cretan music – mantinades

Στη βόρεια πλευρά της Κρήτης, με τα πέντε μεγάλα λιμάνια – πόλεις: Χανιά, Ρέθυμνο, Ηράκλειο, Άγιος Νικόλαος, Σητεία δημιουργήθηκαν, παράλληλα με την ανάπτυξη και άλλων κέντρων τον Ελληνισμού (σε απελευθερωμένα και μη ελληνικά εδάφη), συνθήκες αστικού τρόπου ζωής και κοινωνικής συμπεριφοράς. Επόμενο λοιπόν θα ήταν να είχαμε και στις πόλεις αυτές -ή στις μεγαλύτερες-εμφάνιση τραγουδιών παρόμοιων με αυτά που δημιουργήθηκαν κατ’ αρχήν στη Σμύρνη και στην Πόλη από τα μέσα τον 19ον αιώνα και που μεταφέρθηκαν με τις μουσικές – πολιτιστικές – περιοδείες των λαϊκών κομπανιών στα λιμάνια και στις μεγάλες πόλεις της απελευθερωμένης Ελλάδας και στη Θεσσαλονίκη πριν από το 1912. Τέτοιες περιοχές υπενθυμίζουμε ότι ήταν, για την περίοδο 1850-1922, η Ερμούπολη της Σύρας, ο Πειραιάς, η Θεσσαλονίκη, η Αθήνα και πολλά από τα λιμάνια της Ελλάδας (Πάτρα, Καλαμάτα, Ναύπλιο, Βόλος, Καβάλα κ.λπ.). Ακόμη, πολλές από τις παροικίες των Ελλήνων εκτός Ελλάδος, όπως η Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου.

Η Κρήτη, πέρα από τη μακραίωνη “αυτόχθονη” μουσική παράδοση της, είχε εμφανίσει από τον προηγούμενο αιώνα ιδιαίτερα στο Ηράκλειο, στο Ρέθυμνο και στα Χανιά, συνθήκες αστικής μουσικής, επηρεασμένης τόσο από τη Δυτική Ευρώπη με τις μαντολινάτες και χορωδίες όσο και από την Ανατολή, λόγω των πολιτιστικών ανταλλαγών με τα μεγάλα κέντρου του Ελληνισμού (Σμύρνη, Πόλη κ.λ.π.).

Εχει και άλλο »

Ένα μοναδικό αφιέρωμα στον Στέλιο Φουσταλιεράκη από την εκπομπή Περισκόπιο της ΕΡΤ-1 σας παρουσιάζουμε από τη σελίδα μας. Βρισκόταν στο αρχείο του μπαρμπά Στελή σε μορφή βιντεοκασέτας και από κει με τη βοήθεια του συνεργάτη μας Γιώργου Γαβαλά το περάσαμε σε dvd-video και το ανεβάσαμε στο youtube. Απολαύστε τον μοναδικό βιρτουόζο του μπουλγαρί σε ένα υπέροχο ντοκουμέντο:

Εχει και άλλο »

Ο Στέλιος Φουσταλιεράκης (ο γνωστός κι αγαπητός σ’ ούλη την πόλη μας μπάρμπα Στέλιος ο ρολογάς, επειδή ασκούσε και τη λεπτή του ρολογά τέχνη) γεννήθηκε στις 19 Ιουνίου 1911 στο Ρέθυμνο. Ο παππούς του ήταν από το Μονοπάρι του Άνω Βαλσαμόνερου, αλλά ο πατέρας του γεννήθηκε στο Ρέθυμνο. Του δώσανε το όνομα του πατέρα του που σκοτώθηκε σε ατύχημα όταν η μάνα του, η Κυριακούλα Κανελλάκη, ήταμν πέντε μηνών έγκυος και μόλις έξι μήνες παντρεμένη.

Δύσκολα εκείνα τα χρόνια για επιβίωση κι ο μικρός Στέλιος ορφανός, πήγε σε νυχτερινό σχολείο κι έβγαλε την Τρίτη Δημοτικού ενώ ταυτόχρονα μαθαίνει την τέχνη του ρολογά. Ο αδερφός της μητέρας του, ο Γιώργης ο Κανελλάκης, έπαιζε μπουλγαρί και ήταν αυτός που κόλλησε το «μικρόβιο» στο Στέλιο. «Μικιό κοπελάκι» μα «ζωντανό» και «ξυπνό», ο Στέλιος Φουσταλιεράκης γύρναγε τις Ρεθεμνιώτικες ταβέρνες και κοίταζε τα μπουλγαριά κρεμασμένα στους τοίχους τους, στην περιοχή της πλατείας Κιουλούμπαση, στου Αμπατζή και στις άλλες όπου μπαίνανε οι Ρεθεμνιώτες κι αποθέτανε με τον κάματο της μέρας «τσοι καημούς και τα πάθια ν-τως». Έψαχνε  κάποιον να παίζει για να στήσει τ’ αυτί και να δακρύζει από συγκίνηση.

Εχει και άλλο »

Για πολλούς Κρητικούς το όνομά του είναι το συνώνυμο της λύρας. Όχι άδικα, καθώς μαζί της αναδείχτηκε ως ένας απ’ τους σημαντικότερους συντελεστές της κρητικής μουσικής κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα και αναδείχτηκε σε θρύλο στη διάρκεια της ζωής του. Άνοιξε νέους δρόμους στη μουσική της Κρήτης, γι’ αυτό, ενώ δεν δίδαξε λύρα σε σχολές, η τέχνη και το έργο του ώθησαν τον απλό κόσμο να τον αποκαλέσει πολύ εύστοχα και με τεράστια σημασία “Δάσκαλο της Κρητικής Μουσικής”. Χωρίς να έχει μελωδική φωνή, ήξερε να τραγουδάει. Η λύρα του ιδανική για το μερακλή χορευτή, έδινε «φτερά» στα πόδια… Στην Κρήτη σήμερα δεν μπορεί να γίνει γλέντι σε γάμο ή βάπτιση, σε εκδήλωση ή σε “παρέα“, όπου τα όργανα στη μέση και γύρω οι τραγουδιστές-μαντιναδαλόγοι ή χορευτές, να μην παίζουν και να μην τραγουδούν συνθέσεις του. Η αγάπη των πολυάριθμων θαυμαστών του φτάνει πολλές φορές στα όρια του φανατισμού.

Μέχρι και σύλλογος φίλων του έχει ιδρυθεί. Ο Δάσκαλος, o Λυράρης, o Γέρος: ο Θανάσης Σκορδαλός.

Εχει και άλλο »

Ο Φουσταλιέρης και η μουσική δράση του σχετίζονται άμεσα μ’ ένα θέμα που ενδιαφέρει, εδώ και κάμποσα χρόνια, όλο και περισσότερους, κυρίως μουσικολόγους, μουσικούς και εραστές της μουσικής: τα αστικά τραγούδια της Κρήτης. Εννοούμε τα τραγούδια που, μέχρι τα τελευταία τριάντα χρόνια και κάτι, ακούγονταν στις κρητικές πόλεις και τα περίχωρά τους (τις ημιαστικές –για να κυριολεκτήσουμε– περιοχές του νησιού) και δε συνηθίζονταν παραπέρα, στα καθαρώς αγροτικά και κτηνοτροφικά χωριά, που, κάπως αποκομμένα από τις πόλεις, ανέπνεαν τη δική τους μουσική παράδοση.

Η ενασχόληση μάλιστα με το είδος συνδέεται άρρηκτα με την «ανακάλυψη του Φουσταλιέρη» λίγα χρόνια πριν κοιμηθεί, ανακάλυψη που –άσχετα με το πώς το βλέπει ο καθένας– πράγματι δίδαξε πολλά σε αληθινούς φίλους της μουσικής και φυσικά συντέλεσε καθοριστικά στο να ασχολούμαστε εμείς εδώ με το Φουσταλιέρη, δεδομένου ότι, όταν ζούσε, οι περισσότεροι της παρέας μας ήταν ηλικιακά μικροί και πνευματικά μακριά νυχτωμένοι για την ύπαρξή του και το ανεκτίμητο καλλιτεχνικό έργο του. Δυστυχώς το φαινόμενο Φουσταλιέρης έφυγε, μαζί με την κοινωνία των μερακλήδων του καιρού εκείνου, και τώρα ψάχνουμε τα τελευταία σπαράγματα, τα θρουλάκια που θα μάσε βοηθήσουνε να σβήσομε τη δίψα μας σε μια θάλασσα καθαρότητας κι αθρωπιάς, χωρίς φυσικά ρομαντικές εξιδανικεύσεις… Ευτυχώς επιβιώνουν ακόμη κάμποσοι μερακλήδες από το φαινόμενο Σκορδαλός, Μουντάκης, κ.τ.λ., δηλαδή από την κοινωνία της επόμενης γενιάς, που όμως η μουσική της, αν και σπουδαία (γι’ αυτό και την αγαπάμε μέχρι δακρύων), είχε ήδη αρχίσει να μετασχηματίζεται σε κάτι περισσότερο αστικό, περισσότερο ανακατεμένο με τα αθηναϊκά φαινόμενα του επαγγελματισμού, του φολκλόρ, του «κοσμοπολίτικου», του «επιστημονικού» κ.τ.λ. και συνεπώς λιγότερο «καθαρό». Ας είναι. Πίσω στο θέμα μας.

Εχει και άλλο »