Εκ Ρεθύμνου ορμώμενος, Μυλοποταμίτης, γεννήθηκε στο χωριό Κάλυβος, μία ανάσα από τα Ανώγεια, γενέθλιο τόπο και του Νίκου Ξυλούρη, ο οποίος τον επηρέασε σε μεγάλο βαθμό. Ήταν κοντά 16 χρόνων όταν ξεκίνησε να παίζει λαούτο και να τραγουδά για πρώτη και τελευταία φορά μακριά από την πολυαγαπημένη του Κρήτη.

Έχει συνεργαστεί με μεγάλους λυράρηδες της Μεγαλονήσου, όπως οι Λεωνίδας Κλάδος, Νίκος Βενιανάκης, Νίκος Σωπασής, Μανώλης Αλεξάκης, Ζαχαρίας Μελασσανάκης, αλλά η συνάντησή του με τον Θανάση Σκορδαλό, την τεράστια αυτή προσωπικότητα της κρητικής μουσικής, αποτελεί σταθμό στην προσωπική του πορεία.

Μόλις ολοκλήρωσε τις εμφανίσεις του ο δημιουργός στο κέντρο Κρήτη, ενώ βρίσκεται στο στάδιο της προετοιμασίας ενός ακόμα δίσκου, συνδυάζοντας το έντεχνο στοιχείο της ελληνικής μουσικής με την κρητική δημοτική, με τους μόνιμους συνεργάτες του Γιώργη Χαλκιαδάκη, Γιώργο Χαλκιαδάκη, Δημήτρη Αλμπαντάκη και Νίκο Γκαλονάκη. Στον ελεύθερό του χρόνο κατασκευάζει μουσικά όργανα, και εκτός από λαούτο παίζει μαντολίνο, μαντόλα και λύρα.

Τι κάνει το κρητικό τραγούδι τόσο ενεργό και ξεχωριστό;
Όλα τα είδη της μουσικής μας έχουν κάτι ξεχωριστό. Η διαφορά στο κρητικό τραγούδι είναι ότι υπάρχει εξέλιξη. Ασχολούνται νέοι μουσικοί, φτιάχνουν μαντινάδες, καταπιάνονται με τα παραδοσιακά όργανα ή μαθαίνουν και να τα φτιάχνουν. Υπάρχει ανάλογη εξέλιξη και στον στίχο, που περιγράφει την καθημερινότητα. Πολλά, βέβαια, οφείλουμε και στους παλιούς.

Σε ποιους αναφέρεστε;
Αυτοί που έφεραν την επανάσταση είναι η γενιά του Σκορδαλού και του Μουντάκη. Η σημαντικότερη προσφορά τους, όμως, είναι οι δρόμοι που χάραξαν για εμάς. Έφτιαξαν σχολές λύρας και χορού και όλο αυτό με την πάροδο του χρόνου έγινε ένα καζάνι που βράζει.

Άρα, η Κρήτη ζει ακόμη τη μουσική της.
Ακριβώς. Η Κρήτη τη ζει τη μουσική της. Με δυο ελιές, ένα παξιμάδι κι ένα μπουκάλι ρακή, σε μια παρέα, ένα γλέντι μπορεί να κρατήσει και δύο μέρες. Αυτό, βέβαια, ήταν πιο έντονο τα περασμένα χρόνια, αλλά και τώρα υπάρχει.

Η καλλιτεχνική αρχή για σας έγινε κάπου στην Αθήνα…
Ξεκίνησα δεκατεσσάρων-δεκαπέντε χρόνων, στα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης, με ένα γκρουπ νέων μουσικών, στον Δήμο Ηρακλείου Αττικής. Παίζαμε πολύ συχνά για τις ανάγκες του δήμου και σε συναυλίες σε όλη την Ελλάδα. Περνούσα ωραία, τραγουδούσαμε τα «επαναστατικά» τραγούδια της εποχής• Ξυλούρη, Μαρκόπουλο, Λεοντή. Εμένα το μυαλό μου, όμως, ήταν πίσω στην Κρήτη, όπου επέστρεψα μόλις τελείωσα το στρατιωτικό μου.

Εκείνο τον καιρό συνειδητοποιούσατε ότι ξεκινάτε μια πορεία;
Όχι, ποτέ δεν το είδα έτσι. Ούτε ένιωσα ποτέ τη μουσική σαν δουλειά. Το τραγούδι και η μουσική είναι πολύ ιδιαίτερα πράγματα. Δεν μπορεί να μπει το «πρέπει» σαν λογική. Η μουσική για ’μένα είναι τα πάντα.

Οι αναζητήσεις σας δεν περιορίζονται μόνο στην κρητική μουσική• στις δημιουργίες σας περιλαμβάνετε το έντεχνο τραγούδι των ημερών μας…
Αυτά τα στοιχεία βγαίνουν αυθόρμητα μέσα από τις προσωπικές μου ανάγκες. Μπορεί να κρατάω έναν στίχο για 15 χρόνια και να μην τον ολοκληρώνω αν δεν μου βγει αυτό που ακριβώς θέλω.
Η μεγάλη μου επιρροή είναι ο Ψαρονίκος (σ.σ. Νίκος Ξυλούρης). Καταλαβαίνω πράγματα για αυτόν που θα πρέπει να έχεις ζήσει στα μέρη μας για να τα αντιληφθείς. Αυτό το μερακλήκι που έβγαζε.

Πάνε 30 χρόνια που λείπει ο Νίκος Ξυλούρης. Τι σημαίνει η απουσία του για εσάς τους συμπατριώτες του;
Για όλη την Ελλάδα είναι μεγάλη η απώλεια. Εκτός από την προσωπικότητα, το ήθος, τη φωνή του, την αξιοπρέπεια, καλλιτεχνική και προσωπική, ο άνθρωπος αυτός ήταν σύμβολο. Γι’ αυτό δεν τον πείραξε και η Χούντα. Όπως παλιότερα οι κατακτητές που πέρασαν από την Ελλάδα δεν πείραξαν την Ακρόπολη. Ο Ξυλούρης ανήκει στις φωνές που σημάδεψαν τον 20ό αιώνα. Είναι στο ίδιο επίπεδο με τον Καζαντζίδη. Τον κόσμο τον πάνε λίγοι μπροστά, και λίγοι τον πάνε πίσω. Όπως είχαμε τον Βενιζέλο ή τον Κένεντι, έτσι είχαμε και τον Χίτλερ. Ίσως να μην μπορούμε να αλλάξουμε τον κόσμο, μπορούμε όμως ν’ αλλάξουμε τον εαυτό μας.

Έχετε δηλώσει πως «αν είναι να πεθάνει η κρητική μουσική, ας το κάνει με αξιοπρέπεια». Κινδυνεύει η μουσική της Κρήτης από κάτι;
Όχι, δεν υπάρχει κίνδυνος. Η κρητική όπως και όλες οι δημοτικές μουσικές, στις οποίες περιλαμβάνεται και το καλό λαϊκό τραγούδι, έχουν τόση δύναμη που δεν έχουν ανάγκη ούτε εμένα ούτε κανέναν άλλο. Εμείς ως καλλιτέχνες εξυπηρετούμε κάποιες καταστάσεις. Όταν έκανα αυτή τη δήλωση ήμουν επηρεασμένος από τη φαλτσαδούρα και τη φασαρία που είχε εισβάλει στη μουσική μας, και η οποία ακόμα υπάρχει. Όταν έχεις να κάνεις με τη μουσική που αγαπάς, και γερνάς μαζί της, πληγώνεσαι μπροστά σε τέτοια φαινόμενα. Δεν μπορεί κανείς να βγαίνει και να λέει «ποιος είναι ο Σκορδαλός;», ή «δεν παίζω παραδοσιακά». Τι παίζει, δηλαδή; Τα κομμάτια του πατέρα του; Να έχουν τη λεβεντιά όλοι αυτοί και να παραδεχτούν ότι δεν σέβονται. Ίσως όλη αυτή η κρίση να είναι ο πάτος του καζανιού, ίσως ευκαιρία να ξεκαθαρίσουν κάποια πράγματα και να πάμε μπροστά…

Ανήκετε σε μια γενιά που έζησε τους μεγάλους λαϊκούς δημιουργούς και έγινε η γέφυρα για τη σύγχρονη εποχή…
Όταν εμείς ξεκινούσαμε, δυστυχώς ντρεπόμασταν να πούμε ότι ακούγαμε Καζαντζίδη. Ήταν τότε η εποχή της ντίσκο εισβολής ή της ροκ, την οποία πάντως δεν αμφισβητώ. Αλλά δεν είναι άραγε ροκ το δικό μας τραγούδι;

Τι σχέση έχει η γενιά του Πολυτεχνείου με τα παιδιά που βγήκαν στους δρόμους τον περασμένο Δεκέμβριο;
Πιστεύω πως είναι το ίδιο πράγμα. Στην αντίδραση αυτών των παιδιών υπήρχε ιδεολογία. Προσωπικά, ντρέπομαι ως προς τα παιδιά μου για την κοινωνία που τους παραδίδουμε.

Η ελληνική μουσική μπορεί να αντέξει την κρίση;
Μπορεί, γιατί έχει μεγάλη δύναμη. Με τον πόλεμο που δέχεται τα τελευταία 20 χρόνια θα είχε εξαφανιστεί αν δεν είχε δύναμη. Για να πας μπροστά πρέπει να πατήσεις πίσω και να πάρεις φόρα. Έτσι και εμείς ανατρέχουμε στις αξίες μας για να πάμε μπροστά και στη μουσική και ως κοινωνία. Πιστεύω πως είμαστε στο τέλος μιας εποχής. Έχει κλείσει ο κύκλος.

Υπάρχει στις μέρες μας γνήσιο λαϊκό τραγούδι ή έχει αλλοιωθεί;
Υπάρχει. Οτιδήποτε καλό γίνεται θα βρει τον τόπο και τον χρόνο του. Έχω γράψει κομμάτια πριν από 20 χρόνια που βγαίνουν τώρα και έρχονται νέοι άνθρωποι και μου τα ζητάνε. Τα τραγούδια του Ψαρονίκου, ή του Καζαντζίδη, επανέρχονται, γιατί έχουν αξία και τα έχει ανάγκη ο κόσμος.

Στα Χανιά γεννήθηκαν τα ριζίτικα και σε όλη την Κρήτη οι μαντινάδες. Έχει χαλάσει ο στίχος τα τελευταία χρόνια, όπως λέγεται;
Ναι, έχουν υποστεί αλλοιώσεις. Τα ριζίτικα παραμένουν ατόφια, όμως πολλά από τα τραγούδια τού σήμερα δεν ξέρω αν αξίζουν τον χαρακτηρισμό της λέξης «τραγούδι». Τραγούδι είναι αυτό που θα μπει στην ψυχή σου και θα σε κάνει να κλάψεις, να γελάσεις ή να θυμώσεις.

Χάθηκε ο δρόμος της αληθινής δημιουργίας;
Η κάθε εποχή «γεννάει» σύμφωνα με τις ανάγκες της. Η παρούσα εποχή είναι στείρα. Αυτοί που προβάλλονται έχουν βάλει αποκλειστικό στόχο να γίνουν αναγνωρίσιμοι, δίχως να τους ενδιαφέρει το αληθινό. Και εγώ αν επιδίωκα να κάνω καριέρα γυρνώντας όλη την Ελλάδα πιστεύω πως θα μπορούσα. Δεν είναι όμως αυτοσκοπός μου. Καλό είναι να επικοινωνούμε με όσο περισσότερους ανθρώπους μπορούμε, αλλά κι αν δεν συμβεί δεν έγινε και τίποτα. Δεν θα θυσίαζα την Κρήτη για να ψάξω μια καριέρα με μεγαλεία αλλά χωρίς αλήθεια…

Αν όμως δουλεύατε στην Αθήνα ίσως να είχατε περισσότερες ευκαιρίες…
Ο προσωπικός αγώνας του καθενός έχει να κάνει με την ευτυχία, και εγώ την έχω βρει και τη νιώθω στην Κρήτη. Να έρθω στην Αθήνα να βρω τι;

Όταν βγήκε ο πρώτος προσωπικός σας δίσκος τι άλλαξε στη σχέση σας με τη μουσική;
Ένιωσα ότι αυτό που κάνω αφορά και άλλους. Ένιωσα ευθύνη. Το τραγούδι είναι δύσκολη υπόθεση. Είναι η μόνη Τέχνη που είναι και επιστήμη.

Κάποτε κάνατε μια αναφορά στον Δίσκο της Φαιστού και στην απεικόνιση κρουστών επάνω του…
Μας κατακρίνουν κάποιοι για τη χρήση κρουστών στο σχήμα μας. Αποδεικνύεται, όμως, και από τον Δίσκο της Φαιστού ότι από την εποχή του Μίνωα οι Κρητικοί χρησιμοποιούσαν τα κρουστά. Γενικά, όταν κάποιο όργανο υπηρετεί τη λύρα ή το λαούτο νομίζω ότι είναι καλό να υπάρχει σε μία κομπανία. Θα πρέπει να προχωρήσουμε και στη μουσική. Η λύρα και το λαούτο είναι μια ζυγιά όργανα. Δεν πρέπει να μένουμε εκεί. Ας κάνουμε προσθήκες, πάντα με αξιοπρέπεια και αισθητική. Συχνά χρησιμοποιούνται ηλεκτρικά όργανα με λάθος τρόπο. Μπερδεύουν το απλό με το απλοϊκό. Το απλό είναι το δύσκολο και το ουσιαστικό, το απλοϊκό είναι ευτελές.

Τα τελευταία χρόνια, όμως, η λύρα μπήκε και σε άλλα ακούσματα, πιο ποπ…
Δεν με χαλάει κάτι σε αυτό. Όταν το έκανε ο Μάνος Πυροβολάκης ήταν μια πρόταση. Καταρχάς, ο συγκεκριμένος παίζει φοβερή λύρα. Όπως, επίσης, μεγάλος μουσικός και δεξιοτέχνης στο λαούτο είναι ο Μιχάλης Τζουγανάκης. Αν αυτό που έκαναν είναι διαχρονικό θα φανεί με τον καιρό.

Έχετε γνωρίσει την επιτυχία με το τραγούδι Μιας στιγμής απόφαση…
Με αυτό που κάνω είμαι ψώνιο, αλλά όχι ψωνισμένος. Η δουλειά μου θέλω να ακούγεται, αλλά να υπάρχει και ψυχική επικοινωνία με τον κόσμο που ακούει τα τραγούδια μου. Προτιμώ ένα αρνητικό σχόλιο, ώστε να διορθωθώ κιόλας, παρά μονίμως θετικά λόγια.

Ποιοι άνθρωποι έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην πορεία σας;
Πρώτος απ’ όλους ο Γιώργης Χαλκιαδάκης. Είμαστε σαν αδέρφια και τον θεωρώ μέρος της οικογένειάς μου. Είχα, επίσης, την τύχη να παίξω με τον Σκορδαλό. Ετοιμάζω ένα cd με κρητικά τραγούδια που θα περιλαμβάνει ένα απόσπασμα από τον Ζορμπά πριν από 20 χρόνια, στο οποίο τραγουδάμε μαζί με τον Σκορδαλό. Συναναστράφηκα σημαντικούς ανθρώπους, όπως τον Λεωνίδα Κλάδο και άλλους.

Τι θυμάστε από τη μεγάλη προσωπικότητα της κρητικής μουσικής, τον Θανάση Σκορδαλό;
Είναι από τις ωραιότερες αναμνήσεις που μου χάρισε η ζωή. Δεν μοιάζει με τους σύγχρονους μουσικούς, και αλλοίμονο αν έμοιαζε. Χάραξε δρόμο, τραγούδησε την εποχή του. Τώρα είναι αλλιώς τα πράγματα, αλλά υπάρχουν επίσης μεγάλοι μουσικοί, που ίσως να παίζουν και με μεγαλύτερη ευχέρεια από ό,τι παλιότερα. Είναι θέμα εποχής. Τότε υπήρχε ψυχή και τεχνική. Μπορεί ένα κομμάτι να ήταν πέντε νότες, αλλά για να τις δικαιολογήσεις έπρεπε η καθεμιά να έχει ψυχή και ύφος. Τώρα προσπαθούμε να βάλουμε 50 νότες για να καλύψουμε άλλα πράγματα. Θυμάμαι τη συμβουλή του Σκορδαλού: «Να αγαπάς, να είσαι μέσα σε αυτό που κάνεις συνεχώς, και να προσπαθείς να βγάζεις τον εαυτό σου και όχι τον δάσκαλό σου».

Αντί επιλόγου αφήνουμε τη γραφή του δημιουργού να μιλήσει τη δική της γλώσσα: «Οι φωνές της νύχτας καταλαγιάζουν σιγά σιγά. Τα άστρα χάνουν το φως τους και φεύγουν κυνηγημένα από το φως που δεν χάνεται, γιατί ζει μέσα στο πιο βαθύ σκοτάδι. (…) Φεύγει η ζωή μου μα δεν βάνω σημάδια γυρισμού γιατί δεν υπάρχει. Είναι όπως τον χρόνο που ούτε αυτός τα χρειάζεται γιατί δεν γυρίζει. Μόνο που αυτός ήταν πριν από μένα και θα συνεχίσει να υπάρχει χωρίς εμένα. Κοντεύει χάραμα κι εγώ να γίνω στίχος, να γίνω ήχος, να επικοινωνήσω μαζί σας…»

Απολάυστε τον Γιώργη Μανωλιούδη, στο πανέμορφο τραγούδι “Φεύγω“, από την παλιότερη δισκογραφική του δουλειά, με τον πιστό του συνεργάτη Γιώργη Χαλκιαδάκη, με τίτλο “Εδώ θα μείνεις“

[Μουσική: διάβασε το πλήρες άρθρο για ν'ακούσεις τη μουσική]

Σχετικά άρθρα

1. 
   Μανωλιούδης – Χαλκιαδάκης – Κονταρός. Ζωντανά από γάμο.
2. 
   Μανωλιούδης, Χαλκιαδάκης – Κοντυλιές και Μαλεβυζιώτης ζωντανά από τα Χάρκια
3. 
   Μανωλιούδης, Χαλκιαδάκης – Ο κόσμος δε με βάνει

Ομως, μία “σύμπραξη” των Μανωλιούδη, Χαλκιαδάκη με τον Κονταρό είναι κάτι που δε μπορεί να βρεθεί στη δισκογραφία. Μπορεί όμως να βρεθεί σε γάμους στην Κρήτη! Σε γάμους που το μεράκι ή οι “υποχρεώσεις” του γαμπρού, της νύφης ή των γονιών τους, μπορούν  να δημιουργήσουν μουσικά σχήματα που είναι δύσκολο να συναντηθούν με κάποιο άλλο τρόπο.

Στο 12λεπτο mp3 που ακολουθεί, από μία τέτοια ζωντανή ηχογράφηση, από γάμο, δεν θ’ακούσετε τον Κονταρό,εκτός από τα “ώπα του” και τη δεύτερη φωνή που “κατά περιόδους” κάνει στον Μανωλιούδη. Ομως ήταν και αυτός εκεί. Εξω από τα συνηθισμένα του. Ακολουθώντας τη μελωδία της λύρας του Χαλκιά και τη βροντεράδα της φωνής του Μανωλιούδη. Ομορφα, ταπεινά, αφήνοντας του “κατέχοντες” να πάρουν τον πρώτο ρόλο.

Ακούστε το. Φχαριστηθείτε υπέροχους συρτούς, όπως το “Πάψε να ζεις με όνειρα”, “Ολο το κόσμο να γελάς”, “Στο πρώτο βήμα της ζωής”. Φχαριστηθείτε , ακόμα και τους “άσκοπους;;;” πυροβολισμούς που ακούγονται στο “background”!!!

[Μουσική: διάβασε το πλήρες άρθρο για ν'ακούσεις τη μουσική]

Σχετικά άρθρα

1. 
   Μανωλιούδης, Χαλκιαδάκης – Κοντυλιές και Μαλεβυζιώτης ζωντανά από τα Χάρκια
2. 
   Μανωλιούδης, Χαλκιαδάκης – Ο κόσμος δε με βάνει
3. 
   Γιώργης Μανωλιούδης – Συνέντευξη στο περιοδικό ΟΑΣΙΣ

Μαύρο μου, μαύρο, μαύρο μου, μαύρο μου μαυροπούλι,
αγάπα με να σκάσουνε στη γειτονιά μας ούλοι!

[Μουσική: διάβασε το πλήρες άρθρο για ν'ακούσεις τη μουσική]

Σχετικά άρθρα

1. 
   Μανωλιούδης – Χαλκιαδάκης – Κονταρός. Ζωντανά από γάμο.
2. 
   Μανωλιούδης, Χαλκιαδάκης – Ο κόσμος δε με βάνει
3. 
   Γιώργης Μανωλιούδης – Συνέντευξη στο περιοδικό ΟΑΣΙΣ

Από αυτό το άλμπουμ, προσωπικά ξεχώρισα τον αργό συρτό “Ο κόσμος δε με βάνει”, κυρίως για τις φοβερές μαντινάδες του.

Ο κόσμος δε με βάνει μπλιο, δε με χωρούν οι τόποι

[Μουσική: διάβασε το πλήρες άρθρο για ν'ακούσεις τη μουσική]

Σχετικά άρθρα

1. 
   Μανωλιούδης – Χαλκιαδάκης – Κονταρός. Ζωντανά από γάμο.
2. 
   Μανωλιούδης, Χαλκιαδάκης – Κοντυλιές και Μαλεβυζιώτης ζωντανά από τα Χάρκια
3. 
   Γιώργης Μανωλιούδης – Συνέντευξη στο περιοδικό ΟΑΣΙΣ