Παπαδάκης Αντώνης ή “Καρεκλάς”

Κώστας Βασιλάκης — Wed, 18 Nov 2009 22:32:20 +0000

Ο Αντώνης Παπαδάκης (Καρεκλάς) γεννήθηκε στα Περιβόλια του Ρεθύμνου το 1893 και άρχισε να ασχολείται με τη λύρα από μικρό παιδί. Ήταν ένας από τους σημαντικότερους Ρεθεμνιώτες λυράρηδες των αρχών του 20ου αιώνα.

Πρωτόπαιξε λύρα σε εποχή που το λαούτο δεν είχε καθιερωθεί ακόμη ως συνοδευτικό όργανο της λύρας στην Κρήτη (ως γνωστόν, η εξάπλωσή του άρχισε από τα Χανιά προς Ρέθυμνο – μία άλλη πόρτα είσοδου του στο νησί ήταν οι Μικρασιάτες πρόσφυγες στο Ηράκλειο). Έτσι, στις εμφανίσεις του χρησιμοποιούσε ως συνοδεία το μπουλγαρί, δημοφιλέστατο την εποχή εκείνη στην περιοχή του Ρεθύμνου (βλ. σχετικά στη βιογραφία του Στέλιου Φουσταλιέρη). Συνεργάτες του ήταν κυρίως οι “μπουζουξήδες” (όπως έλεγαν τότε τους μουσικούς που έπαιζαν μπουλγαρί) Γιώργης Αγιούτης και Βλαδίμηρος Πλουμιστάκης και λίγο αργότερα, μαθητής ακόμη στο μπουλγαρί, ο Στέλιος Φουσταλιέρης, που ήταν και ανηψιός του. Με συνοδεία λαούτου πρωτόπαιξε γύρω στα 1928, με τον περίφημο λαουτιέρη Σταύρο Ψυλλάκη (Ψύλλο).

Με το Στέλιο Φουσταλιεράκη εμφανίζονται και στη δισκογραφία γύρω στο 1930 ηχογραφώντας τα περίφημα Ρεθεμνιώτικα πεντοζάλια. Στην πορεία της μακρόχρονης σταδιοδρομίας του ηχογράφησε αρκετούς δίσκους 78 στροφών, που έγιναν μεγάλες επιτυχίες την εποχή εκείνη. Ξακουστή έγινε η σούστα του Καρεκλά με τα πολλά γυρίσματα (μουσικές φράσεις), που έχει μείνει κλασική για τους σημερινούς λυράρηδες. Θρυλείται ότι τη μελωδία της σούστας την είχε μάθει από το Μακεδάκη, ένα λυράρη που πέθανε πολύ νέος και καταγόταν από το γειτονικό Ρουσοσπίτι (σύμφωνα με τον επίσης καταγώμενο από το Ρουσοσπίτι, λυράρη Στέλιο Μπικάκη).

Ο Αντώνης Καρεκλάς υπήρξε χαρακτηριστικός τύπος μποέμ της εποχής του και, χάρη στη θαυμάσια λύρα που έπαιζε, είχε κερδίσει πολλά χρήματα. Όμως, αν και ήταν από τους δοξασμένους λυράρηδες του καιρού του, είχε άδοξο τέλος, αφού έφθασε στο σημείο να ζητιανεύει για τον επιούσιο.
Πέθανε, έπειτα από πολυκύμαντη ζωή, στο άσυλο Ανιάτων Χανίων το 1980, σε ηλικία 87 χρονών.

Ακούστε τον Καρεκλά, στην τελευταία ιδιωτική του ηχογράφηση

[Μουσική: διάβασε το πλήρες άρθρο για ν'ακούσεις τη μουσική]

Σχετικά άρθρα

Οπτικό Ντοκουμέντο: Ο Καρεκλάς σε ντοκυμαντέρ του 1968

ΔιαμαντοΣτελής — Fri, 02 Jan 2009 09:59:44 +0000

Πρόκειται για τη μικρού μήκους ταινία “Letzte Worte” (Τελευταίες Λέξεις) που γυρίστηκε το 1968 από τον Werner Herzog και έχει τη μορφή ντοκυμαντέρ. Το θέμα της ήταν ο τελευταίος λεπρός στη Σπιναλόγκα, που ήταν λυράρης. Το λυράρη αυτό υποδύεται ο Αντώνης Παπαδάκης ή Καρεκλάς.

Ο Αντώνης Παπαδάκης ή Καρεκλάς που γεννήθηκε στα Περβόλια Ρεθύμνου το 1893 και ήταν δεξιοτέχνης λυράρης. Το παρανόμι Καρεκλάς το πήρε λόγω του επαγγέλματός του, που ήταν καρεκλάς. Εχει μείνει κλασσική η σούστα του για τους σημερινούς λυράρηδες, λόγω των πολλών γυρισμάτων της.

Ο Werner Herzog, του οποίου το πραγματικό όνομα είναι Βέρνερ Χ. Στίπετιτς, γεννήθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου του 1942 στο Μόναχο. Μεγάλωσε σ’ ένα απομακρυσμένο ορεινό χωριό της Βαυαρίας, όπου δεν υπήρχε ούτε τηλέφωνο, ούτε κινηματογράφος ούτε τηλεόραση. Άρχισε να ταξιδεύει με τα πόδια σε ηλικία 14 ετών, και έκανε το πρώτο του τηλεφώνημα στα 17 του. Ενώ φοιτούσε στο γυμνάσιο, εργαζόταν επίσης στη νυχτερινή βάρδια ως οξυγονοκολλητής σ’ ένα χαλυβουργείο. Έτσι, κατάφερε να χρηματοδοτήσει τις πρώτες του ταινίες, που ξεκίνησε να γυρίζει το 1961, σε ηλικία 19 χρονών. Έκτοτε υπήρξε παραγωγός, σεναριογράφος και σκηνοθέτης 40 ταινιών, ενώ έχει εκδώσει περισσότερα από δέκα πεζογραφήματα κι έχει σκηνοθετήσει άλλες τόσες όπερες. Μερικές από τις πιο γνωστές δουλειές του είναι οι «Αγκίρε, η μάστιγα του Θεού», «Νοσφεράτου», κ.α.

To 1968 βρέθηκε στην Κρήτη για τα γυρίσματα της πρώτης του ταινίας «Signs of life». Κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της ταινίας, ο Χέρτζογκ γύρισε το πειραματικό μικρού μήκους φιλμ (ασπρόμαυρο διάρκειας σχεδόν 13 λεπτών) με τίτλο Letzte Worte (Τελευταίες λέξεις), με θέμα τον καλύτερο λυράρη της Κρήτης που πέρασε μεγάλο μέρος της ζωής του στο νησί των λεπρών, τη Σπιναλόγκα, και όταν το κολαστήριο καταργήθηκε και έφυγαν από εκεί όλοι οι λεπροί, εκείνος έμεινε μόνος στο νησί αρνούμενος να γυρίσει πίσω στον πολιτισμό. Τρεφόταν με αγριόχορτα, αγκάθια και σαύρες και έπαιζε τη λύρα του. Όταν οι αρχές τον έφεραν πίσω δια της βίας, κλείστηκε στο σπίτι του αρνούμενος να μιλήσει και εκφραζόταν μόνο με τη μουσική του. Η ταινία τελειώνει με κοντινό πλάνο στο πρόσωπο και στα χέρια του οργανοπαίκτη που μιλάει στο φακό:
«Όχι, δεν λέω τίποτα… τελείωσα… έτσι γουστάρω… τελευταία μου λέξη…».

Μία ιδιόμορφη ταινία, πειραματική όπως αναφέραμε, γυρισμένη με τρόπο που να θυμίζει ντοκιμαντέρ στο νησί της Σπιναλόγκας και στο ενετικό λιμάνι του Ρεθύμνου. Στο ντοκυμαντέρ αυτό ο Καρεκλάς παίζει συρτό και Ρεθυμνιώτικα πεντοζάλια, με τη συνοδεία μπουζουκιού. Δυστυχώς δε γνωρίζω ποιός παίζει το μπουζούκι. Μπουζούκι στο συγκεκριμένο βίντεο παίζει ο Λευτέρης Δασκάλιος. Ας μην ξεχνάμε ότι το μπουζούκι, παλαιότερα, ήταν το κατ’εξοχή όργανο συνοδείας της λύρας. Ο Καρεκλάς και άλλοι πρωταγωνιστές της ταινίας, επαναλαμβάνουν συχνά τις ίδιες φράσεις. Αυτό συνέβει, γιατί ο σκηνοθέτης τους είπε να τις επαναλαμβάνουν, ώστε να διαλέξει την καλύτερη λήψη, αλλά φαίνεται πως αποφάσισε να τις κρατήσει όλες.

Κάνε click εδώ για να δεις το βίντεο του άρθρου.

cretan music - mantinades » Παπαδάκης Αντώνης (Καρεκλάς)

Παπαδάκης Αντώνης ή “Καρεκλάς”

Σχετικά άρθρα

Οπτικό Ντοκουμέντο: Ο Καρεκλάς σε ντοκυμαντέρ του 1968

Σχετικά άρθρα