cretan music – mantinades

“Γεννήθηκα στο Σπήλι Ρεθύμνης το 1926. Είμαστε μεγάλη οικογένεια. Οκτώ αδέλφια από τα οποία τα πέντε αγόρια είμαστε μουσικοί και τρία κορίτσια. Λαούτο πρωτόπιασα στα χέρια μου οκτώ χρονών. Ο πατέρας μου ήταν καλός λυράρης και στα γλέντια, τις παρέες και τις κοινωνικές συναντήσεις, του κρατούσαν πάσο άλλοι μουσικοί, κυρίως με μαντολίνο. Κάποτε, αγόρασε από την Αθήνα ένα λαούτο. Τότες εδώ, δεν υπήρχανε λαούτα. Ήτανε μόνο ο Μπαξεβάνης, ο Ψύλλος, ο Κουρκουλός και ένας δυο άλλοι στο Νομό Ρεθύμνου. Εμείς είχαμε ένα μεγάλο καφενείο στο Σπήλι, εκεί γινότανε τα γλέντια Σαββατοκύριακα κι όλες τις γιορτές. Ο πατέρας μου μετά τη δουλειά άνοιγε το μαγαζί άναβε το λουξ, ετοίμαζε και περίμενε τους πελάτες του. Κάθε βράδυ έπαιζε λύρα μόνος του. Εμένα, σαν μικρό παιδί που ήμουν, μου άρεσε πάρα πολύ και καθόμουνα πάντα σε μια γωνιά και τον άκουγα. Μια βραδιά με φώναξε κοντά του, μ’ έβαλε σε μια καρέκλα, μου έφερε το λαούτο και μου είπε: Εγώ θα παίζω τη λύρα κι εσύ θα βάζεις το χεράκι σου και θα κάνεις “έτσι”» (δείχνοντάς μου τις κινήσεις του χεριού).«Μα δε φτάνω καλά» του’ πα εγώ, αλλά από τα πρώτα κιόλας λεπτά καθώς το χέρι μου ακουμπούσε στις χορδές ήμουνα μέσα στο χρόνο.

Εχει και άλλο »

Ο Μανώλης Τσαγκαρούλης ή Κουρούπης είναι ένας από τους μεγάλους λυράρηδες της Κρήτης και ανήκει στην κατηγορία των τοπικών μουσικών που δεν καταγράφηκαν ποτέ δισκογραφικά, με αποτέλεσμα να μη μνημονεύονται όπως οι συνομήλικοι του λεγόμενοι “πρωτομάστορες”, όπως καθιερώθηκε να αποκαλούνται.

Γεννήθηκε γύρω στα 1908-1910 στο Μέρωνα της επαρχίας Αμαρίου του νομού Ρεθύμνης. Σε ηλικία περίπου 16 ετών καθηλώθηκε στο κρεβάτι, συνέπεια ενός τραυματισμού στο πόδι του, και η μητέρα του για να κάνει πιο εύκολες τις στιγμές της ανάρρωσης του, του αγόρασε μια λύρα (δυστυχώς ο ίδιος δε θυμόταν να μας πει τον κατασκευαστή της). Αρκετό χρόνο πέρασε δε την ίδια περίοδο στο γειτονικό μοναστήρι του Αρκαδίου όπου και εξασκήθηκε ιδιαίτερα στο παίξιμο της λύρας.

Πρότυπα του θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε το συγχωριανό του Ανδρέα Σταυρουλάκη ή Τσιγαριδαντρέα, τον «Μανέλη», κ.ά. Στα δεκαεπτά του κλήθηκε για πρώτη φορά να παίξει σε γαμήλιο γλέντι στο χωριό του κι έτσι ξεκίνησε μία παρουσία ογδόντα και πλέον ετών στα μουσικά πράγματα της ευρύτερης περιοχής της επαρχίας Αμαρίου. Το παρατσούκλι του το “κληρονόμησε” από τον πατέρα του, για τον οποίο θρυλούνταν ότι, επιστρέφοντας από τον πόλεμο στη Μικρασία, “έφερε τσι λίρες με το κουρούπι” (=κιούπι, μικρό πήλινο πιθαράκι).

Ο Κουρούπης λοιπόν, τον οποίο ο Λεωνίδας Κλάδος κατονομάζει ως δάσκαλό του, δεν υπήρξε ποτέ επαγγελματίας, έπαιζε χωρίς να ζητήσει χρήματα και κέρδος του θεωρούσε τις όμορφες στιγμές που πέρασε στα γλέντια του Μέρωνα και των γύρω χωριών. Είχε παίξει συντροφιά με το Γιάννη Μπερνιδάκη ή Μπαξεβάνη, το Μαρκογιάννη αλλά και με συγχωριανούς του όπως τους Χρήστο και Παντελή Καλοειδά, τον Γαργεραλέξη (Αλέξη Γαργερό), το Γιώργη Λιοδάκη, κ.ά.

Εχει και άλλο »

Πολλές φορές δε χρειάζεται κάτι  ιδιαίτερο για να γίνει παρέα. Μια γλυκιά καλοκαιρινή βραδιά, μερικοί καλοί φίλοι και 2-3 άνθρωποι που να ξέρουν να “γρατζουνάνε” μια λύρα και ένα λαούτο.

Οταν όμως αυτοί που “γρατζουνάνε”, τυχαίνει να είναι ο Μαρκογιάννης, ένας ζωντανός θρύλος της Κρητικής μουσικής, ο Γιάννης Τσουρδαλάκης, που αποτελεί μια από τις ελπίδες της και ο Γιάννης Αποστολάκης, τότε το πράγμα αλλάζει.

Οταν αυτοί, συνοδεύονται από μερακλήδες τραγουδιστάδες της παρέας και από ανθρώπους όπως ο Σηφογιωργάκης στα τραπέζια, δε μπορεί παρά η βραδιά να μείνει αξέχαστη σε όσους έχουν την τύχη να συμμετέχουν σε αυτή. Κάτι τέτοια, πρέπει να έγινε και στα Σακτούρια του Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου, όπως μπορείτε να δείτε και ν’ακούσετε και εσείς στο παρακάτω video.

Εχει και άλλο »

Λεωνίδας Κλάδος. Ο Ζωντανός θρύλος της Κρητικής μουσικής. Μία από τις κορυφαίες λύρες -και για τη δική μου ακουστική, η κορυφαία λύρα- της Κρητικής μουσικής, σε έναν κορυφαίο συρτό. Τις “Μαύρες φορεσιές”.

Το βίντεο που ακολουθεί το τράβηξε ο Σημισακογιώργης σε μία παρέα στο Μπαλί, στις 31/5/2009. Μαζί με τον Κλάδο, ο μπαρμπά-Γιάννης της Κρήτης, ο Μαρκογιάννης. Μαζί ζωγραφίζουνε, στον “καμβά” της Κρητικής μουσικής.

Οι νεώτεροι θα πρέπει να θεωρούν τον εαυτό τους άτυχο, που δεν είχαν την τύχη ν’ακούσουν αυτές τις μορφές, όταν ήταν 10-20 χρόνια νεώτεροι, αν και ακόμα και σήμερα, που έχουν φτάσει τα 80 χρόνια της ζωής τους παραμένουν μάστορες. Δάσκαλοι!   Οι παλιότεροι, ας θυμηθούν και πάλι το πως ακουγότανε κάποτε η Κρητική μουσική.

Μπορεί να με θεωρήσετε μηδενιστή με αυτό μου το σχόλιο, αλλά… είτε θέλετε, είτε όχι, έτσι είναι! Αυτή τη στιγμή, στην Κρητική μουσική, πασχίζουμε να βρούμε 3-4 καλλιτέχνες που να παίζουν λύρα, έτσι όπως πρέπει να παίζεται και όχι όπως οι Chivoκαταναλωτές θέλουν να παίζεται. Ετσι όπως θα ήθελαν τ’αυτιά μας ν’ακούνε την Κρητική μουσική και όχι όπως θα ήθελε να την ακούει το ουίσκυ που έχει καταναλωθεί σε απαράδεκτες κούπες όλο το βράδυ.

Εχει και άλλο »

Για πολλούς Κρητικούς το όνομά του είναι το συνώνυμο της λύρας. Όχι άδικα, καθώς μαζί της αναδείχτηκε ως ένας απ’ τους σημαντικότερους συντελεστές της κρητικής μουσικής κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα και αναδείχτηκε σε θρύλο στη διάρκεια της ζωής του. Άνοιξε νέους δρόμους στη μουσική της Κρήτης, γι’ αυτό, ενώ δεν δίδαξε λύρα σε σχολές, η τέχνη και το έργο του ώθησαν τον απλό κόσμο να τον αποκαλέσει πολύ εύστοχα και με τεράστια σημασία “Δάσκαλο της Κρητικής Μουσικής”. Χωρίς να έχει μελωδική φωνή, ήξερε να τραγουδάει. Η λύρα του ιδανική για το μερακλή χορευτή, έδινε «φτερά» στα πόδια… Στην Κρήτη σήμερα δεν μπορεί να γίνει γλέντι σε γάμο ή βάπτιση, σε εκδήλωση ή σε “παρέα“, όπου τα όργανα στη μέση και γύρω οι τραγουδιστές-μαντιναδαλόγοι ή χορευτές, να μην παίζουν και να μην τραγουδούν συνθέσεις του. Η αγάπη των πολυάριθμων θαυμαστών του φτάνει πολλές φορές στα όρια του φανατισμού.

Μέχρι και σύλλογος φίλων του έχει ιδρυθεί. Ο Δάσκαλος, o Λυράρης, o Γέρος: ο Θανάσης Σκορδαλός.

Εχει και άλλο »

…ναι… αλλά τί παρέα!

Μαρκογιάννης, Μανώλης Κακλής, Σήφης Τσουρδαλάκης, Μιχελάκης και άλλοι πολλοί μαζεύτηκαν για παρέα, στην τηλεοπτικής εκπομπή του Βιτώρου. Συναπάντημα που είναι δύσκολο να βρεθεί. Δυστυχώς ο ήχος με την εικόνα στο συγκεκριμένο video δεν είναι συγχρονισμένα, αλλά αυτό δε στερεί τίποτα από τη μουσική απόλαυση.

Το θρύλικο δίδυμο της Κρητικής μουσικής, ο “δάσκαλος” Θανάσης Σκορδαλός και ο “μπαρμπά” Γιάννης Μαρκογιαννάκης, παρέα με τον Λευτέρη Φουκάκη (Λευτέρη δεν τονε λένε;;; -για βοηθήστε-) σε μια βιντεοσκόπηση του 1986 από ζωντανή εμφάνισή τους σε γλέντι γάμου ή σε πανηγύρι στο Κηποθέατρο Καζαντζάκη στο Ηράκλειο. Σε αυτό το 9λεπτο βίντεο της Βικελαίας βιβλιοθήκης παίζουνε μία σειρά από συρτά του Σκορδαλού. “Μόνος εκείνος π’αγαπά”, “Ποιός ουρανός, ποιά θάλασσα”, “Κουράγιο κάνω στην καρδιά”.

Κυρίες και κύριοι, απολαύστε πραγματική λύρα.