτρες (“αλφόπετρες”), τις ελιές, τις χαρουπιές και τους ονομαστούς γλεντζέδες. Ήταν το μικρότερο από τα επτά παιδιά του Νίκου και της Καλλιόπης Μουντάκη. Η καταγωγή της οικογενείας του είναι από τον Καλλικράτη Σφακίων και ο προπάππος του, ο Μανούσος, πρωτοπαλίκαρο του Χατζημιχάλη Νταλιάνη, σκοτώθηκε πολεμώντας τους Τούρκους στο Φραγκοκάστελλο στην Επανάσταση του 1827. Ο πατέρας του, που ήταν ικανός χορευτής αλλά και συνάμα καλός τραγουδιστής (είχε το παρατσούκλι “κελαϊδής”), πέθανε τρεις μόλις μήνες μετά την γέννηση του Κώστα. Τον βάφτισαν στην ιστορική Μονή του Αρκαδίου.

Τελείωσε το δημοτικό το 1938 και πέτυχε στο ημιγυμνάσιο Πανόρμου, όμως δεν μπόρεσε να συνεχίσει τις σπουδές του εξαιτίας της δύσκολης οικονομικής κατάστασης που βρισκόταν η οικογένεια του. Εξάλλου ήδη είχε αρχίσει να τον τραβάει η λύρα, που είναι το κυρίαρχο μουσικό όργανο όχι μόνο στο χωριό του αλλά και μέσα στο ίδιο του το σπίτι. Λύρα έπαιζαν ο μεγάλος του αδερφός, ο Νικήστρατος και ο νονός του ο Στουμπούρης, ενώ ο δάσκαλος του υπήρξε ο Μήτσος ο Καφάτος, ο καλύτερος δεξιοτέχνης του χωριού. Μία αυτοσχέδια λύρα από τάβλι, χορδές από ίνες “αθάνατου” και δοξάρι με τρίχες από ουρά γαϊδάρου ήταν το πρώτο του όργανο όπου “βοσκάκι ακόμα, κίνησε τα δαχτύλια του πάνω στις κοντυλιές της κρητικής μουσικής”.

Εχει και άλλο »

Πρόσφατα έπεσα επάνω στο παρακάτω video.

Νίκο Μανιά. Είσαι μεγάλη φωνή. Ενας ζωντανός θρύλος για την Κρητική μουσική και κάποτε σε μιά σου συνέντευξη είχες πει:

“Τότε τα γλέντια ήταν πιο ζεστά. Τώρα, τα πανηγύρια και οι γάμοι έχουν 1000-1500 άτομα. Τότε είχαν 150-200. Τραγουδούσαμε χωρίς μικρόφωνα και μας άκουγε ο κόσμος καλύτερα…
Θυμάμαι ότι κάναμε γλέντια με το μακαρίτη το Μουντάκη στο Ρέθυμνο και ήταν 80-100 άτομα. Πράγματι αισθανόμασταν το γλέντι. Εδά, δε γίνονται αυτά τα πράγματα. Να βλέπεις 1000-1500 ανθρώπους και στις 2 η ώρα να μην υπάρχει άνθρωπος! Φεύγουν… Αρα λοιπόν δεν τους ευχαριστεί.”

Εχει και άλλο »

Να κάτι διαφορετικό! Κάτι που δεν είναι Κρητικό, αλλά έχει Κρητική λύρα, που παίζει η Γεωργία Νταγάκη, συνοδεύοντας ζωντανά τον Eric Burdon και τους Animals στη συναυλία Lovely Days Festival στο Wiesen της Αυστρίας, στις 10 Ιουλίου 2009.

Η λύρα ως μουσικό όργανο μπορεί να ερμηνεύσει κάθε είδους μουσική. Το κάνει καλά. Απόδειξη είναι το παρακάτω βίντεο, όπου η Γεωργία Νταγάκη, παίζοντας όρθια τη λύρα της, κάνει μια συγκλονιστικά μελαγχολική εισαγωγή για το “The House Of The Rising Sun”, ενός κλασσικού ροκ κομματιού. Αποδεικνύει πόσο καλά μπορεί η λύρα, να συνοδεύσει κάθε είδος μουσικής, με ιδιαίτερο τρόπο. Πόσο καλά μπορεί να δέσει με ντραμς, με συνθεσάιζερ και ηλεκτρικές κιθάρες δημιουργώντας ένα ιδιαίτερο αποτέλεσμα.

Εχει και άλλο »

από το περιοδικό ΟΑΣΙΣ

Εκ Ρεθύμνου ορμώμενος, Μυλοποταμίτης, γεννήθηκε στο χωριό Κάλυβος, μία ανάσα από τα Ανώγεια, γενέθλιο τόπο και του Νίκου Ξυλούρη, ο οποίος τον επηρέασε σε μεγάλο βαθμό. Ήταν κοντά 16 χρόνων όταν ξεκίνησε να παίζει λαούτο και να τραγουδά για πρώτη και τελευταία φορά μακριά από την πολυαγαπημένη του Κρήτη.

Έχει συνεργαστεί με μεγάλους λυράρηδες της Μεγαλονήσου, όπως οι Λεωνίδας Κλάδος, Νίκος Βενιανάκης, Νίκος Σωπασής, Μανώλης Αλεξάκης, Ζαχαρίας Μελασσανάκης, αλλά η συνάντησή του με τον Θανάση Σκορδαλό, την τεράστια αυτή προσωπικότητα της κρητικής μουσικής, αποτελεί σταθμό στην προσωπική του πορεία.

Μόλις ολοκλήρωσε τις εμφανίσεις του ο δημιουργός στο κέντρο Κρήτη, ενώ βρίσκεται στο στάδιο της προετοιμασίας ενός ακόμα δίσκου, συνδυάζοντας το έντεχνο στοιχείο της ελληνικής μουσικής με την κρητική δημοτική, με τους μόνιμους συνεργάτες του Γιώργη Χαλκιαδάκη, Γιώργο Χαλκιαδάκη, Δημήτρη Αλμπαντάκη και Νίκο Γκαλονάκη. Στον ελεύθερό του χρόνο κατασκευάζει μουσικά όργανα, και εκτός από λαούτο παίζει μαντολίνο, μαντόλα και λύρα.

Τι κάνει το κρητικό τραγούδι τόσο ενεργό και ξεχωριστό;
Όλα τα είδη της μουσικής μας έχουν κάτι ξεχωριστό. Η διαφορά στο κρητικό τραγούδι είναι ότι υπάρχει εξέλιξη. Ασχολούνται νέοι μουσικοί, φτιάχνουν μαντινάδες, καταπιάνονται με τα παραδοσιακά όργανα ή μαθαίνουν και να τα φτιάχνουν. Υπάρχει ανάλογη εξέλιξη και στον στίχο, που περιγράφει την καθημερινότητα. Πολλά, βέβαια, οφείλουμε και στους παλιούς.

Εχει και άλλο »