cretan music – mantinades

Ο Σπύρος Σηφογιωργάκης γεννήθηκε το 1930 στο χωριό Αγαλιανός της επαρχίας Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου. Η πρώτη λύρα του αποκτήθηκε σε ηλικία 17 ετών ως αμοιβή από εργασία στο αλώνισμα. Η δεύτερη ένα χρόνο αργότερα αποτέλεσμα φαμεγικής, αλλά και η αιτία να γνωριστεί ο Σπύρος με τον καταξιωμένο λυράρη Αλέκο Καραβίτη και να μεταβεί στην Αθήνα ως υπάλληλος και μαθητής του.

Η επαφή του κρατά ένα χρόνο, οπότε ο Σπύρος Σηφογιωργάκης επιστρέφει στην Κρήτη κι αρχίζει ουσιαστικά την καριέρα του, μαζί με τους αδελφούς Γιώργη και Γιάννη Μαράκη, Την εποχή εκείνη τα ακούσματα του Σπύρου είναι των Γιώργη Καλογρίδη, Γιώργη Μαρκογιαννάκη, Γιώργη Σταυριανάκη κ.ά. Στο Ρέθυμνο, το 1952 γνωρίζει το γνωστό κατασκευαστή μουσικών οργάνων Μανόλη Σταγάκη και αποκτά την πρώτη πραγματική λύρα που τον συνοδεύει μέχρι και σήμερα. Στο δισκάδικο του Λευτέρη Γαγάνη έρχεται σ’ επαφή με τα ακούσματα που προσφέρει πλέον η δισκογραφία, τον Καρεκλά, τον Μπαξεβάνη, το Σκορδαλό, κ.α.

Εχει και άλλο »

Χωρίς πολλά-πολλά λόγια, γιατί δε χρειάζονται για τη λυρούκλα του Κωστή Κακουδάκη που παίζει μαζί  με τον Ηλία Σαββάκη και το Μιχάλη Φραγκιαδουλάκη, το “Γαρύφαλλό μου κόκκινο“… αυτή την αγαπημένη μου συρτουδάρα του Νίκου Σκευάκη, που πρωτόπαιξε μαζί με τον Ανδρέα Βαρβατάκη.

Καλή ακρόαση

Καλεσμένος στην πρώτη εκπομπή του Γιάννη Δαμαρλάκη για τη νέα τηλεοπτική σεζόν του Creta Channel (Νοέμβριος του 1997 αν δεν κάνω λάθος) ήταν ο Θανάσης Σκορδαλός. Το βίντεο “πήρε φωτιά” και να σήμερα μερικά αποσπάσματα. Λίγους μήνες μετά, τον Απρίλη του 1998, ο μεγάλος δάσκαλος επέστρεφε στη γενέτειρα του το Σπήλι Ρεθύμνου για πάντα…

Εχει και άλλο »

Μία από τις κορυφαίες λύρες της νέας γενιάς, που υπόσχονται πολλά, ο Γιώργης Σκορδαλός, σε μια ζωντανή βιντεοσκόπηση από το μεζεδοπωλείο-τσικουδάδικο (από δω και μπρος, κομμένη για μένα η λέξη ρακάδικο) “Μετερίζι“. Μπορεί να μη συμφωνώ με την τελευταία του επιλογή, να παίξει παρέα με τον Μιχάλη Τζουγανάκη, γιατί λύρες σαν του Γιώργη Σκορδαλού θα έπρεπε να βρίσκονται στο προσκήνιο και αυτό θεωρώ δεν το πετυχαίνει με τη συγκεκριμένη συνεργασία (προσωπική “θεωρητική” άποψη χωρίς να τους έχω ακούσει). Ομως, από φίλους που άκουσαν το μουσικό σχήμα Σκορδαλού-Τζουγανάκη, έχω την πληροφορία ότι η λύρα του Σκορδαλού βγαίνει μπροστά και έχει τη δυνατότητα να “σολάρει” και αυτό είναι προς τιμή του Τζουγανάκη, που δείχνει ότι σέβεται την ποιότητα της λύρας του Σκορδαλού.

Η μουσική του Γιώργη Σκορδαλού στο παρακάτω βίντεο, δεν είναι ότι καλύτερο. Είναι στρωτός και αψεγάδιαστος, αλλά τίποτα το ιδιαίτερο. Ομως, απουσία κάποιου άλλου βίντεο, θ’αναγκαστώ να το βάλω και επιφυλάσσομαι να βρω ένα βίντεο ή ένα μουσικό δείγμα (mp3) που να του αξίζει. Θα σταθώ όμως στη μαντιναδάρα που λέει:

Οτι δεν έχω πεθυμώ κι ότι ‘χω δε με φτάνει
κι εκειά που πρέπει δε μπορώ κι όπου μπορώ δεν κάνει.

Ο περίφημος οργανοποιός και λυράρης Μανώλης Σταγάκης γεννήθηκε το Δεκέμβρη του 1913 στην Αρκούδαινα (Αρχοντική) Ρεθύμνου. Γιος του Διονύση και της Μαρίας , είχε άλλα δέκα αδέλφια. Τελείωσε το δημοτικό σχολείο και μετά ασχολήθηκε με τη γεωργία. Παράλληλα ασχολήθηκε και με τη μουσική μαθαίνοντας λύρα.

Ως πρότυπα είχε το συγχωριανό του λυράρη  Τζιρογιώργη (Γιώργη Τζιράκη) και τον Φύσα (Μανώλη Φυσάκη) από την γειτονική Επισκοπή.  Επαγγελματικά ξεκίνησε στα δεκαεπτά του σε γαμήλιο γλέντι, συντροφιά με τον θρυλικό λαγουτιέρη Σταύρο Ψυλλάκη ή Ψύλλο. Το ρεπερτόριο τους περιελάμβανε κυρίως συρτά (τα οποία ήταν αρκετά διαδεδομένα στο δυτικό Ρέθεμνος), αλλά και σούστες, πεντοζάλια, κ.λ.π. Πέρα από το νομό Ρεθύμνου, έπαιξαν στα Σφακιά, στην Κίσσαμο αλλά και στην επαρχία Σελίνου Χανίων. Ήταν πολύ δεμένοι  μάλιστα κατά δήλωση του ίδιου του Σταγάκη, ο θάνατος του Ψύλλου το 1941 τον συγκλόνισε τόσο, που όταν τέλειωσε η τραγωδία της Κατοχής και της εθνικής αντίστασης, έπαψε ν’ ασχολείται επαγγελματικά με τη μουσική και επιδόθηκε αποκλειστικά στην οργανοποιία, στην οποία και έγραψε τελικά την ιστορία του. Έτσι ερχόμενος στην πόλη (Ρέθυμνο) γύρω στο 1945, ανοίγει το πρώτο οργανοποιείο στην οδό Δημακοπούλου δίπλα στην “Μεγάλη Πόρτα” που λειτούργησε μέχρι το 1995.

Εχει και άλλο »

Ο Μανώλης Τσαγκαρούλης ή Κουρούπης είναι ένας από τους μεγάλους λυράρηδες της Κρήτης και ανήκει στην κατηγορία των τοπικών μουσικών που δεν καταγράφηκαν ποτέ δισκογραφικά, με αποτέλεσμα να μη μνημονεύονται όπως οι συνομήλικοι του λεγόμενοι “πρωτομάστορες”, όπως καθιερώθηκε να αποκαλούνται.

Γεννήθηκε γύρω στα 1908-1910 στο Μέρωνα της επαρχίας Αμαρίου του νομού Ρεθύμνης. Σε ηλικία περίπου 16 ετών καθηλώθηκε στο κρεβάτι, συνέπεια ενός τραυματισμού στο πόδι του, και η μητέρα του για να κάνει πιο εύκολες τις στιγμές της ανάρρωσης του, του αγόρασε μια λύρα (δυστυχώς ο ίδιος δε θυμόταν να μας πει τον κατασκευαστή της). Αρκετό χρόνο πέρασε δε την ίδια περίοδο στο γειτονικό μοναστήρι του Αρκαδίου όπου και εξασκήθηκε ιδιαίτερα στο παίξιμο της λύρας.

Πρότυπα του θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε το συγχωριανό του Ανδρέα Σταυρουλάκη ή Τσιγαριδαντρέα, τον «Μανέλη», κ.ά. Στα δεκαεπτά του κλήθηκε για πρώτη φορά να παίξει σε γαμήλιο γλέντι στο χωριό του κι έτσι ξεκίνησε μία παρουσία ογδόντα και πλέον ετών στα μουσικά πράγματα της ευρύτερης περιοχής της επαρχίας Αμαρίου. Το παρατσούκλι του το “κληρονόμησε” από τον πατέρα του, για τον οποίο θρυλούνταν ότι, επιστρέφοντας από τον πόλεμο στη Μικρασία, “έφερε τσι λίρες με το κουρούπι” (=κιούπι, μικρό πήλινο πιθαράκι).

Ο Κουρούπης λοιπόν, τον οποίο ο Λεωνίδας Κλάδος κατονομάζει ως δάσκαλό του, δεν υπήρξε ποτέ επαγγελματίας, έπαιζε χωρίς να ζητήσει χρήματα και κέρδος του θεωρούσε τις όμορφες στιγμές που πέρασε στα γλέντια του Μέρωνα και των γύρω χωριών. Είχε παίξει συντροφιά με το Γιάννη Μπερνιδάκη ή Μπαξεβάνη, το Μαρκογιάννη αλλά και με συγχωριανούς του όπως τους Χρήστο και Παντελή Καλοειδά, τον Γαργεραλέξη (Αλέξη Γαργερό), το Γιώργη Λιοδάκη, κ.ά.

Εχει και άλλο »

Στα τέλη του προηγούμενου χρόνου, είχα ποστάρει ένα από τ’αγαπημένα μου βίντεο. Ηταν ένα βίντεο από μια παρέα στους Δροσουλίτες της Αγίας Παρασκευής. Αγαπημένο βίντεο, λόγω του Ανδρέα Βαρβατάκη και του Πέτρου Σαριδάκη. Αγαπημένο, λόγω της όμορφης παρέας που μαζεύτηκε σε ένα τραπέζι για να παίξουν μουσική. Να τραγουδήσουν. Να πιούνε. Αγαπημένο λόγω των συρτών που επέλεξαν να παίξουν και για τον τρόπο που το έκαναν.

Πρόσφατα ανακάλυψα το 2ο μέρος του. Οι ίδιοι, “συνήθεις ύποπτοι”, συνεχίζουν αυτή τη φορά με το “Μόνο εκείνος π’αγαπά” του Σκορδαλού. Αν και θα προτιμούσα το βίντεο μεγαλύτερο σε διάρκεια (η αλήθεια είναι πως δεν χόρτασα) δεν παύει αν είναι κάτι που θα πρέπει να δείτε και ν’ακούσετε.

Εχει και άλλο »