Τί να πει κανείς για τον Λεωνίδα Κλάδο. Από τις κορυφαίες λύρες της Κρητικής μουσικής. Σχετικά πρόσφατα, βρέθηκε στην Αθήνα, σε εκδήλωση του συλλόγου Κρητών Ιλίου και απέδειξε ότι ακόμα και τώρα που τα χρόνια έχουν περάσει, παραμένει κορυφαίος. Ενας από τους τελευταίους εν ζωή δασκάλους, απολαυστικός όπως πάντα. Τον συντροφεύει στο τραγούδι, ο Γιάννης Κακλής.
Μακριά από μας τέτοια διλήματα. Το site αυτό (http://www.cretan-music.gr) φτιάχτηκε το 1998 (11 χρόνια κιόλας, ε;) με σκοπό επιτέλους να συγκεντρωθεί υλικό για την Κρητική λαική μουσική.
Μια πρώτη καταγραφή που είναι αλήθεια ότι έπρεπε να ‘χει ξεκινήσει πολύ πολύ νωρίτερα και από τους αρμόδιους (κράτος). Αλλά ως γνωστόν το Ελληνικό κράτος επιβραβεύει μόνο πανηγυράκια τύπου Eurovision με εκατομμύρια ευρώ μέσω της ΕΡΤ, ενώ χρήματα για έρευνα του λαικού πολιτισμού μας δυστυχώς δεν περισσεύουν! Ακόμα και όταν αυτό γίνεται, τότε συμβαίνουν άλλα απίθανα από τους βολεμένους δημόσιους λειτουργούς μας. Χαρακτηριστική η περίπτωση του Πανεπιστημίου Κρήτης στο Ρέθυμνο που γύρω στο 1980 με τη βοήθεια του αείμνηστου λυράρη Κωστή Μουντάκη, συγκεντρώθηκαν μουσικοί υπέργηροι και μη, και ηχογράφησαν δεκάδες μελωδίες, σκοπούς, χορούς και τραγούδια που κινδύνευαν να χαθούν. Σήμερα μαζί με τους γέρους μουσικούς έχουν χαθεί και οι ηχογραφήσεις τους! Γιατί; Μα ρωτήστε το Πανεπιστήμιο Κρήτης. Λες και οι ηχογραφήσεις είναι κτήμα δικό του και όχι του Ελληνικού λαού και τις κρατάει καταχωνιασμένες στα αρχεία του…
αυτό δε θα θέλατε να το απολαύσετε και σε ήχο;
Γεννήθηκε στις 17 Ιανουαρίου 1925 στα Πλατάνια Αμαρίου. Είναι γιος του Δημήτρη Κλάδου κτηνοτρόφου από τα Λειβάδια Μυλοποτάμου. Μητέρα του είναι η Χρυσή Ανδρέου Λίτινα. Έμειναν και έζησαν στα Πλατάνια αποκτώντας 8 παιδιά εκ των οποίων το δεύτερο ήταν ο Λεωνίδας.
Φοίτησε στο Δημοτικό Σχολείο Πλατανίων, αλλά λόγω έλλειψης δασκάλου παρακολούθησε μαθήματα και σε άλλα δημοτικά της γύρω περιοχής μεταξύ αυτών και αυτό του Μοναστηρακίου. Ήταν εξαίρετος μαθητής, λόγω όμως οικονομικών δυσχερειών δεν προχώρησε στα γράμματα. Οι γονείς του τον προέτρεψαν και πήγε να μάθει την τέχνη του τσαγκάρη στο Βυζάρι στου Κούνουπα του Στεφανή, όπου πηγαινοερχόταν για τρία χρόνια.
Σαν παιδί βοηθούσε στην εκκλησία και ήταν δίπλα στον παππού του από τις Λαμπιώτες Παπα-Γιάννη Σιγανό, ο οποίος διέκρινε από πολύ νωρίς τις μουσικές και φωνητικές ικανότητες του Λεωνίδα και τον προώθησε στο ψαλτήρι. Έτσι λοιπόν η εκκλησία υπήρξε ένα από τα πρώτα του βιώματα, όσον αφορά το χώρο της μουσικής. Ένας άλλος μεγάλος δάσκαλος στη μουσική για το Λεωνίδα ήταν ο θρυλικός Κουρούπης από το γειτονικό Μέρωνα που τον βοήθησε στα πρώτα του βήματα.
Το 1941, όταν κατέκτησαν οι Γερμανοί την Κρήτη, τον βρίσκει με πολλές άλλες οικογένειες στις σπηλιές του Ψηλορείτη. Εκεί ο θείος του Μανώλης Λίτινας ασχολείται με διάφορα ξυλόγλυπτα και μεταξύ αυτών φτιάχνει και μία λύρα από ασφένταμο. Τα παιδιά την περιεργαζόταν και την άφηναν, όμως ο Λεωνίδας ανυπομονούσε να ακούσει τους πρώτους ήχους:
“σε 17 ημέρες έμαθα να κουρδίζω και σε 28 ακούστηκαν οι πρώτοι σκοποί στις κορυφές του Ψηλορείτη. Έπαιζα και τραγουδούσα συνέχεια”.
Λεωνίδας Κλάδος. Ο Ζωντανός θρύλος της Κρητικής μουσικής. Μία από τις κορυφαίες λύρες -και για τη δική μου ακουστική, η κορυφαία λύρα- της Κρητικής μουσικής, σε έναν κορυφαίο συρτό. Τις “Μαύρες φορεσιές”.
Το βίντεο που ακολουθεί το τράβηξε ο Σημισακογιώργης σε μία παρέα στο Μπαλί, στις 31/5/2009. Μαζί με τον Κλάδο, ο μπαρμπά-Γιάννης της Κρήτης, ο Μαρκογιάννης. Μαζί ζωγραφίζουνε, στον “καμβά” της Κρητικής μουσικής.
Οι νεώτεροι θα πρέπει να θεωρούν τον εαυτό τους άτυχο, που δεν είχαν την τύχη ν’ακούσουν αυτές τις μορφές, όταν ήταν 10-20 χρόνια νεώτεροι, αν και ακόμα και σήμερα, που έχουν φτάσει τα 80 χρόνια της ζωής τους παραμένουν μάστορες. Δάσκαλοι! Οι παλιότεροι, ας θυμηθούν και πάλι το πως ακουγότανε κάποτε η Κρητική μουσική.
Μπορεί να με θεωρήσετε μηδενιστή με αυτό μου το σχόλιο, αλλά… είτε θέλετε, είτε όχι, έτσι είναι! Αυτή τη στιγμή, στην Κρητική μουσική, πασχίζουμε να βρούμε 3-4 καλλιτέχνες που να παίζουν λύρα, έτσι όπως πρέπει να παίζεται και όχι όπως οι Chivoκαταναλωτές θέλουν να παίζεται. Ετσι όπως θα ήθελαν τ’αυτιά μας ν’ακούνε την Κρητική μουσική και όχι όπως θα ήθελε να την ακούει το ουίσκυ που έχει καταναλωθεί σε απαράδεκτες κούπες όλο το βράδυ.
Πιθανό να έχετε ήδη καταλάβει ότι η λύρα του Κώστα Κακουδάκη μου αρέσει. Μου αρέσει πάρα πολύ! Και είναι κρίμα που αυτή η λύρα δεν έχει λάβει την τύχη άλλων, που έχουν το 1/4 του ταλέντου και της μουσικότητας του. Είναι από τις λύρες που με κάνουν να νιώθω να ανατριχιάζω από ευχαρίστηση κάθε φορά που την ακούω. Να’σαι καλά φίλε Γιώργη Ντάλα που “μ’έσυρες” και τον πρωτάκουσα. Και τί δεν έχει η λύρα του!; Μελωδία;;; Μουσικότητα;;; Καθαρότητα;;; Ακούστε σε αυτό το βίντεο να παίζει ένα κορυφαίο αργό συρτό της Κρήτης, “Ο Δυστυχής” του Λεωνίδα Κλάδου και θα μπορέσετε να ξεχωρίσετε κάθε νότα που πατάει απάνω στη λύρα του!!!
Αυτό είναι λύρα!!!
Το βίντεο είναι από τη νέα συνεργασία του Κωστή Κακουδάκη με τον Ηλία Σαββάκη και τον Δημήτρη Αγγελιδάκη και βιντεοσκοπήθηκε ζωντανά σε μια βραδιά, στις 18/1/2009 στο κέντρο Ζέφυρος. Φτου!!! και το’χασα και αυτό!!!
Ο Λεωνίδας Κλάδος, ανακάλυψε το ταλέντο του Μιχάλη Τζουγανάκη όταν ο δεύτερος ήταν 13 χρονών και συνεργάστηκαν για πέντε χρόνια. Αποτέλεσμα αυτής της συνεργασίας τους ήταν ο δίσκος “Ο ζηλιάρης” που κυκλοφόρησε το 1985. Σε αυτό το δίσκο ο Κλάδος είχε γράψει τη μουσική και ο Τζουγανάκης τις μαντινάδες.
Το βίντεο που ακολουθεί είναι από εκείνη την εποχή και συγκεκριμένα από ζωντανή εμφάνισή τους το 1987!! Για τη λύρα του Κλάδου, απλά… δεν έχω λόγια να πω. Θεωρώ ότι είναι η κουρυφαία λύρα της Κρητικής μουσικής και αυτό είναι καθαρά προσωπική προτίμηση. Οπως λέω… “είμαι της Κλαδικής“.
Οπως επίσης δε μπορώ να μην εκθειάσω το λαούτο του Τζουγανάκη, που είναι ένας πραγματικά μεγάλος καλλιτέχνης του οργάνου, άσχετα με το ότι δεν μου αρέσει ο δρόμος που ακολουθεί. Αλλά και πάλι αυτό είναι προσωπική άποψη.
Οσον αφορά το Μανιά, τί να πει κανείς για το “αηδόνι της Κρήτης”; Η πορεία του, η δισκογραφία του και το ήθος του τα λέει όλα!
Ο συνδιασμός των τριών τους όμως… Δε θα πω λόγια…
Οι δύο ζωντανοί θρύλοι της Κρητικής μουσικής ο Λεωνίδας Κλάδος και ο Γιάννης Μαρκογιαννάκης (Μαρκογιάννης), βρέθηκαν σε μία παρέα και δε χάθηκε η ευκαιρία, να παίξουν παρέα ένα από τα ομορφότερα συρτά της Κρητικής μουσικής, το “Μαύρες Φορεσιές“.
Αυτό το site, προέκυψε μετά από την ένωση του blog του mantinades.gr και του γνωστού σε όλους cretan-music.gr
Δύο site, που ενώ ήταν διαφορετικά ως προς τη θεματολογία τους, είχαν τον ίδιο σκοπό. Τη διάδοση της πραγματικής Κρητικής μουσικής και την προστασία της από προσπάθειες αλλοτρίωσης της και παγκοσμιοποίησής της.
Ετσι αποφασίστηκε, ότι η ένωση των δύο αυτών site, θα ήταν το καλύτερο, τόσο για ουσιαστικούς λόγους παρουσίασης των άρθρων και των απόψεων, όσο και για τεχνικούς λόγους.
Περισσότερες πληροφορίες για τους συντελεστές αυτού του site, μπορείτε να βρείτε εδώ.
Στείλε το με Email
Μοιράσου το στο facebook
Μοιράσου το στο twitter
