cretan music – mantinades

Μια πρώτη προσπάθεια του www.cretan-music.gr για συλλογή άρθρων, κειμένων και ιστορικών καταγραφών γύρω από τους χορούς που χορεύονται στην Κρήτη…

Μέσα από τις μελωδίες των χορών της Κρήτης μπορούμε να τους διακρίνουμε σε δύο κύρια είδη. Τους πηδηχτούς και τους συρτούς. Οι πηδηχτοί (γρήγοροι) χοροί πιθανόν να έλκουν την (κοινή) καταγωγή τους από την αρχαιότητα με κοινή καταγωγή τις Πυρρίχιες μελωδίες. Για τους συρτούς (αργούς) χορούς βρίσκουμε αρκετά κοινά στοιχεία με περιγραφές για συρτούς χορούς των αρχαίων Ελλήνων.

Ας τους δούμε αναλυτικά:

Αγκαλιαστός

Tο όνομα του το πήρε από την ιδιότυπη λαβή, μοναδική για τα δεδομένα της Κρήτης, με την οποία πιάνονται οι χορευτές. Βάζουν το αριστερό χέρι τους πάνω από τον δεξιό ώμο τους κρατώντας συνήθως μαντίλι του οποίου την άκρη ρίχνουν στην πλάτη τους. Την άκρη αυτή κρατά με το δεξί χέρι ο επόμενος χορευτής ή χορεύτρια. Οι χορευτές έτσι φαίνονται σαν αγκαλιασμένοι γι΄ αυτό και ο χορός λέγεται Αγκαλιαστός.

Ο χορός αυτός ήταν πασίγνωστος σε όλη την Ανατολική Κρήτη και ήταν ο αγαπημένος χορός των νέων προπολεμικά. Ο λόγος όμως που τον έκανε λαοφιλή δεν ήταν μόνο η ευκολία του αλλά και γιατί έδινε την δυνατότητα στους νέους να αγκαλιάσουν τις νέες με τις οποίες χόρευαν.

Ανωγειανός (Μυλοποταμίτικος) Πηδηχτός

Ανδρικός κυρίως χορός που χορεύεται κυρίως στην περιοχή των Ανωγείων, με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους πηδηχτούς βηματισμούς και τα δυνατά χτυπήματα των ποδιών στο έδαφος, φαίνεται ότι αποτελεί ένα απόηχο του αρχαιότατου χορού των Κουρητών τον Πυρρίχιο. Τα χέρια των χορευτών πιάνονται από τις παλάμες χιαστί και εκτελούν χορό δώδεκα βημάτων (έξι μπρος, έξι πίσω).

Εχει και άλλο »

Εεεε… να πάει στο γεροδιάολο. Δε λέω πράμα. Οποιος έχει αυτιά μπορεί ν’ακούσει τον Μιχάλη Αλεφαντινό να παίζει ένα από τελευταία (ως προς το έτος παραγωγής) μεγάλα μελωδικά συρτά της Κρητικής μουσικής… το “Γιατί φεγγάρι μου”. Οι αποδέλοιποι να πάνε ν’ακούσουν τα σκυλοκρητικά τους και να μένουν με την εντύπωση ότι ακούνε Κρητική μουσική.

Γιατί φεγγάρι μου; γιατί;;… δε φέγγεις στα στενά μου;
να βγω να δω στη φέξη σου την π’αγαπάει η καρδιά μου.

Ζηλεύγω σου φεγγάρι μου μα το θεό τον ένα
γιατί θωρρείς την π’αγαπώ που’ναι μακρυά από μένα.

Εχω ξαναγράψει για τη συνεργασία του Μανώλη Κακλή με τον Ζαχαρία Μελεσανάκη, στο δίσκο του 1980, με τίτλο “Καταδικάστηκα“. Ο συγκεκριμένος δίσκος περιέχει 3 μελωδικότατα συρτά. Ενα από αυτά είναι και το “Στην ωραιότερη στιγμή“.

Στην ωραιότερη στιγμή εφθείρενε η ζωή μου
γι’αυτό εκαταδικάστημε για πάντα το κορμί μου.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Γεννήθηκε στις 17 Ιανουαρίου 1925 στα Πλατάνια Αμαρίου.  Είναι γιος του Δημήτρη Κλάδου κτηνοτρόφου από τα Λειβάδια Μυλοποτάμου. Μητέρα του είναι η Χρυσή Ανδρέου Λίτινα. Έμειναν και έζησαν στα Πλατάνια αποκτώντας 8 παιδιά εκ των οποίων το δεύτερο ήταν ο Λεωνίδας.

Φοίτησε στο Δημοτικό Σχολείο Πλατανίων, αλλά λόγω έλλειψης δασκάλου παρακολούθησε μαθήματα και σε άλλα δημοτικά της γύρω περιοχής μεταξύ αυτών και αυτό του Μοναστηρακίου. Ήταν εξαίρετος μαθητής, λόγω όμως οικονομικών δυσχερειών δεν προχώρησε στα γράμματα. Οι γονείς του τον προέτρεψαν και πήγε να μάθει την τέχνη του τσαγκάρη στο Βυζάρι στου Κούνουπα του Στεφανή, όπου πηγαινοερχόταν για τρία χρόνια.

Σαν παιδί βοηθούσε στην εκκλησία και ήταν δίπλα στον παππού του από τις Λαμπιώτες Παπα-Γιάννη Σιγανό, ο οποίος διέκρινε από πολύ νωρίς τις μουσικές και φωνητικές ικανότητες του Λεωνίδα και τον προώθησε στο ψαλτήρι. Έτσι λοιπόν η εκκλησία υπήρξε ένα από τα πρώτα του βιώματα, όσον αφορά το χώρο της μουσικής. Ένας άλλος μεγάλος δάσκαλος στη μουσική για το Λεωνίδα ήταν ο θρυλικός Κουρούπης από το γειτονικό Μέρωνα που τον βοήθησε στα πρώτα του βήματα.

Το 1941, όταν κατέκτησαν οι Γερμανοί την Κρήτη, τον βρίσκει με πολλές άλλες οικογένειες στις σπηλιές του Ψηλορείτη. Εκεί ο θείος του Μανώλης Λίτινας ασχολείται με διάφορα ξυλόγλυπτα και μεταξύ αυτών φτιάχνει και μία λύρα από ασφένταμο. Τα παιδιά την περιεργαζόταν και την άφηναν, όμως ο Λεωνίδας ανυπομονούσε να ακούσει τους πρώτους ήχους:

“σε 17 ημέρες έμαθα να κουρδίζω και σε 28 ακούστηκαν οι πρώτοι σκοποί στις κορυφές του Ψηλορείτη. Έπαιζα και τραγουδούσα συνέχεια”.

Εχει και άλλο »

Οι Αλεφαντινοί (ο Νίκος και ο Μιχάλης) έχουν πολλά χρόνια που χωρίσανε. Ο καθένας πήρε το δρόμο του. Την πορεία του Μιχάλη τη γνωρίζετε οι περισσότεροι. O Νίκος αποφάσισε να απομακρυνθεί από την Κρητική μουσική όπως αυτή παρουσιάζεται μέσω της δισκογραφίας, των γλεντιών, και των πανηγυριών και ν’ασχοληθεί με αυτή μόνο μέσα από την κατασκευή μουσική οργάνων. Κυρίως λαούτων. Αυτή εξ’άλλου είναι και η ειδικότητά του και… δε μιλάμε για ένα απλό λαούτο, αλλά για ένα από τα μεγαλύτερα λαούτα της Κρητικής μουσικής.

Εδώ και πολύ καιρό έπεσε στα χέρια μου μια παλαιότερη ζωντανή ηχογράφησή τους, γραμμένη μάλλον σε κασσετόφωνο. Δυστυχώς δεν έχω περισσότερες πληροφορίες για το πότε ή το που έγινε η ηχογράφηση. Οποιος έχει περισσότερες πληροφορίες, ας τις μοιραστεί μαζί μου. Θα του ήμουν ευγνώμων. Η ηχογράφηση, πρέπει πως έχει γίνει στο Κρητικό κέντρο Ζορμπάς, ένα από τα μαγαζιά της Αθήνας που κατά περιόδους, μπορεί κάποιος ν’ακούσει καλή Κρητική μουσική (ευχαριστώ Γρηγόρη).

Από τη συγκεκριμένη ηχογράφηση, διάλεξα το δικό τους “Λίμνες τα μάτια σου“, γιατί θεωρώ ότι είναι ένα από τα τελευταία μεγάλα συρτά που έβγαλε η Κρητική μουσική.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Στα τέλη του προηγούμενου χρόνου, είχα ποστάρει ένα από τ’αγαπημένα μου βίντεο. Ηταν ένα βίντεο από μια παρέα στους Δροσουλίτες της Αγίας Παρασκευής. Αγαπημένο βίντεο, λόγω του Ανδρέα Βαρβατάκη και του Πέτρου Σαριδάκη. Αγαπημένο, λόγω της όμορφης παρέας που μαζεύτηκε σε ένα τραπέζι για να παίξουν μουσική. Να τραγουδήσουν. Να πιούνε. Αγαπημένο λόγω των συρτών που επέλεξαν να παίξουν και για τον τρόπο που το έκαναν.

Πρόσφατα ανακάλυψα το 2ο μέρος του. Οι ίδιοι, “συνήθεις ύποπτοι”, συνεχίζουν αυτή τη φορά με το “Μόνο εκείνος π’αγαπά” του Σκορδαλού. Αν και θα προτιμούσα το βίντεο μεγαλύτερο σε διάρκεια (η αλήθεια είναι πως δεν χόρτασα) δεν παύει αν είναι κάτι που θα πρέπει να δείτε και ν’ακούσετε.

Εχει και άλλο »

Πολλές φορές δε χρειάζεται κάτι  ιδιαίτερο για να γίνει παρέα. Μια γλυκιά καλοκαιρινή βραδιά, μερικοί καλοί φίλοι και 2-3 άνθρωποι που να ξέρουν να “γρατζουνάνε” μια λύρα και ένα λαούτο.

Οταν όμως αυτοί που “γρατζουνάνε”, τυχαίνει να είναι ο Μαρκογιάννης, ένας ζωντανός θρύλος της Κρητικής μουσικής, ο Γιάννης Τσουρδαλάκης, που αποτελεί μια από τις ελπίδες της και ο Γιάννης Αποστολάκης, τότε το πράγμα αλλάζει.

Οταν αυτοί, συνοδεύονται από μερακλήδες τραγουδιστάδες της παρέας και από ανθρώπους όπως ο Σηφογιωργάκης στα τραπέζια, δε μπορεί παρά η βραδιά να μείνει αξέχαστη σε όσους έχουν την τύχη να συμμετέχουν σε αυτή. Κάτι τέτοια, πρέπει να έγινε και στα Σακτούρια του Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου, όπως μπορείτε να δείτε και ν’ακούσετε και εσείς στο παρακάτω video.

Εχει και άλλο »