- το κουμπί για τις ρυθμίσεις εμφάνισης των μαντινάδων πήγε στην κάτω μπάρα, ώστε να υπάρχει περισσότερος χώρος για το κείμενο αναζήτησης.
- προστέθηκε στην κάτω μπάρα ένα νέο κουμπί από το οποίο έχετε τη δυνατότητα να επιλέξετε κατηγορία μαντινάδων (δείτε στο screenshot).
- έγιναν αρκετές βελτιώσεις για κινητά που έχουν μικρές αναλύσεις.

Η έκδοση για κινητά του mantinades.gr εμφανίζεται αυτόματα στα κινητά τηλέφωνα και είναι διαθέσιμη από τα URL http://m.mantinades.gr και http://mobile.mantinades.gr

Σχετικά άρθρα:

1. Εκδοση του mantinades.gr για κινητά και tablets
2. Προβλήματα σήμερα στο mantinades.gr
3. www.cretan-music.gr και blog.mantinades.gr σε πορεία ένωσης

Ενας τέτοιος… γλυκός, μελωδικός, παραπονιάρικος, αργός συρτός είναι και ο “Τη σκέψη μου για συντροφιά” από το Μιχάλη Μπακατσάκη και τον Μανώλη Χαμογιωργάκη στο λαούτο, από το δίσκο “Αρωμα ψυχής”.

Κάνε click εδώ για να δεις το βίντεο του άρθρου.

Τη σκέψη σου για συντροφιά έχω κοντά μου πάλι
κι’ναι ο στεναγμός καυτός, όφου και που θα βγάλει.

Ποτέ μου δε σε σκέφτηκα να μην αναστενάξω
μα δε μπορώ να σ’αρνηθώ, το στεναγμό να πάψω.

Δεν υπάρχουν σχετικά άρθρα.

Αυτή η έκδοση είναι αποκλειστικά επικεντρωμένη στην αναζήτηση μαντινάδων.

Οπως μπορείτε να δείτε και από τα screenshots που ακολουθούν, το interface είναι πολύ απλό. Απλά βάζετε τις λέξεις-κλειδιά που θέλετε να περιέχονται στις μαντινάδες και πατάτε το κουμπί “Ψάξε”.  Ενα χρήσιμο χαρακτηριστικό είναι το μενού που εμφανίζεται για να ρυθμίσετε τον τρόπο εμφάνισης (δείτε screenshot). Από εκεί μπορείτε να επιλέξετε αν βλέπετε:

• τις μαντινάδες με 2 ή 4 στίχους
• 10 ή 20 μαντινάδες ανά σελίδα
• τον τίτλο της σελίδας (χρήσιμο σε οθόνες με μικρή ανάλυση).

Η αρχική σελίδα της κανονικής έκδοσης του mantinades.gr, στέλνει αυτόματα τους επισκέπτες που έχουν κινητό τηλέφωνο ή tablet, στη mobile έκδοση. Η δυνατότητα επιστροφής στην κανονική έκδοση του mantinades.gr, σας δίνετε από όλες τις σελίδες.

Η έκδοση σταδιακά θα εμπλουτίζεται με νέες δυνατότητες και θα διορθώνεται. Αν έχετε κινητό ή tablet, δοκιμάστε τη mobile έκδοση του mantinades.gr και στείλτε μας τα bug που θα βρείτε και τις παρατηρήσεις σας.

Σχετικά άρθρα:

1. Βελτίωση της έκδοσης για κινητά του mantinades.gr
2. Προβλήματα σήμερα στο mantinades.gr
3. www.cretan-music.gr και blog.mantinades.gr σε πορεία ένωσης

Η Κρήτη, πέρα από τη μακραίωνη “αυτόχθονη” μουσική παράδοση της, είχε εμφανίσει από τον προηγούμενο αιώνα ιδιαίτερα στο Ηράκλειο, στο Ρέθυμνο και στα Χανιά, συνθήκες αστικής μουσικής, επηρεασμένης τόσο από τη Δυτική Ευρώπη με τις μαντολινάτες και χορωδίες όσο και από την Ανατολή, λόγω των πολιτιστικών ανταλλαγών με τα μεγάλα κέντρου του Ελληνισμού (Σμύρνη, Πόλη κ.λ.π.).

Την περίοδο της Τουρκοκρατίας -ιδιαίτερα τον τελευταίο αιώνα – υπήρξαν συνεχείς επαφές και αλληλεπιδράσεις με τον ευρύτερο μικρασιατικό χώρο, αλλά και με αυτόν του Ανατολικού Αιγαίου. Τα γεγονότα αυτά δημιούργησαν προϋποθέσεις λειτουργίας τέτοιου είδους μουσικής, που να προσεγγίζει προς αυτήν του σμυρναίου ύφους όπως το γνωρίσαμε από τις πρώτες ηχογραφήσεις των αρχών του αιώνα σε Σμύρνη, Πόλη, Θεσσαλονίκη, Αλεξάνδρεια. Επιπλέον, στις μεγάλες πόλεις της Κρήτης η ύπαρξη πληθυσμών κρητικής μεν προελεύσεως αλλά μουσουλμανικού θρησκεύματος ήταν μια ακόμη αίτια για την ύπαρξη και λειτουργία τέτοιου είδους μουσικής. Στα Χανιά πριν από την απελευθέρωση λειτουργούσε και μοναστήρι-τεκές των δερβίσηδων Μεβλεβί (βλ. και φωτ. από παλαιά καρτ ποστάλ των αρχών του αιώνα).

Τα στοιχεία για το θέμα που επεξεργαζόμαστε είναι ακόμα λιγοστά- η έρευνα θα συνεχιστεί -και στηρίζονται κατά κύριο λόγο στα “τεκταινόμενα” στη δισκογραφία της εποχής. Τα πρώτα δείγματα ύπαρξης ρεμπέτικων τραγουδιών κρητικού ύφους εντοπίζονται σι δισκογραφία των Ελλήνων μεταναστών της Αμερικής στην δεκαετία του ’20. Κύριος και ίσως μοναδικός- τότε εκφραστής ήταν ένας από τους σημαντικότερους λυράρηδες -τραγουδιστές της Κρήτης, που μετανάστευσε στις αρχές του αιώνα, ο Χαρίλαος Πιπεράκης, που έμεινε γνωστός με το ψευδώνυμο “Κρητικός”. Τα τραγούδια που κατέγραψε το 1926-27 ήταν βέβαια παραλλαγές γνωστών ρεμπέτικων της Μικρός Ασίας, που όμως η διασκευή τους -τόσο για το μουσικό μέρος (κύριο ρόλο παίζει η λύρα) όσο και για τους στίχους -φανερώνει ότι δεν ήταν παραλλαγές της στιγμής εκείνης μέσα στην ευρύτερη “μόδα του ρεμπέτικου” της εποχής, αλλά τραγούδια που ήδη από τις αρχές του αιώνα είχαν περάσει, με την εκδοχή αυτή, στη μουσική παράδοση του νησιού. Πέρα από το γεγονός ότι ο Χαρίλαος ηχογράφησε στη δεκαετία του ’30 άλλα πέντε ρεμπέτικα, τα οποία μάλλον δημιουργήθηκαν εκεί (όπως το “Γουέστ” και ο “Κουμαρτζής”), είναι βέβαιο ότι στο πάλκο χρησιμοποιούσε ένα ευρύτερο ρεπερτόριο ρεμπέτικων τραγουδιών προσαρμοσμένων στο δικό του ύφος, γεγονός που συνεχίστηκε και τη μεταπολεμική περίοδο. Και ενώ αυτά συμβαίνουν στην Αμερική με τον Χαρίλαο, στην Ελλάδα και στην Κρήτη νέα πρόσωπα εμφανίζονται στο πάλκο, στα πανηγύρια και στη δισκογραφία στις αρχές της δεκαετίας του ’30. Δεν γνωρίζουμε πόσο επηρέασε τη “μουσική κατάσταση” στην Κρήτη η “παρέμβαση” αυτή του Χαρίλαου, αλλά είναι βέβαιο ότι η παρουσία του στα λίγα ταξίδια του και οι δίσκοι του που κυκλοφορούσαν στην Κρήτη, συνδυαζόμενα με την ισχυρή μουσική προσωπικότητα του, συνέβαλαν στη δημιουργία της νεότερης γενιάς μουσικών-τραγουδιστών.

Σχετικά άρθρα:

1. Το καλύτερο βίντεο για την Κρητική μουσική
2. Αυτά δεν τα έχετε ξανακούσει
3. Ο Νίκος Κυριακάκης και η Κρητική εκδοχή της λαϊκοπόπ σκηνής

Αν θέλομε να μιλήσουμε, όχι για «τα ήθη και τα έθιμα», αλλά για το ήθος και τα έθιμα των Χριστουγέννων στην Κρήτη –και μάλιστα την παραδοσιακή Κρήτη– πρέπει να έχομε υπ’ όψιν μας πρώτα πρώτα τα εξής:

α) Τα παραδοσιακά ελληνικά Χριστούγεννα είναι όμοια σε όλα τα μέρη της Ελλάδας, καθώς και στις περιοχές που (για ιστορικούς λόγους) ποτέ δεν μπήκαν στο ελληνικό κράτος, όπως ο Πόντος, η Καππαδοκία, η Βόρ. Ήπειρος κ.λ.π.. Παρά τις μικροδιαφορές στα έθιμα από τόπο σε τόπο, η βάση είναι κοινή: εκκλησιασμός, κάλαντα, γλυκά, φαγητά και βασιλόπιτα, αναμονή του άη Βασίλη, καλικάντζαροι, αγιασμός των υδάτων και φώτισμα (για ευλογία και ομαλότητα) με το «Μεγάλο Αγιασμό» των σπιτιών, των περβολιών και γενικά όλων των χώρων γύρω από τους οποίους κινούνταν η ζωή της οικογένειας.

Τα περισσότερα από τα έθιμα αυτά έχουν αρχαιοελληνική ή ρωμαϊκή προέλευση και παρέμειναν στη ζωή του ελληνικού χωριού με νέο, χριστιανικό, ένδυμα, γιατί εξυπηρετούσαν την ανάγκη των ανθρώπων να δώσουν νόημα στον κόσμο και να νιώσουν ασφάλεια για τη ζωή και τη σοδιά τους (θέμα επιβίωσης) αναθέτοντας την προστασία τους στις ανώτερες δυνάμεις που, ουσιαστικά, προσωποποιούσαν συμβολικά τη φύση –θα τα πούμε και παρακάτω αυτά.

β) Τα παραδοσιακά μας Χριστούγεννα είναι, σε μεγάλο βαθμό, μια διαφορετική γιορτή από τα σύγχρονα (ίδια σε όλο τον κόσμο) Χριστούγεννα που έχει πλέον στο νου του ο «εκσυγχρονισμένος» καταναλωτής νεοέλληνας και της πόλης και του χωριού (αφού και οι δύο διαπαιδαγωγούνται και καθοδηγούνται στην καθημερινή τους ζωή από τη διαφήμιση και τα ραδιοτηλεοπτικά μέσα).

Ας δούμε μερικές βασικές διαφορές:

1. Η θρησκευτική γιορτή

Χριστούγεννα

Τα παλαιά Χριστούγεννα (ή μάλλον το Δωδεκάμερο) είχαν σημαντικό θρησκευτικό χαρακτήρα:

Ξεκινώντας από τη «Μικρή Σαρακοστή», το «Σαραντάημερο» (που άρχιζε την επαύριο της εορτής τ’ αγιού Φιλίππου, 14 Νοεμβρίου, που φιλεί η πηλιά το πέλαγος, δηλαδή δύει η πούλια στο Λυβικό Πέλαγος, και είναι γεμάτο εορτές και σκόλες) με την ψαροφαγία εκτός Τετάρτης και Παρασκευής ώς τ’ αγίου Σπυριδόνου (12 Δεκεμβρίου) ή τ’ άη Λευτέρη (15 Δεκεμβρίου), καταλήγαμε στον εκκλησιασμό και τη Θεία Κοινωνία την ημέρα των Χριστουγέννων και σ’ ένα γιορταστικό τραπέζι με ιδιαίτερη σημασία –αφού νηστεύαμε για σαράντα μέρες κι αφού, έτσι κι αλλιώς, το κρέας δεν ήταν και τόσο συνηθισμένο στη διατροφή των παππουδοκεράδω μας (των παππούδων και των γιαγιάδων μας).

Σε χωριά της επαρχίας Αμαρίου μάλιστα (ας μιλήσουμε για Κρήτη) τη νύχτα της παραμονής των Χριστουγέννων βάζανε λίγη κοινή ζύμη σ’ ένα πιάτο και κάποια στιγμή, ενώ βεγγερίζανε (ξενυχτούσαν συζητώντας) περιμένοντας, η ζύμη ανέβαινε και γινόταν προζύμι. Τότε, κατά την πίστη των ανθρώπων, ήταν η ώρα που γεννάται ο Χριστός (ο Χριστός γεννάται κι ανασταίνεται κάθε χρόνο, γιατί για την Εκκλησία ο χρόνος έχει άλλους συμβολισμούς).

(Παρένθεση: στην Κρήτη λέγαμε Χριστόγεννα και όχι Χριστούγεννα.)

Ο άη Βασίλης

Προχωρώντας στην ημέρα τ’ άη Βασιλειού (πρωτοχρονιά) έχουμε την προσμονή ενός ταπεινού και καλού Έλληνα αγίου με τα μαύρα γένια και το σκούρο φτωχό ράσο, που έρχεται από την Καισάρεια της Καππαδοκίας (Μικρά Ασία) να ευλογήσει τα σπιτικά μας και να πάρει το δικό του κομμάτι από τη βασιλόπιτα (βγάζομε ένα του Χριστού, ένα τση Παναγίας, ένα τ’ άη Βασιλειού, ένα του φτωχού, ένα του σπιθιού, και μετά τα δικά μας –αν πέσει το φλουρί του Χριστού, τση Παναγίας ή τ’ άη Βασιλειού, το δίνομε στην εκκλησία).

Αυτός είναι ο άγιος Βασίλειος, ο φιλάνθρωπος επίσκοπος του 4ου αιώνα μ.Χ., ο άνθρωπος των γραμμάτων ο ταπεινός και θαυματουργός (ένας από τους Τρεις Ιεράρχες), και όχι ο πονηρούλης Santa Claus που εισήχθη από την Αμερική για να διαφημίσει αναψυκτικά και την πραμάτεια των εμπόρων. Καλός είναι κι αυτός (με την άσπρη γενειάδα και το βαθύ γέλιο και την ταλαιπωρία του –λόγω κοιλίτσας– να χωρέσει από τις καμινάδες)αλλά ο δικός μας, ο ρωμιός άγιος, είναι πιο άγιος, πιο βαθύς (σε νόημα), λιγότερο διαφημιστικός αλλά όχι λιγότερο αξιαγάπητος.

Για την ιστορία αναφέρω ότι ο Santa Claus, ο ευρωπαϊκός «Πατέρας των Χριστουγέννων», αντιστοιχεί στον άγιο Νικόλαο και για όλες τις χώρες (εκτός από την Ελλάδα) επισκέπτεται τα σπίτια τα Χριστούγεννα. Εμείς τον δεχόμαστε την πρωτοχρονιά, γιατί είναι η μέρα της εορτής του αγίου Βασιλείου, που είναι ο δικός μας «Πατέρας των Χριστουγέννων». Η μορφή του Santa Claus που ξέρουμε πλέον όλοι διαμορφώθηκε από τον αμερικανό σκιτσογράφο Τόμας Ναστ το 1862, με βάση παλαιότερες ευρωπαϊκές παραδόσεις, ενώ το κόκκινο χρώμα της στολής του το πήρε εξαιτίας του κόκκινου χρώματος γνωστού αμερικάνικου αναψυκτικού που χρησιμοποίησε τη μορφή του σε διαφημίσεις. Αρχικά ήταν ντυμένος στα χρώματα του ουράνιου τόξου.

[Για τον Έλληνα άη Βασίλη βλ. το βιβλίο του Δημήτρη Λουκάτου Χριστουγεννιάτικα και των Γιορτών, σελ. 119-123, ενώ ενδιαφέρουσα αναφορά στο Santa Claus (άγ. Νικόλαο) βλ. στο εξαίρετο παιδικό μυθιστόρημα του Τζόστεν Γκάαρντερ Το Μυστήριο των Χριστουγέννων.]

Τ’ Αγιασμού

Την παραμονή τ’ Αγιασμού (των Φώτων –η λέξη στην Κρήτη προφέρεται με τέσσερις συλλαβές: τ’ Α-γι-α-σμού) πάλι νήστεια (ούτε λάδι), γιατί αύριο θα πιούμε Μεγάλο Αγιασμό, που παρομοιάζεται στη σκέψη του λαού μας (υπερβολικά βέβαια) με τη Θεία Μετάληψη!

Από τον Αγιασμό αυτό θα φωτίσει ο παπάς όλο το χωριό και θα φυλάξει κι ένα μπουκάλι μέσα στο Ιερό της εκκλησίας για να ξαναπιούμε μετά από μήνες, τη Μεγάλη Παρασκευή, και ν’ αντέξομε τη φοβερή νηστεία της Μεγάλης Εβδομάδας (ο αγιασμός, ως γνωστόν, δεν χαλάει όσα χρόνια κι αν μείνει, αν όμως η νοικοκερά θέλει να κρατήσει στο σπίτι της Μεγάλο Αγιασμό πρέπει, κατά την παράδοση, να του ’χει μέρα νύχτα καντήλι αναμμένο και, όποιος πιει, να ’χει νηστέψει τρεις μέρες το λάδι).

Την ημέρα τ’ Αγιασμού (ανήμερα των Φώτων) πρέπει, κατά την κρητική παράδοση (όχι την εκκλησιαστική), όλοι να φάνε κρέας για να τιμήσουν την εορτή και, αν κάποιος είναι φτωχός και δεν έχει, να δακάσει το δαχτύλι ντου και να πιπιλήσει μια σταλέ αίμα.

2. Ο έμψυχος κόσμος

Ο κόσμος, όπως τον φανταζόταν ο παραδοσιακός μας άνθρωπος (από την αρχαιότητα ίσαμε τη σύγχρονη εποχή), ήταν ένας κόσμος εμψυχωμένος από θεϊκά και δαιμονικά πνεύματα: αγίους, αγγέλους, δαιμόνους (μακριά από μας, έλεγε πάντα ο παλιός Κρητικός όταν τους ανέφερε), καθώς και νεράιδες κ.τ.λ.

Οι καρακατζόληδες

Τα Χριστόγεννα ήταν μια εποχή κρίσιμη για την επαφή ανάμεσα στον ορατό κόσμο και τον αόρατο [άλλη μια τέτοια εποχή είναι από την Κυριακή του Πάσχα ώς την ημέρα τση Γονοκλισάς (Πεντηκοστή), οπότε, κατά το θρύλο, οι ψυχές των αποθαμένω περπατούνε στον απάνω κόσμο –χωρίς όμως να γίνονται φαντάσματα και να τις βλέπουν οι ζωντανοί, οι οποίοι απλώς πρέπει τότε να προσεύχονται περισσότερο για τους νεκρους τους]. Ήταν τόσο κρίσιμη περίοδος γιατί, εκτός από το ότι εβγήκε κι επορπάτηξεν ο Κύριος στον κόσμο (όπως αναφέρουν τα κάλαντα), τότε βγαίνουν οι καρακατζόληδες ή καρκατσόλοι (καλικάντζαροι), αρχαία δαιμόνια σχετικά με τα φαντάσματα των νεκρών ή με τις ξωτικές δυνάμεις του χειμώνα, που πήραν περίπου χριστιανικό περιεχόμενο και αντίστοιχά τους υπάρχουν σ’ όλους του ευρωπαϊκούς λαούς.

Στην Κρήτη δεν καταγράφεται, απ’ όσο ξέρω, η δοξασία άλλων περιοχών της Ελλάδας ότι οι καλικάντζαροι ζουν όλο το χρόνο στα έγκατα της γης πριονίζοντας (ή ροκανίζοντας) το μεγάλο δέντρο που βαστάει και στηρίζει τον κόσμο (το οποίο ξαναθρέφεται όσο τα παγανά τούτα κυκλοφορούν ανάμεσά μας κι έτσι δεν πέφτει ποτέ). Η κρητική άποψη για τα καρακατζόλια είναι ότι τα παιδιά που γεννιούνται την ημέρα τω Χριστουγέννω (άρα έχουνε συλληφθεί την ημέρα του Ευαγγελισμού, που καλό είναι, από σεβασμό στην Παναγία, να αποφεύγει κανείς την ερωτική πράξη) μεταμορφώνονται σε καρακατζόληδες κάθε χρόνο την παραμονή των Χριστουγέννων και, την ημέρα τ’ Αγιασμού (όπου ο καθαγιασμός της φύσης διώχνει όλα τα κακά –αρχαία δοξασία κι αυτό), ξαναγίνονται άνθρωποι –αυτό συνεχίζεται κι όταν μεγαλώνουν.

[Για τους καλικάντζαρους βλ. τα σχετικά κεφάλαια στο κλασικό δίτομο έργο του Νικολάου Πολίτη Παραδόσεις (με πολλές ερμηνείες, σχόλια, διηγήσεις από όλη την Ελλάδα), καθώς και το βιβλίο της Ευαγγελίας Κ. Φραγκάκι Συμβολή στα Λαογραφικά της Κρήτης.]

Τα ζώα που μιλούνε – ο καθαγιασμός του νερού

Εξάλλου τη νύχτα της παραμονής τ’ Αγιασμού, κατά την κρητική παράδοση, τα ζώα μιλούνε, αλλά ο άνθρωπος που θα κρυφτεί, από αυθάδη περιέργεια, για να τ’ ακούσει, μένει ανάπηρος ή κάποια άλλη συμφορά παθαίνει (οι αρχαίοι θα έλεγαν ότι διέπραξε ύβριν, θέλησε δηλαδή να μπει στο χώρο του θεϊκού).

Τέλος, πρέπει να πούμε ότι το νερό, κατά τους παππούδες μας (αρχαία δοξασία κι αυτό), δεν είναι ακίνδυνο αλλά κατοικείται από επικίνδυνα πνεύματα με νεραϊδική φύση (δηλαδή δαιμονική, γιατί οι νεράιδες στις ελληνικές παραδόσεις είναι μόνο κακά πνεύματα). Γι’ αυτό π.χ. αν κάποιος βρει νερό σε γούρνα τη νύχτα και θέλει να πιει, πρέπει να το αναταράξει πρώτα με το χέρι του για να «ξυπνήσει» το νερό και να μην αγριέψουν οι μυστηριώδεις κάτοικοί του.

Έτσι, η μετατροπή του σε αγίασμα την ημέρα των Φώτων, εκτός από τον εξορκισμό των καλικαντζάρων, εξορκίζει και αυτά τα πνεύματα και ευλογεί το νερό.

Ένα σχόλιο

Η δεισιδαιμονία αυτή των απλών παλαιών ανθρώπων (ένδειξη αθωότητας) δεν υπήρχε βέβαια σε όλους. Πολλοί όχι μόνο δεν πίστευαν στα «πνευματικά», αλλά και χρησιμοποιούσαν το φόβο των υπόλοιπων για να κάνουν τη νύχτα την ύποπτη δουλειά τους (να κλέψουν, ν’ απομακρύνουν τους περαστικούς από το περβόλι τους, να πάνε ανενόχλητοι στο σπίτι της αγαπημένης τους ή και απλώς να σπάσουν πλάκα). Ωστόσο, γενικά η κοσμοεικόνα αυτή αποδεικνύει την ιδέα του παλαιού ανθρώπου ότι ο ίδιος είναι μέρος της φύσης και ότι όλα τα πλάσματα και τα πράγμα τα έχουν ψυχή και προσωπικότητα που πρέπει να γίνεται σεβαστή, όχι να τα εκμεταλλευόμαστε μέχρις εσχάτων για το οικονομικό κέρδος μας.

Για τον παλαιό άνθρωπο (όχι για όλους, αλλά για τους φρόνιμους και γνωστικούς, δηλαδή τους συνετούς και σοφούς) έπρεπε να φερόμαστε στα ζώα και στα δέντρα, αλλά και στα σπίτια ακόμη, με αγάπη και ευγνωμοσύνη και κάθε οικολογική καταστροφή (συνέπεια της απληστίας μας) θα ήταν όχι απλώς απαράδεκτη, αλλά και αμαρτία, γιατί θα σήμαινε βλασφημία προς την Κτίση και το Δημιουργό της, το Θεό.

Δεν υπάρχουν σχετικά άρθρα.

Με αυτό τον τρόπο μπορείτε να δείτε άμεσα αν η μαντινάδα που θα στείλετε υπάρχει ήδη που θα έχει ως αποτέλεσμα τη μη αποδοχή της.

Η ίδια δυνατότητα υπάρχει και στην προεπισκόπηση της μαντινάδας πριν την αποστολή, όπως φαίνεται στην εικόνα που ακολουθεί (κλικ για μεγαλύτερη)

Σχετικά άρθρα:

1. Αλλαγές στον τρόπο εμφάνισης των μαντινάδων και νέες δυνατότητες
2. Νέες δυνατότητες: Αποστολή μαντινάδας με email και με SMS
3. Μαντινάδες ανά αποστολέα

Ο Κωστής Κακουδάκης – λύρα, ο Γιώργης Ξυλούρης (Ψαρογιώργης) – λαούτο, ο Στέλιος Σταματογιαννάκης – λαούτο και ο Λάμπης Ξυλούρης (Ψαρολάμπης) – ούτι θα σας διασκεδάσουν την Πέμπτη 25 Αυγούστου 2011 στο όμορφο χωριό  του δήμου Αμαρίου.

Διοργάνωση: Πολιτιστικός Σύλλογος Αμαρίου-Οψυγιά “Η ΣΑΜΙΤΟΣ” & η Κοινωνική Ομάδα Γυναικών Αμαρίου.

Πηγή: rethemnos.gr

Σχετικά άρθρα:

1. “Αυλοί και λαλητάδες” – Διήμερο συμπόσιο

Το 1961 έρχεται στο Ηράκλειο και από τότε είναι και μόνιμος κάτοικος Ηρακλείου. Στο πρώτο γλέντι που έπαιξε ήταν 13 ετών με τον λαουτιέρη Γιάννη Αποστολάκη. Το 1965 η δισκογραφική εταιρεία ΠΑΝΙΒΑΡ ανακαλύπτει τον νεαρό και ταλαντούχο Μανόλη Καρπουζάκη, έτσι το 1966 κυκλοφορεί η πρώτη του δισκογραφική δουλειά, δίσκος 45 στροφών με τίτλο “Στης δυστυχίας τις στιγμές” με δυο τραγούδια, ένα συρτό από την μια πλευρά και κοντυλιές από την άλλη, ακολουθούν άλλοι 5 δίσκοι 45 στροφών. Μέχρι σήμερα το έργο του φτάνει στις 102 προσωπικές δισκογραφικές δουλειές και 30 συμμετοχές σε άλλους καλλιτέχνες. Από το 1966 μέχρι και το 1982 συνεργάζεται με την εταιρεία ΠΑΝΙΒΑΡ στην οποία έχουν κυκλοφορήσει 55 έργα σε δίσκους και ζωντανές ηχογραφήσεις σε κασέτες. Από το 1982 μέχρι πρόσφατα συνεργαζόταν με την εταιρεία ΚΡΕΤΑΦΩΝ στην οποία έχει κυκλοφορήσει τα υπόλοιπα έργα του.

Είχε παίξει πολλές φορές στην Ευρώπη, στην Αυστραλία, στην Κύπρο αλλά και σε όλη την Ελλάδα όπου υπάρχει σύλλογος Κρητών. Είχε πολλές εμφανίσεις σε δημοφιλή κρητικά κέντρα σε Ηράκλειο και Αθήνα. Συνεργάτες του στις δισκογραφικές δουλειές είναι: Κοτζαμπασάκης Μ.- Κοκαράκης Α.- Σαλούστρος Π.- Κρουσανιωτάκης Γ. – Παπατσαράς Μ.- Πετσάκης Γ. – Αλεφαντινός Ν. – Ζαμπουλάκης Γ. – Λαρεντζάκης Μ.- Φουκάκης Δ.- Τσαφαντάκης Β.- Γιατρομανολάκης Ν.- Κακλής Μ.- Νενεδάκης Μ.-Σαλούστρος Α.-Σαλούστρος Β.-Σκουλάς Δ.- Πατενταλάκης Ν. – Γιαννακάκη Ε.-Γρηγοράκη Ε.-Χρονάκη Σ.- Γιαμπουλάκης Λ. κά.

Ήταν παντρεμένος με την Ελένη Μπαρμπιανιτάκη το γένος Φιτσάκη από το Πετροκεφάλι της Μεσσαράς και είχε δυο παιδιά τον Γιώργο και την Ειρήνη η οποία μάλιστα του έχει χαρίσει δυο εγγόνια την Ελένη και το Γιάννη. Ήταν επίσης από τα πρώτα μέλη του Παγκρητίου Συλλόγου Καλλιτεχνών Κρητικής Μουσικής και είχε διατελέσει αντιπρόεδρος τα έτη 1994 έως 1997.

Ο Μανώλης Καρπουζάκης πέθανε στις 7 Ιουλίου του 2011 σε ηλικία μόλις 64 ετών…

Κάνε click εδώ για να δεις το βίντεο του άρθρου.

βασισμένο στο βιογραφικό του καλλιτέχνη
όπως περιέχεται στο http://www.cretamusic.gr

Σχετικά άρθρα:

1. Μανώλης Σταγάκης
2. Μανώλης Τσαγκαρούλης ή “Κουρούπης”
3. Μιχάλης Κουνελάκης ή “Κουνέλης”

«Σκοποί και τραγούδια της Κρήτης 1860-1910 - Αρχείο Παύλου Βλαστού».

Τρία (3) CDs με 51 παραδοσιακά τραγούδια, όπως τα κατέγραψε, σε Βυζαντινή σημειογραφία, ο πατέρας της κρητικής Λαογραφίας, Παύλος Βλαστός, πριν από 150 χρόνια περίπου. Μια ταινία DVD 62 λεπτών, υποτιτλισμένη στα Αγγλικά και Γερμανικά, μέσα από την οποία ο σκηνοθέτης Γιάννης Λάμπρου, φωτίζει τη ζωή και το έργο του Παύλου Βλαστού αλλά και την προσπάθεια του Δημήτρη Σγουρού να φέρει στο φως αυτές τις καταγραφές.

Κοντυλιές, χανιώτικα συρτά, γυρίσματα του Πεντοζάλη, της Σούστας, τραγούδια της τάβλας, της αγάπης, ηρωικά, ιστορικά, του γάμου, κάλαντα, νανουρίσματα, σατυρικά και διάφοροι σκοποί, συνθέτουν ένα μουσικό πίνακα, που αναδεικνύει με τον καλύτερο τρόπο την ποικιλία, τον πλούτο και την ομορφιά της μουσικής μας κληρονομιάς.

Μετά από πέντε (5) χρόνια μελέτης και δημιουργικής ενασχόλησης, ο Δημήτρης Σγουρός, επιλέγει από το πλήθος των καταγραφών του Βλαστού και ερμηνεύει με γνώση, δεξιοτεχνία και αυθεντικότητα, τραγούδια , που ενώ έρχονται από τόσο παλιά, εξακολουθούν να παραμένουν τόσο φρέσκα, ζωντανά και δυνατά.

Πρόκειται για μια μουσική εργασία που προσφέρει καθοριστικά στη μουσική ιστορία της Κρήτης!

Μια δουλειά «ιστορική», αφού αποτελεί ό,τι πιο παλιό έχει ακουστεί ως τώρα στην Κρήτη και επεκτείνει τη γνώση μας πολύ πιο μπροστά από τις πρώτες ηχογραφήσεις των «Πρωτομαστόρων» στην Αμερική, ταξιδεύοντάς μας ως τα μέσα του 19ου αιώνα!

Στο δύσκολο αυτό εγχείρημα ο Δημήτρης Σγουρός είχε συμπαραστάτες και βοηθούς αξιολογότατους καλλιτέχνες και μουσικούς. Όλοι οι συνεργάτες του έσκυψαν με σεβασμό και ανιδιοτέλεια στη δουλειά και προσέφεραν δημιουργικά στο αποτέλεσμα!

Συνοδοιπόροι του Δημ. Σγουρού σ’ αυτό το μουσικό ταξίδι είναι:

Στο τραγούδι: Ψαραντώνης, Γιάννης Παπατζανής, Μαρία Φασουλάκη, Δημήτρης Σιδερής, Αθηνά Λαμπίρη.

Στην ορχήστρα:

Δημήτρης Σιδερής λαούτο (κρητικό-στεριανό), μαντόλα
Στέλιος Συκάκης λαούτο (κρητικό-στεριανό), λάφτα, μπουλγαρί
Νίκος Κατριτζιδάκης χαμπιολάκια, μπανσούρι, φλάουτο
Γιάννης Παπατζανής νταούλι, στάμνα
Αθηνά Λαμπίρη κουτάλια

Αφουγκραστείτε λοιπόν τη φωνή της Κρήτης…

Καλή ακρόαση!

Κάνε click εδώ για να δεις το βίντεο του άρθρου.

Πηγή: rethemnos.gr

Σχετικά άρθρα:

1. Δημήτρης Σγουρός – Η Θοδώρα
2. Ψαραντώνης – Έκεια που θέλω

Μια πρώτη προσπάθεια του www.cretan-music.gr για συλλογή άρθρων, κειμένων και ιστορικών καταγραφών γύρω από τους χορούς που χορεύονται στην Κρήτη…

Μέσα από τις μελωδίες των χορών της Κρήτης μπορούμε να τους διακρίνουμε σε δύο κύρια είδη. Τους πηδηχτούς και τους συρτούς. Οι πηδηχτοί (γρήγοροι) χοροί πιθανόν να έλκουν την (κοινή) καταγωγή τους από την αρχαιότητα με κοινή καταγωγή τις Πυρρίχιες μελωδίες. Για τους συρτούς (αργούς) χορούς βρίσκουμε αρκετά κοινά στοιχεία με περιγραφές για συρτούς χορούς των αρχαίων Ελλήνων.

Ας τους δούμε αναλυτικά:

Αγκαλιαστός

Tο όνομα του το πήρε από την ιδιότυπη λαβή, μοναδική για τα δεδομένα της Κρήτης, με την οποία πιάνονται οι χορευτές. Βάζουν το αριστερό χέρι τους πάνω από τον δεξιό ώμο τους κρατώντας συνήθως μαντίλι του οποίου την άκρη ρίχνουν στην πλάτη τους. Την άκρη αυτή κρατά με το δεξί χέρι ο επόμενος χορευτής ή χορεύτρια. Οι χορευτές έτσι φαίνονται σαν αγκαλιασμένοι γι΄ αυτό και ο χορός λέγεται Αγκαλιαστός.

Ο χορός αυτός ήταν πασίγνωστος σε όλη την Ανατολική Κρήτη και ήταν ο αγαπημένος χορός των νέων προπολεμικά. Ο λόγος όμως που τον έκανε λαοφιλή δεν ήταν μόνο η ευκολία του αλλά και γιατί έδινε την δυνατότητα στους νέους να αγκαλιάσουν τις νέες με τις οποίες χόρευαν.

Κάνε click εδώ για να δεις το βίντεο του άρθρου.

Ανωγειανός (Μυλοποταμίτικος) Πηδηχτός

Ανδρικός κυρίως χορός που χορεύεται κυρίως στην περιοχή των Ανωγείων, με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους πηδηχτούς βηματισμούς και τα δυνατά χτυπήματα των ποδιών στο έδαφος, φαίνεται ότι αποτελεί ένα απόηχο του αρχαιότατου χορού των Κουρητών τον Πυρρίχιο. Τα χέρια των χορευτών πιάνονται από τις παλάμες χιαστί και εκτελούν χορό δώδεκα βημάτων (έξι μπρος, έξι πίσω).

Κάνε click εδώ για να δεις το βίντεο του άρθρου.

Απανωμερίτης

Ο προβατινίστικος χορός ή προβατίνα ή απανωμερίτης ή νταγκουνάκι ή σανδαλάκι, είναι ένας από τους παλιούς τοπικούς χορούς της Κρήτης. Χορεύονταν στο Αμάρι και στην επαρχία Aγ. Βασιλείου του νομού Ρεθύμνου, μα και σ’ άλλα χωριά του Ρεθύμνου και προς τα Ηρακλειώτικα μέχρι και λίγο μετά τον πόλεμο. Τον λέγανε προβατινίστικο, γιατί στις κινήσεις του ο χορευτής χτυπάει το πόδι του στη γη, όπως κάνουνε τα πρόβατα όταν θα νευριάσουν! Μαρτυρίες μεγαλύτερων σε ηλικία κατοίκων της επαρχίας Αμαρίου αναφέρουν ότι τραγουδούσαν και μαντινάδες πάνω στο σκοπό του Απανωμερίτη, οι οποίες όμως δε διασώζονται στη μνήμη τους…

Κάνε click εδώ για να δεις το βίντεο του άρθρου.

Αράπικος

Ήταν ένας εύθυμος, σατυρικός και “ελευθεριάζων” χορός (όπως τον χαρακτηριζει ο δάσκαλος και λαογράφος Στ. Αποστολάκης στο βιβλίο του “Τα λαογραφικά του χορού στη Δυτική Κρήτη”). Σύμφωνα με τους ερευνητές Γιάννη Παναγιωτάκη και Γιώργη Λαγκαδινό (βλ. τις ανεξάρτητες ανακοινώσεις τους στο 11ο Συνέδριο των Κρητών Φοιτητών, Ελούντα 6.8.2005), ο αράπικος χορευόταν σε όλη την Κρήτη. Μερικές φορές μάλιστα κατέληγαν σ\’ αυτόν, τα ξημερώματα, ακόμη και γαμήλια γλέντια!

Όταν είχαν αποχωρήσει τα γυναικόπαιδα, οι τελευταίοι άντρες γλεντιστάδες επιδίδονταν στον αράπικο, μιμούμενοι ερωτικές κινήσεις ανάμεσα σε άντρα και γυναίκα (δυο μεταμφιεσμένοι άντρες, ο ένας σε γυναίκα κι ο άλλος, “μουζωμένος”, δηλαδή μουτζουρωμένος, σε “αράπη”), και συμβόλιζαν έτσι την έντονη ερωτική επίδοση του νεόνυμφου ζευγαριού (που κι αυτό είχε ήδη αποχωρήσει για ύπνο). Η μίμηση αυτή δεν εθεωρείτο προσβλητική, γιατί ξεσπούσαν σε ευχετικά επιφωνήματα “άντε και καλούς απογόνους” κ.τ.λ. (Παναγιωτάκης).

Συνήθως βέβαια, όπως φαίνεται, ο αράπικος χορευόταν τις απόκριες. Η μορφή του παραπέμπει καθαρά σε αρχαία διονυσιακά δρώμενα, σε γιορτές γονιμότητας για τη φύση κ.τ.λ., πράγμα που δεν είναι ασυνήθιστο στην Κρήτη, όπως και σε όλη την Ελλάδα βέβαια. Ανάλογα δρώμενα με έντονα στοιχεία αρχαίων τελετών γονιμότητας (π.χ. ψεύτικα γενητικά όργανα κρεμασμένα σε μεταμφιεσμένους ή σε ανδρείκελα, δηλαδή ομοιώματα ανθρώπων) παρατηρούνται και σε άλλα κρητικά αποκριάτικα έθιμα, όπως ο “Καντής” στην επαρχία Αμαρίου και ίσως και αλλού, που σατιρίζει τον Τούρκο ιεροδικαστή (καδή). Αλλο αποκριάτικο έθιμο με στοιχεία ερωτικής σάτιρας (δηλαδή γονιμικά στοιχεία) είναι ο “Καουκάς”, που γίνεται ακόμη, μερικές φορές, στο Μελιδόνι Μυλοποτάμου του νομού Ρεθύμνης (αρπαγή κοπέλας από σαρακηνό και εικονικός γάμος) κ.λ.π. Ίσως λοιπόν ο αράπικος δεν είναι “εισαγόμενος” χορός, αλλά κατάλοιπο αρχαίων εθίμων, και το όνομά του να προέρχεται από τη μεταμφίεση του συμβολικού “άντρα” σε “αράπη”. Η μεταμφίεση αυτή οφειλόταν πιθανόν στην ιδέα για την …έντονη σεξουαλική επίδοση των κατοίκων της Αφρικής, που ήταν γνωστοί στην Κρήτη μόνον ως δούλοι, αχθοφόροι ή κουρσάροι πολεμιστές, και φυσικά ήταν αδύνατον να προσεγγιστούν με τα σημερινά κοινωνικά και πολιτισμικά δεδομένα (δεν υπάρχει, δηλαδή, ρατσισμός σ\’ αυτή την παλιά αντιμετώπιση, αλλά οφειλόταν σε ιστορικές και κοινωνικές συγκυρίες – τις ίδιες που προκάλεσαν και τη μορφή του “αράπη”-στοιχειού των παραμυθιών του παλιού καιρού)…

Εθιανός Πηδηχτός

Μια ακόμα εκδοχή του πηδηχτού χορού της Κρήτης. Ο μουσικός της περιοχής που παρουσίασε τον Εθιανό (πήρε την ονομασία του από το χωριό Εθιά των Αστερουσίων Ορέων) πηδηχτό, είναι ο λυράρης Φουστάνης, από τους πρωτομάστορες μουσικούς, του οποίου όμως δεν έχουν διασωθεί ηχογραφήσεις.

Κάνε click εδώ για να δεις το βίντεο του άρθρου.

Εμπυρρίκιος

για τον Εμπυρρίκιο χορό διαβάστε εδώ

Σχετικά άρθρα:

1. Μικρό μικράκι – Ενας ακόμα ξεχασμένος χορός
2. Πρινιώτης – Ενας ξεχασμένος χορός
3. “Στραβά κι ανάποδα” στη μουσική της Κρήτης!