cretan music - mantinades » επώνυμο από Ρ-Σ

Δημήτρης Σγουρός: Σκοποί και τραγούδια της Κρήτης 1860-1910, Αρχείο Π. Βλαστού

Ομάδα του Cretan Music — Fri, 13 May 2011 06:13:57 +0000

Οι εκδόσεις «Αιγίς», με μεγάλη χαρά και τιμή, σας παρουσιάζουν τη νέα μεγάλη δισκογραφική δουλειά του Δημήτρη Σγουρού:

«Σκοποί και τραγούδια της Κρήτης 1860-1910 - Αρχείο Παύλου Βλαστού».

Τρία (3) CDs με 51 παραδοσιακά τραγούδια, όπως τα κατέγραψε, σε Βυζαντινή σημειογραφία, ο πατέρας της κρητικής Λαογραφίας, Παύλος Βλαστός, πριν από 150 χρόνια περίπου. Μια ταινία DVD 62 λεπτών, υποτιτλισμένη στα Αγγλικά και Γερμανικά, μέσα από την οποία ο σκηνοθέτης Γιάννης Λάμπρου, φωτίζει τη ζωή και το έργο του Παύλου Βλαστού αλλά και την προσπάθεια του Δημήτρη Σγουρού να φέρει στο φως αυτές τις καταγραφές.

Κοντυλιές, χανιώτικα συρτά, γυρίσματα του Πεντοζάλη, της Σούστας, τραγούδια της τάβλας, της αγάπης, ηρωικά, ιστορικά, του γάμου, κάλαντα, νανουρίσματα, σατυρικά και διάφοροι σκοποί, συνθέτουν ένα μουσικό πίνακα, που αναδεικνύει με τον καλύτερο τρόπο την ποικιλία, τον πλούτο και την ομορφιά της μουσικής μας κληρονομιάς.

Μετά από πέντε (5) χρόνια μελέτης και δημιουργικής ενασχόλησης, ο Δημήτρης Σγουρός, επιλέγει από το πλήθος των καταγραφών του Βλαστού και ερμηνεύει με γνώση, δεξιοτεχνία και αυθεντικότητα, τραγούδια , που ενώ έρχονται από τόσο παλιά, εξακολουθούν να παραμένουν τόσο φρέσκα, ζωντανά και δυνατά.

Πρόκειται για μια μουσική εργασία που προσφέρει καθοριστικά στη μουσική ιστορία της Κρήτης!

Μια δουλειά «ιστορική», αφού αποτελεί ό,τι πιο παλιό έχει ακουστεί ως τώρα στην Κρήτη και επεκτείνει τη γνώση μας πολύ πιο μπροστά από τις πρώτες ηχογραφήσεις των «Πρωτομαστόρων» στην Αμερική, ταξιδεύοντάς μας ως τα μέσα του 19ου αιώνα!

Στο δύσκολο αυτό εγχείρημα ο Δημήτρης Σγουρός είχε συμπαραστάτες και βοηθούς αξιολογότατους καλλιτέχνες και μουσικούς. Όλοι οι συνεργάτες του έσκυψαν με σεβασμό και ανιδιοτέλεια στη δουλειά και προσέφεραν δημιουργικά στο αποτέλεσμα!

Συνοδοιπόροι του Δημ. Σγουρού σ’ αυτό το μουσικό ταξίδι είναι:

Στο τραγούδι: Ψαραντώνης, Γιάννης Παπατζανής, Μαρία Φασουλάκη, Δημήτρης Σιδερής, Αθηνά Λαμπίρη.

Στην ορχήστρα:

Δημήτρης Σιδερής λαούτο (κρητικό-στεριανό), μαντόλα
Στέλιος Συκάκης λαούτο (κρητικό-στεριανό), λάφτα, μπουλγαρί
Νίκος Κατριτζιδάκης χαμπιολάκια, μπανσούρι, φλάουτο
Γιάννης Παπατζανής νταούλι, στάμνα
Αθηνά Λαμπίρη κουτάλια

Αφουγκραστείτε λοιπόν τη φωνή της Κρήτης…

Καλή ακρόαση!

Κάνε click εδώ για να δεις το βίντεο του άρθρου.

Πηγή: rethemnos.gr

Σχετικά άρθρα

Κυριάκος Σταυριανουδάκης. Τί να πει κιανείς γι’αυτό το κοπέλι;

ΔιαμαντοΣτελής — Sun, 04 Apr 2010 21:58:33 +0000

Κάνε click εδώ για να δεις το βίντεο του άρθρου.

Τον Κυριάκο Σταυριανουδάκη, τον πρωτάκουσα πριν από 3-4 χρόνια στο γάμο του καλού φίλου και συγχωριανού Φραγκίσκου Μπριλάκη στην Ιεράπετρα. Τον ξαναθυμήθηκα, όταν κυκλοφόρησε τη δισκογραφική του δουλειά, “Στου κύκλου τα γυρίσματα” αλλά αφορμή για το άρθρο στάθηκε η προτροπή του φίλου (και επίσης συγχωριανού) Κωστή Βασιλάκη, που μου είπε “γράψε κάτι γι’αυτό το κοπέλι”.

Ακούγοντας, όμως το λαούτο του Σταυριανουδάκη και την ιδιαίτερη φωνή του, τελικά κατέληξα στο “τί να πει κιανείς γι’αυτό το κοπέλι”!!

Οποιος έχει αυτιά μπορεί ν’ακούσει τη λαουτάρα που παίζει. Ακόμα και να δεν του αρέσει η ιδιαιτερότητα της ένρινης φωνής του (είτε τη λατρεύεις, είτε τη μισείς) δε μπορεί να μην παραδεχτεί ότι το αποτέλεσμα είναι ένα χάρμα μελωδίας που φτάνει στ’αυτιά, με γλυκό, αυτούσιο, ξεχωριστό και καθάριο τρόπο. Δεν είναι δυνατόν αυτό το κοπέλι, να μην ξεχωρίσει μέσα από το συφερτό των ψευτο-καλλιτεχνών της Κρητικής μουσικής, που επειδή έμαθαν 5-10 σκοπούς στη λύρα ή στο λαούτο, βγήκαν στο σεργιάνι και ταλαιπωρούν τ’αυτιά μας σε γάμους, βαπτίσεις και κάθε είδους “εκδηλώσεις”.

Από τις λίγες (ως ανύπαρκτες) μουσικές γνώσεις που έχω, μπορώ να καταλάβω ότι ο Κυριάκος, το έχει φάει το όργανο. Φαίνεται ότι προσπαθεί όχι μόνο να βρει και να παίξει τη λεπτομέρεια στο μουσικό σκοπό που αποδίδει, αλλά κρίνοντας και από την τελευταία του δισκογραφική δουλειά, έχει ιδιαίτερες ανησυχίες και ευαισθησίες πάνω στη σύνθεση.

Κάνε click εδώ για να δεις το βίντεο του άρθρου.

Οπως είπε και ένας ακροατής της εκπομπής (από ‘που και το παραπάνω βίντεο):

Ηντα ευχές μπορείς να πεις στον άνθρωπο ετούτο
απού μιλάει μοναχό, απόψε το λαγούτο.

Γι’αυτό και εγώ το ξαναλέω… Τί να πει κιανείς γι’αυτό το κοπέλι;

Σχετικά άρθρα

Σηφογιωργάκης Σπύρος

Κώστας Βασιλάκης — Wed, 24 Feb 2010 09:42:36 +0000

Ο Σπύρος Σηφογιωργάκης γεννήθηκε το 1930 στο χωριό Αγαλιανός της επαρχίας Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου. Η πρώτη λύρα του αποκτήθηκε σε ηλικία 17 ετών ως αμοιβή από εργασία στο αλώνισμα. Η δεύτερη ένα χρόνο αργότερα αποτέλεσμα φαμεγικής, αλλά και η αιτία να γνωριστεί ο Σπύρος με τον καταξιωμένο λυράρη Αλέκο Καραβίτη και να μεταβεί στην Αθήνα ως υπάλληλος και μαθητής του.

Η επαφή του κρατά ένα χρόνο, οπότε ο Σπύρος Σηφογιωργάκης επιστρέφει στην Κρήτη κι αρχίζει ουσιαστικά την καριέρα του, μαζί με τους αδελφούς Γιώργη και Γιάννη Μαράκη, Την εποχή εκείνη τα ακούσματα του Σπύρου είναι των Γιώργη Καλογρίδη, Γιώργη Μαρκογιαννάκη, Γιώργη Σταυριανάκη κ.ά. Στο Ρέθυμνο, το 1952 γνωρίζει το γνωστό κατασκευαστή μουσικών οργάνων Μανόλη Σταγάκη και αποκτά την πρώτη πραγματική λύρα που τον συνοδεύει μέχρι και σήμερα. Στο δισκάδικο του Λευτέρη Γαγάνη έρχεται σ’ επαφή με τα ακούσματα που προσφέρει πλέον η δισκογραφία, τον Καρεκλά, τον Μπαξεβάνη, το Σκορδαλό, κ.α.

Η πρώτη του γνωριμία με την τεχνολογική υποδομή της μουσικής είναι η εκπομπή του Σίμωνα Καρρά, οτο Ρ/Σ Αθηνών και στον Ρ/Σ Ενόπλων Δυνάμεων κατά το 17μηνο της στρατιωτικής του θητείας, στο κέντρο διαβιβάσεων Χαϊδαρίου.

Έτσι τελειώνοντας τη θητεία του το 1955 έχει ήδη δημιουργήσει τη φήμη του καλού λυράρη, που αρχίζει να απλώνεται σ’ ολόκληρη την Κρήτη αρχικά και εκτός Κρήτης αργότερα. Πρώτος του σταθμός εκτός Ελλάδος, παρέα με τον Γιάννη Μαρκογιαννάκη, το 1ο φεστιβάλ νέων στο Ελσίνκι, συνοδεύοντας χορευτικό κρητικό συγκρότημα, που απέσπασαν το 1ο βραβείο.

Ακολουθεί περιοδεία στην Ανατολική Ευρώπη και ταξίδι στην Αμερική, όπου ηχογραφείται ο πρώτος δίσκος, “Ο Φάρος”, που εξακολουθεί ακόμα και σήμερα να παίζεται και να τραγουδιέται. Επίσης εκεί γνωρίζεται με τον πρόεδρο Τρούμαν απ’ τον οποίο παραλαμβάνει τιμητικό βραβείο. Ακολουθούν και άλλες δισκογραφικές επιτυχίες όπως: Δεν έχω άλλα Δάκρυα, Το γράμμα, Ο άτυχος, Η κολασμένη σου ψυχή, Το τραγούδι της μάνας, Στη Γερμανία μακρυά, Έχεις δικαίωμα να κλαις κ.ά.

Σήμερα o Σπύρος Σηφογιωργάκης στο κατώφλι των εξήντα χρόνων προσφοράς και δημιουργίας στην Κρητική μουσική, εξακολουθεί να εργάζεται και να εμφανίζεται σε κοινωνικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις του νησιού με έδρα πάντα το χωριό Βώρροι Ηρακλείου όπου ζει τα τελευταία χρόνια με τα παιδιά του και τη αγαπημένη σύντροφο Χρυσούλα. Στο σημείο αυτό θα ήταν παράλειψη να μην αναφέρουμε τη μεγάλη προσφορά της Χρυσούλας που σε πολλές ηχογραφήσεις δίσκων έχει συνοδεύσει το Σπύρο με την εκλεκτή και μοναδική φωνή της.

Κάνε click εδώ για να δεις το βίντεο του άρθρου.

Σπύρος Σηφογιωργάκης & Γιάννης Μαρκογιαννάκης – Ο Φάρος

Σχετικά άρθρα

Δεν βρέθηκαν σχετικά άρθρα

Η τελευταία τηλεοπτική εμφάνιση του Θ. Σκορδαλού

Κώστας Βασιλάκης — Thu, 10 Sep 2009 21:20:16 +0000

Καλεσμένος στην πρώτη εκπομπή του Γιάννη Δαμαρλάκη για τη νέα τηλεοπτική σεζόν του Creta Channel (Νοέμβριος του 1997 αν δεν κάνω λάθος) ήταν ο Θανάσης Σκορδαλός. Το βίντεο “πήρε φωτιά” και να σήμερα μερικά αποσπάσματα. Λίγους μήνες μετά, τον Απρίλη του 1998, ο μεγάλος δάσκαλος επέστρεφε στη γενέτειρα του το Σπήλι Ρεθύμνου για πάντα…

Κάνε click εδώ για να δεις το βίντεο του άρθρου.

δείτε ακόμα μερικά βίντεο του μεγάλου Θανάση Σκορδαλού που ανεβάσαμε πρόσφατα στο youtube

Κάνε click εδώ για να δεις το βίντεο του άρθρου.

Σχετικά άρθρα

Ο Γιώργος Σκορδαλός στο Μετερίζι

ΔιαμαντοΣτελής — Tue, 08 Sep 2009 21:05:07 +0000

Μία από τις κορυφαίες λύρες της νέας γενιάς, που υπόσχονται πολλά, ο Γιώργης Σκορδαλός, σε μια ζωντανή βιντεοσκόπηση από το μεζεδοπωλείο-τσικουδάδικο (από δω και μπρος, κομμένη για μένα η λέξη ρακάδικο) “Μετερίζι“. Μπορεί να μη συμφωνώ με την τελευταία του επιλογή, να παίξει παρέα με τον Μιχάλη Τζουγανάκη, γιατί λύρες σαν του Γιώργη Σκορδαλού θα έπρεπε να βρίσκονται στο προσκήνιο και αυτό θεωρώ δεν το πετυχαίνει με τη συγκεκριμένη συνεργασία (προσωπική “θεωρητική” άποψη χωρίς να τους έχω ακούσει). Ομως, από φίλους που άκουσαν το μουσικό σχήμα Σκορδαλού-Τζουγανάκη, έχω την πληροφορία ότι η λύρα του Σκορδαλού βγαίνει μπροστά και έχει τη δυνατότητα να “σολάρει” και αυτό είναι προς τιμή του Τζουγανάκη, που δείχνει ότι σέβεται την ποιότητα της λύρας του Σκορδαλού.

Η μουσική του Γιώργη Σκορδαλού στο παρακάτω βίντεο, δεν είναι ότι καλύτερο. Είναι στρωτός και αψεγάδιαστος, αλλά τίποτα το ιδιαίτερο. Ομως, απουσία κάποιου άλλου βίντεο, θ’αναγκαστώ να το βάλω και επιφυλάσσομαι να βρω ένα βίντεο ή ένα μουσικό δείγμα (mp3) που να του αξίζει. Θα σταθώ όμως στη μαντιναδάρα που λέει:

Οτι δεν έχω πεθυμώ κι ότι ‘χω δε με φτάνει
κι εκειά που πρέπει δε μπορώ κι όπου μπορώ δεν κάνει.

Κάνε click εδώ για να δεις το βίντεο του άρθρου.

Σχετικά άρθρα

Μανώλης Σταγάκης

Κώστας Βασιλάκης — Sun, 06 Sep 2009 21:11:42 +0000

Ο περίφημος οργανοποιός και λυράρης Μανώλης Σταγάκης γεννήθηκε το Δεκέμβρη του 1913 στην Αρκούδαινα (Αρχοντική) Ρεθύμνου. Γιος του Διονύση και της Μαρίας , είχε άλλα δέκα αδέλφια. Τελείωσε το δημοτικό σχολείο και μετά ασχολήθηκε με τη γεωργία. Παράλληλα ασχολήθηκε και με τη μουσική μαθαίνοντας λύρα.

Ως πρότυπα είχε το συγχωριανό του λυράρη Τζιρογιώργη (Γιώργη Τζιράκη) και τον Φύσα (Μανώλη Φυσάκη) από την γειτονική Επισκοπή. Επαγγελματικά ξεκίνησε στα δεκαεπτά του σε γαμήλιο γλέντι, συντροφιά με τον θρυλικό λαγουτιέρη Σταύρο Ψυλλάκη ή Ψύλλο. Το ρεπερτόριο τους περιελάμβανε κυρίως συρτά (τα οποία ήταν αρκετά διαδεδομένα στο δυτικό Ρέθεμνος), αλλά και σούστες, πεντοζάλια, κ.λ.π. Πέρα από το νομό Ρεθύμνου, έπαιξαν στα Σφακιά, στην Κίσσαμο αλλά και στην επαρχία Σελίνου Χανίων. Ήταν πολύ δεμένοι μάλιστα κατά δήλωση του ίδιου του Σταγάκη, ο θάνατος του Ψύλλου το 1941 τον συγκλόνισε τόσο, που όταν τέλειωσε η τραγωδία της Κατοχής και της εθνικής αντίστασης, έπαψε ν’ ασχολείται επαγγελματικά με τη μουσική και επιδόθηκε αποκλειστικά στην οργανοποιία, στην οποία και έγραψε τελικά την ιστορία του. Έτσι ερχόμενος στην πόλη (Ρέθυμνο) γύρω στο 1945, ανοίγει το πρώτο οργανοποιείο στην οδό Δημακοπούλου δίπλα στην “Μεγάλη Πόρτα” που λειτούργησε μέχρι το 1995.

Ήταν από τους πιο ονομαστούς οργανοποιούς στην Κρήτη για πάνω από 50 χρόνια. Μαζί με τον Γιάννη Παπαδάκη ή Καρεκλά (ανηψιό του γνωστού λυράρη Αντ. Παπαδάκη ή Καρεκλά), ο οποίος σκοτώθηκε στο αλβανικό μέτωπο, θεωρούνται οι αναμορφωτές της κρητικής λύρας και οι υπεύθυνοι για τη σύγχρονη μορφή της (δουλεύοντας όμως ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλο). “Έδωσαν” αρκετά χαρακτηριστικά του βιολιού και του μαντολίνου (στριφτάλια, γλώσσα, σχήμα, κ.α.) δίνοντας της έτσι μεγαλύτερες μουσικές δυνατότητες. Για την κατασκευή του οργάνου χρησιμοποιούσε ξύλο καρυδιάς, μουρνιάς, αυστριακό κελεμπέκι, ασφένδαμο αλλά και κατράνι (ξύλο που προέρχεται από δοκάρια παλαιών κτισμάτων) που σήμερα είναι δυσεύρετα και πανάκριβα. Το κατράνι χρησιμοποιείται για το καπάκι (εμπρόσθιο μέρος) της λύρας και είναι αυτό που επηρεάζει άμεσα τον ήχο του οργάνου. Στην μετέπειτα πορεία του οργανοποιείου, την δεκαετία του 1970 παίρνει την σκυτάλη ο γιος του Μιχάλης και δουλεύουν παράλληλα. Δυστυχώς το 1995 διεκόπη η συνεχής παραγωγή των μουσικών οργάνων των Σταγάκηδων λόγω του ξαφνικού θανάτου του Μιχάλη. Για σύντομο μόνο χρονικό διάστημα και τούτο διότι σήμερα ο γιος του Μιχάλη – Μανώλης (όπως και ο παππούς του) – είναι ήδη ένας αξιόλογος οργανοποιός ο οποίος έχει μεταφέρει το εργαστήρι στην περιοχή Καστελλάκια του Ρεθύμνου.

Ο Μανώλης Σταγάκης μπορεί να σταμάτησε να παίζει λύρα επαγγελματικά, αλλά δισκογραφικά είχε παρουσία με δίσκους 45″, ενώ κυκλοφόρησε και δίσκο 33″ με τίτλο “Τα χρόνια ασπρίζουν τα μαλλιά” (Arkadi 101).

Ασφαλώς δεν είναι τυχαίο ότι οι μεγαλύτεροι λυράρηδες της Κρήτης, όπως ο Σκορδαλός, ο Μουντάκης, ο Κλάδος, ο Νίκος ο Ξυλούρης, κ.α., επέλεξαν τα όργανα που κατασκεύαζαν οι Σταγάκηδες. Οι λύρες τους, ακόμα και σήμερα θεωρούνται μεγάλης αξίας και είναι οι πιο ονομαστές στην Κρήτη. O Γεράσιμος Σταματογιαννάκης είπε: “…ο Σταγάκης μας έσαξενε λύρες κι επαίζαμενε κι άκουες μουσική!”

Ο αγαπητός σε όλους του Ρεθυμνιώτες μπάρμπα-Μανώλης “έφυγε” το απόγευμα της 26ης Απριλίου του 2006 σε ηλικία 92 ετών…

Κάνε click εδώ για να δεις το βίντεο του άρθρου.

Σχετικά άρθρα

Σαριδάκης, Βαρβατάκης – Παρέα στους Δροσουλίτες #2

ΔιαμαντοΣτελής — Tue, 28 Jul 2009 22:02:50 +0000

Στα τέλη του προηγούμενου χρόνου, είχα ποστάρει ένα από τ’αγαπημένα μου βίντεο. Ηταν ένα βίντεο από μια παρέα στους Δροσουλίτες της Αγίας Παρασκευής. Αγαπημένο βίντεο, λόγω του Ανδρέα Βαρβατάκη και του Πέτρου Σαριδάκη. Αγαπημένο, λόγω της όμορφης παρέας που μαζεύτηκε σε ένα τραπέζι για να παίξουν μουσική. Να τραγουδήσουν. Να πιούνε. Αγαπημένο λόγω των συρτών που επέλεξαν να παίξουν και για τον τρόπο που το έκαναν.

Πρόσφατα ανακάλυψα το 2ο μέρος του. Οι ίδιοι, “συνήθεις ύποπτοι”, συνεχίζουν αυτή τη φορά με το “Μόνο εκείνος π’αγαπά” του Σκορδαλού. Αν και θα προτιμούσα το βίντεο μεγαλύτερο σε διάρκεια (η αλήθεια είναι πως δεν χόρτασα) δεν παύει αν είναι κάτι που θα πρέπει να δείτε και ν’ακούσετε.

Κάνε click εδώ για να δεις το βίντεο του άρθρου.

Σχετικά άρθρα

Γεράσιμος Σταματογιαννάκης

Ομάδα του Cretan Music — Tue, 30 Jun 2009 20:17:34 +0000

Ο Γεράσιμος Σταματογιαννάκης γεννήθηκε στ’ Ακούμια του Αη Βασίλη τον Αύγουστο του 1931. Τα πρώτα του ακούσματα ήταν οι δίσκοι του γραμμοφώνου του συγχωριανού του Χαρίτου Μαρινάκη που είχε και το μοναδικό γραμμόφωνο στο χωριό. Έβλεπε κι άκουγε τους μπαρμπάδες του, το Νίκο τον Παπουτσιδάκη και το Στεφανή το Στεφανάκη, να εκφράζουν με τη λύρα και το δοξάρι τον πόνο και τη λίγη χαρά των συγχωριανών τους. Την πρώτη του λύρα την κέρδισε βόσκοντας τα βούγια του χωριανού του, του Γιώργη Κουμαντάκη που του την έφτιαξε από ξύλο αχλαδιάς.

Από τους μπαρμπάδες του έμαθε τις πρώτες του κοντυλιές και σιγά σιγά άρχισε να παίζει σε γάμους και πανηγύρια, με τη συνοδεία του Γιάννη Μαρκογιάννη αρχικά στα Ακούμια και στην επαρχία του Αγίου Βασιλείου και μετά σε διάφορα χωριά σε ολόκληρη την Κρήτη. Συνεργάστηκε επίσης με το Νίκο Μανιά, τον Νίκο τον Καφαντάρη από την Αργυρούπολη, το Γιώργη το Χατζηδάκη, κ.α.

Το 1957 κυκλοφορεί τον πρώτο του δίσκο (78″) “Στον ψεύτη κόσμο οι ομορφιές” με μεγάλη επιτυχία. Ακολούθησαν δεκάδες δίσκοι με πολλές συνεργασίες.

“Tότε ήταν άλλα χρόνια -λέει στους φίλους του- θαρρείς πως υπήρχαν μαγνητόφωνα και δασκάλοι για να βοηθούν το λυρατζή; Τίποτα δεν υπήρχε. Μόνο το μεράκι. Δεν περιμέναμε να ζήσoυμε από τη λύρα και το λαούτο. Παίζαμε για να ομορφαίνομε τις χαρές των ανθρώπων. Γι’ αυτό και όταν πιάναμε τα όργανα δεν τ’αφήναμε. Παίζαμε δυό και τρία βράδια συvέχεια χωρίς να κουραστούμε. Μας συνέπαιρνε αυτή η αθάνατη μαγεία της Κρητικής μουσικής. Και τώρα ακόμα εμένα αυτό μ’ αρέσει. Έχω κυκλοφορήσει 30 δίσκους μικρούς και μεγάλους. Μα εγώ θέλω να μ’ ακούει ο κόσμος να παίζω και να με βλέπει. Να βλέπω κι εγώ τον κόσμο που γλεντάει με τη λύρα μου…“

Ο Θανάσης ο Σκορδαλός τον παρακινεί να φύγει από το χωριό του και να κατέβει στο Ρέθυμνο, όπου θα είχε μεγαλύτερες επαγγελματικές ευκαιρίες. Στο καφενεδάκι που άνοιξε στην Εθνικής Αντιστάσεως τον συναντούσαν οι φίλοι του και τα γλέντια φούντωναν συχνά. Ο Γεράσιμος ταξίδεψε και στους Κρήτες της διασποράς στο Σικάγο, Νέα Υόρκη, Τορόντο, Μόντρεαλ, Χαβάη, Γερμανία.

Τέσσερις δεκαετίες λοιπόν και ο Γεράσιμος δεν άφησε το δοξάρι από τα χέρια του, παρά όταν το 1986 ένα πρόβλημα υγείας του στέρησε για τρία χρόνια το παίξιμο της λύρας.

“Μα είχα τη δύvαμη και το ξεπέρασα και ξανάπιασα ένα βράδυ το δοξάρι στ’ Aκούμια για το μεράκι και τους φίλους πάλι, όπως κι όταν ξεκίνησα. Κι ένιωθα και τότε σαν να ‘ταν η πρώτη φορά.“

Σήμερα ζει στην πόλη του Ρεθύμνου, είναι ενεργός στη δισκογραφία και παίζει κυρίως για τους φίλους του συντροφιά με το γιο του Στέλιο στο λαούτο που με μεγάλη επιτυχία συνεχίζει την οικογενειακή παράδοση…

Κάνε click εδώ για να δεις το βίντεο του άρθρου.

Σχετικά άρθρα

Θανάσης Σκορδαλός

Κώστας Βασιλάκης — Sun, 07 Jun 2009 11:20:21 +0000

Για πολλούς Κρητικούς το όνομά του είναι το συνώνυμο της λύρας. Όχι άδικα, καθώς μαζί της αναδείχτηκε ως ένας απ’ τους σημαντικότερους συντελεστές της κρητικής μουσικής κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα και αναδείχτηκε σε θρύλο στη διάρκεια της ζωής του. Άνοιξε νέους δρόμους στη μουσική της Κρήτης, γι’ αυτό, ενώ δεν δίδαξε λύρα σε σχολές, η τέχνη και το έργο του ώθησαν τον απλό κόσμο να τον αποκαλέσει πολύ εύστοχα και με τεράστια σημασία “Δάσκαλο της Κρητικής Μουσικής”. Χωρίς να έχει μελωδική φωνή, ήξερε να τραγουδάει. Η λύρα του ιδανική για το μερακλή χορευτή, έδινε «φτερά» στα πόδια… Στην Κρήτη σήμερα δεν μπορεί να γίνει γλέντι σε γάμο ή βάπτιση, σε εκδήλωση ή σε “παρέα“, όπου τα όργανα στη μέση και γύρω οι τραγουδιστές-μαντιναδαλόγοι ή χορευτές, να μην παίζουν και να μην τραγουδούν συνθέσεις του. Η αγάπη των πολυάριθμων θαυμαστών του φτάνει πολλές φορές στα όρια του φανατισμού.

Μέχρι και σύλλογος φίλων του έχει ιδρυθεί. Ο Δάσκαλος, o Λυράρης, o Γέρος: ο Θανάσης Σκορδαλός.

Γεννήθηκε το Δεκέμβρη του 1920 στο Σπήλι του δήμου Λάμπης (πρώην επαρχίας Αγίου Βασιλείου) του νομού Ρεθύμνου. Πρωτόπιασε, όπως λέει, τη λύρα σε ηλικία 9 χρονών: Εννέα χρόνων ήμουνα σαν έπιασα τη λύρα, με πίστη την αγάπησα κι απόφαση το πήρα.

Σε συνέντευξή του είχε πει: «Σαν παιδί, συνάμα με τα εκκλησιαστικά, μου άρεσε πάρα πολύ η λύρα και το λαούτο. Εκείνα τα χρόνια δεν ήταν τόσο πολύ διαδεδομένο το λαούτο, όσο το μαντολίνο και το όργανο που έπαιζε ο Φουσταλιέρης στο Ρέθυμνο, η μαντόλα . Τουλάχιστον εκείνα τα χρόνια εγώ σαν παιδί είχα βοήθεια από το μαντολίνο πρώτα. Σαν παιδί λοιπόν, εκρατούσα δύο ξύλα. Το ένα το έβαζα στο αριστερό μου πόδι, σα λύρα, και το άλλο στο χέρι σα δοξάρι και τραγουδούσα! Ήταν ένα δείγμα ότι έπρεπε να πιάσω λύρα στα χέρια μου, όπως έλεγαν διάφοροι στο χωριό. Σε ηλικία 9 ετών, αγόρασα μια λύρα. 18 δραχμές. Και ευγνωμονούσα τον άνθρωπο που μου έδωσε τη λύρα. Του έκαμα πολλές ευχαριστίες. Άρχισα λοιπόν, χωρίς να μου δείξει κανένας, να παίζω κομμάτια απ’ αυτά που άκουγα σαν παιδί. Σιγά-σιγά, αναπτύχθηκε το ταλέντο.

Σε ηλικία 11 ετών ήρθε ο Αντρέας Ροδινός στο χωριό μου. Είχε συμπάθεια στο Σπήλι και γι’ αυτό ερχότανε εύκολα, κάθε φορά που τον φωνάζανε. Όταν τον πρωτοάκουσα, ενώ είχαμε κι άλλους οργανοπαίχτες στο χωριό μου, μού ‘κανε τρομερή εντύπωση. Όταν τον άκουγα, η ραχοκοκαλιά μου έσταζε νερό. Δημιουργούσα σκέψεις μέσα μου, αν μπορούσα μια μέρα των ημερών να κατορθώσω να παίξω κι εγώ λύρα στο μισό αυτού του ανθρώπου, που λεγόταν Ανδρέας Ροδινός.

Ένα βράδυ, του Αγίου Στυλιανού αξέχαστα, ξανάρθε ο Ροδινός στο χωριό. Τον είχε καλέσει στη γιορτή του ένας δικηγόρος, ο Στυλιανός Καλογρίδης. Οι Σπηλιανοί, χωρίς να ξέρω εγώ τίποτα, είπαν στον Αντρέα, όταν του ταιριάσει και είναι καλά, “Φώναξε στο Σκορδαλάκι, να παίξει λίγη λύρα, να μας πεις και τη γνώμη σου”. Πράγματι έγινε αυτό! Εγώ ήμουν στο τελευταίο σκαλί σε μία σκάλα και έβαλα το χέρι μου για να σηκώσω την μπουκαπόρτα που λέμε, να φύγω. Μ’ έπιασε τρεμούλα, αλλά ο Θεός ξέρει τι είχανε βάλει από πάνω και δεν άνοιγε η πόρτα! Έτσι, υποχρεωτικώς με το χειροκρότημα, ο Θεός ξέρει πώς, εκατέβηκα τη σκάλα. Πήγα κοντά στον Μπαξεβάνη που έπαιζε με τον Ροδινό. Σηκώθηκε ο Αντρέας επάνω, μου έδωσε τη λύρα και μου είπε: “Θανάση, θέλω να με ξεκουράσεις λίγο, γιατί κουράστηκα”.
Η σκέψη του βέβαια ήταν άλλη. Εν πάση περιπτώσει, έπιασα τη λύρα. Ο Μπαξεβάνης άρχισε τον πρώτο χανιώτικο συρτό, για να τον ακολουθήσω εγώ! Τον ακολούθησα παρά το τρακ που είχα. Ο Αντρέας δεν ήταν κοντά μου. Επήγε πίσω από την πόρτα για να μην τον βλέπω και παθαίνω μεγαλύτερο τρακ. Με άκουσε που έπαιξα κάμποσα γυρίσματα, δεν άντεξε, ήρθε, μου πιάνει το δεξί χέρι, με αγκαλιάζει, με φιλεί και λέει: “Σπηλιανοί, αυτός θα είναι ο διάδοχός μου!”

Σα να ήξερε ο καημένος ότι στα 23 του χρόνια θα φύγει. Τα χρόνια περνούσαν σιγά-σιγά. Οι Σπηλιανοί αντιλήφθηκαν το ταλέντο μου, με αγκάλιασαν και με βοήθησαν πάρα πολύ. Ο πατέρας μου ήταν πολύ μερακλής άνθρωπος. Ήταν καλός μαντιναδολόγος και καλός χορευτής και το είχε καμάρι. Με βοήθησε πολύ η ψαλτική. Οι ήχοι της εκκλησίας, που εγώ αγάπησα, έπαιξαν μεγάλο ρόλο στην καλλιτεχνική μου καριέρα. Θα σας πω ένα περιστατικό με τον μουσικολόγο Περιστέρη.

Μου είπε κάποτε: «Ποιο ωδείο έχεις βγάλει, Σκορδαλέ;». «Του Σπηλίου» του είπα. «Ποιο είναι αυτό;» με ρώτησε. «Το χωριό μου». «Μα έχει το χωριό σου ωδείο;». «Δεν έχει ωδείο, αλλά έχει τη φύση». «Εδώ όμως κάτι συμβαίνει», μου λέει. «Μήπως έχεις κανένα συγγενή ψάλτη;». «Εγώ ο ίδιος ψάλλω», του λέω. «Αυτό είναι, το βρήκα!» μου λέει. «Έχεις, κ. Σκορδαλέ, στο παίξιμό σου, τοποθετήσεις της βυζαντινής μουσικής και μου κάνει μεγάλη εντύπωση, όταν μου λες ότι δεν έχεις ιδέα από μουσική». «Δεν έχω, κ. Περιστέρη», του λέω. «Ούτε κατά διάνοια δεν ξέρω τι θα πουν οι νότες κ.τ.λ.». Του φάνηκε περίεργο και μου λέει: «Τότε είναι ένα σωστό ταλέντο που σου έδωσε η φύση και ο Θεός πρώτα!».

Σχετικά άρθρα

Θανάσης Σκορδαλός, Μανώλης Κακλής – Ζωντανά στις Δαφνές

Σκορδαλός – Μαρκογιάννης – Φουκάκης το 1986!

Μία συζήτηση με το Βασίλη Σκουλά

Ομάδα του Cretan Music — Wed, 20 May 2009 20:17:21 +0000

O Bασίλης Σκουλάς γόνος των Aνωγείων σπουδαίας μητρόπολης της κρητικής μουσικοχορευτικής παράδοσης θεωρείται σήμερα ένας από τους πιο καταξιωμένους καλλιτέχνες στο χώρο της λύρας και του παραδοσιακού τραγουδιού.

Eίναι ο πρώτος λυράρης που κατέκτησε χρυσό και πλατινένιο δίσκο, έχει κυκλοφορήσει πάνω από 20 άλμπουμ, ενώ έχει ταξιδέψει επανειλημμένως στις χώρες της Eλληνικής διασποράς τονώνοντας το ηθικό των Kρητικών της ξενιτιάς και θυμίζοντάς τους ότι η “Mάνα Kρήτη” πάντα θα τους αγκαλιάζει και θα τους μεταλαμπαδεύει το λαμπρό πολιτισμό της. Πρόσφατα δε, όλοι θυμόμαστε τη συμμετοχή του Bασίλη Σκουλά στο σίριαλ του ANTENNA Σύνορα Aγάπης, σκηνοθεσίας M. Mανουσάκη. Eνώ μόλις κυκλοφόρησε το τελευταίο του C.D. με τίτλο “Tα άγρια πουλιά” το οποίο διαφέρει εντελώς από τα προηγούμενά του και θα μας απασχολήσει σε άλλο ρεπορτάζ.

Eπ’ ευκαιρίας λοιπόν των πλούσιων αυτών δραστηριοτήτων ζητήσαμε από το μεγάλο λυράρη, να μας παραχωρήσει μια συνέντευξη στην οποία θα μας ενημερώνει σχετικά με τα βιώματά του, τις απόψεις του για την κρητική μουσική και την πορεία της, για τη νέα γενιά κ.ά. Iδού λοιπόν τί απάντησε στα ερωτήματα που του απευθύναμε, με περισσή απλότητα, κρητική σεμνότητα και λαϊκή σοφία:

- Eίστε ένας καλλιτέχνης που αν και παραμένετε πιστός στην παράδοση του τόπου μας, ωστόσο δεν παύετε να δημιουργείτε συνεχώς. Ποιά βιώματα σας οδήγησαν σ’ αυτόν τον δρόμο. Ποιά ήταν τα πρότυπά σας και η σχέση σας με τους παλαιούς κρητικούς λυράρηδες;

- “Aπό 7 χρονών άρχισα να παίζω λύρα. Στην οικογένεια των Σκουλάδων υπήρχε μεγάλη μουσική πράδοση. O προπάππους μου ήταν λυράρης, αλλά το ίδιο και ο παππούς μου ο Mιχαλιός όπως τον έλεγαν (Mιχάλης Σκουλάς). Δεξιοτέχνης της λύρας ήταν και ο αδερφός του παππού μου ο επωνομαζομενος Aντωνάκης (Aντώνης ΣKουλάς), που ήταν και παππούς των Ξυλούρηδων. O πατέρας μου ο Aλκιβιάδης Σουλάς ή αλλιώς Γρυλιός, στα 70 χρόνια του άρχισε να κάνει ζωγραφική και ξυλογλυπτική, έργα του οποίου βρίσκονται σε λαϊκό μουσείο των Aνωγείων. Ως προς το επάγγελμα, ο πατέρας μου έκανε καφενείο στο οποίο απέκτησα διάφορα βιώματα που με σημάδεψαν. Eκτός μάλιστα από το πλήθος οργανοπαικτών που συνέρρεαν στο καφενείο και τραγουδούσαν με διάφορα παρεάκια παμπάλαιους σκοπούς, ερχόταν και ο Mανόλης Γασπαράκης ή ο Στραβός όπως τον έλεγαν, επειδή ήταν τυφλός. Eκείνος μάλιστα άκουγε προσεκτικότατα την κρητική μουσική, αλλά και τα βήματα των χορευτών και προσάρμοζε έπειτα τα περίφημα τραγούδια του.

OI ΠAΛAIOI EKPINAN ΠPΩTA TO HΘOΣ KAI META TH ΔEΞIOTEXNIA TOY KAΛΛITEXNH

Πρότυπα συνεπώς είναι οι παλαιοί καλλιτέχνες που αποτελούν και μέρος σημαντικό των βιωμάτων μου.

Mιλάω κυρίως για τους μουσικούς της δεκαετίας ’50 και ’60 που με βάση τα στοιχεία που τους παρέδωσαν οι προγενέστεροι, συνέθεταν, δημιουργούσαν και αυτοσχεδίαζαν. Θα πρέπει όμως να επισημάνω ότι οι παλαιοί Kρητικοί πριν καταξιώσουν έναν καλλιτέχνη, πρώτα εξέταζαν το ήθος το κι έπειτα το καλλιτεχνικό του ταλέντο. Eπέλεγαν, επιβράβευαν ή απέρριπταν τους εκφραστές τους, ανάλογα με τη συμπεριφορά τους. Yπήρξαν δεξιοτέχνες σπουδαίοι, που απερρίφθησαν όμως από το κοινό λόγω ανάρμοστης συμπεριφοράς. O κόσμος τότε τα λεπτολογούσε αυτά τα ζητήματα και τα κριτήριά του ήταν αυστηρά”.

AΛΩBHTH ΠAPAMENEI H ΠAPAΔOΣH ΣTHN KPHTH

-H Kρήτη είναι η μοναδική περιοχή της Eλλάδος που η παράδοση δεν μένει στάσιμη αλλά ανανεώνεται και αναπαράγεται. Kάθε τόσο γεννιόνται νέα κρητικά τραγούδια, ευτυχώς τα περισσότερα βασισμένα στη γνήσια κρητική παράδοση. Ποιά είναι η άποψή σας πάνω σ’ αυτό το ζήτημα;

- “Για μένα η Kρήτη είναι μια πολυπρόσωπη και πολύχρονη κατάσταση, με πολύ ερωτισμό και γεμάτη επαναστατικότητα όσον αφορά την αδικία. Mέσα στις καταβολές και την παράδοση του κρητικού, βρίσκεται ένας δυναμισμός και κρύβεται μια αντίσταση, που στέκεται εμπόδιο σε κάθε τι που πάει να τον αλλοτριώσει. Γι’ αυτό και πιστεύω ότι το ισοπεδωτικό στοιχείο της παγκοσμιοποίησης, εδώ δεν θα περάσει. Eδώ λοιπόν κρύβεται μια δημιουργική ψυχή κι ένας δυναμισμός που αναγεννά την παράδοση. Aυτό ενθουσιάζει τους ξένους, πράγμα που οι ίδιοι επιζητούν αλλά και το εισπράττουν.

Mερακλήδες είναι λοιπόν οι Kρητικοί. Kι όταν λέω μερακλήδες δεν εννοώ μόνο τη μουσική και το τραγούδι. Tο μερακλίκι μπορεί να το έχει κι ένας σερβιτόρος, κι ένας μαραγκός ή ένας γεωργός που θα κάνει με μεράκι και σωστά τη δουλειά του.

O έρωτας στην Kρήτη δεν γέρασε ποτέ και η κατάθεση ψυχής του λαού ισχύει μέσα από αληθινές πραστάσεις. Tο νεαρό κρητικόπουλο όταν ακούει τη λύρα ξεσηκώνεται, η μουσική το τσιγκλίζει. Kαι για το νέο καλλιτέχνη, η λύρα είναι η κοπελιά, το ερέθισμα το δημιουργικό που θα τον βοηθήσει να συνθέσει και πολλές φορές να κάνει αριστουργήματα”.

OI EKΠPOΣΩΠOI THΣ KPHTIKHΣ MOYΣIKHΣ EINAI OI KAΛYTEPOI ΠPEΣBEYTEΣ TOY TOΠOY MAΣ

- Πώς βλέπετε τους νέους γενικά αλλά και τη σχέση τους με τη μουσική παράδοση του νησιού μας;

- “Στη νέα γενιά υπάρχουν πολύ καλά παιδιά, το κακό όμως έιναι ότι ζουν σ’ έναν κόσμο που επικρατεί γενική σύγχυση. Έχομε κι εμείς οι μεγαλύτεροι τις ευθύνες μας. Λόγω της ραγδαίας εξέλιξης και των γρήγορων ρυθμών δεν αναλώσαμε γι’ αυτούς το χρόνο που είχαν ανάγκη. OI νέοι που ασχολούνται σήμερα με την Kρητική μουσική σε γενικές γραμμές ακολουθούν τα χνάρια της παράδοσης και αν καμιά φορά ξεφύγουν, μια και η κάθε γενιά αμφισβητεί την προηγούμενή της, τελικά επανέρχονται σ’ αυτήν και συχνά μεγαλουργούν. Έχω εμπιστοσύνη στους νέους και τους βοηθώ όσο μπορώ. Tα κρητικόπουλα αγαπούν την παράδοση”.

- Iσχυρίζεστε ότι ο ασχολούμενοι με την κρητική μουσική είναι οι καλύτεροι πρεσβευτές της Kρήτης στο εξωτερικό. Tί εννοείτε μ’ αυτό;

- “Όπως είναι γνωστό σε όλο τον κόσμο υπάρχουν Kρήτες μετανάστες. Συχνότατα λοπόν μας καλούν στην ξενιτιά, διότι επιθυμούν ν’ ακούσουν την κρητική μουσική και να χορέψουν στους ρυθμούς της. Στις εκδηλώσεις τους λοιπόν διαπιστώνουμε ότι ακόμη και τα εγγόνια τους συγκινούνται μ’ αυτή τη μουσική και συμμετέχουν ενεργά. Eκείνοι τότε βιώνουν την Kρήτη και την Eλλάδα δύο φορές περισσότερο από εμάς, τους γηγενείς, διότι τους τραβάει η νοσταλγία. Παράλληλα τις κρητικές χοροεσπερίδες παρακολουθούν και οι ξένοι, που ενθουσιάζονται με την παράδοση και το ταμπεραμέντο των κρητικών.. Kατ’ αυτόν τον τρόπο γίνονται λάτρεις του τόπου μας. Yπάρχουν λοιπόν καλύτεροι πρεσβευτές από τους Kρήτες καλλιτέχνες; Όταν φύγεις ταξίδι πρεσβεύεις την Kρήτη. Σπουδαίο πρεσβευτή του είδους θεωρώ και τον αείμνηστο Kώστα Mουντάκη που εκτός των άλλων έφερε τους νέους κοντά στη λύρα.
Για το Nίκο Mανιά έχω να πω ότι τον θεωρώ πρότυπο του παλαιού Kρητικού. Για μένα ο Mανιάς είναι μια μεγάλη μορφή, όχι μόνο ως καλλιτέχνης αλλά και ως υπόδειγμα φιλοξενίας, κρητικής υπερηφάνειας (καλώς νοούμενης), ένα άτομο με χουβαρνταλίκι και φιλότιμο”.

(αναδημοσίευση από την εφημερίδα του Ρεθύμνου, Κρητική Επιθεώρηση)
Eπιμέλεια: NIKOΛEΩΣ TΣOYΠAKHΣ

Ακούστε και ένα Ρεθυμνιώτικο συρτό ως μουσικό δείγμα της λύρας του Βασίλη Σκουλά, από το CD του “Σκοποί και χοροί της Κρήτης”

[Μουσική: διάβασε το πλήρες άρθρο για ν'ακούσεις τη μουσική]

Σχετικά άρθρα

Νίκος & Μιχάλης Αλεφαντινός – Λίμνες τα μάτια σου (ζωντανή ηχογράφηση)

Ψαραντώνης – Έκεια που θέλω