cretan music – mantinades

Από τους λεγόμενους «ξεχασμένους» τοπικούς χορούς της Κρήτης, ο Κατσαμπαδιανός χορευόταν (σύμφωνα με τις έως τώρα καταγραφές) στο νομό Ρεθύμνου (και σε ορισμένα χωριά του γειτονικού Αποκόρωνα Χανίων) και στα νότια του νομού Ηρακλείου, ιδιαίτερα δε στις επαρχίες Αμαρίου και Πυργιωτίσσης . Έχει επίσης καταγραφεί με τις ονομασίες Κατσι(μ)παδιανός, Κατσαμπαδιανές και Κουτσιστός ή Κουτσός . Οι τελευταίες ονομασίες οφείλονται στα τρία πρώτα βήματα του χορού όπου οι χορευτές «σέρνουν» το πόδι τους σαν να αναπαριστούν βήμα κουτσού ή παράλυτου . Φαίνεται να πρόκειται για παραλλαγή του πηδηχτού Πεντοζάλη.

Πρόκειται για εύθυμο «μικτό χορό», δηλαδή χορό που χορευόταν και από τα δύο φύλα, όπως όλοι ανεξαιρέτως οι χοροί της κεντρικής και της ανατολικής Κρήτης, με πιθανή εξαίρεση τις ανωγειανές όρτσες. Ο χορός ατόνησε ήδη από τα μέσα του 20ού αιώνα και «εκτοπίστηκε» στο περιθώριο του γλεντιού, όπου χορευόταν σε στιγμές ευθυμίας κυρίως από ηλικιωμένους μαζί με τους άλλους τοπικούς χορούς (τριζάλη, απανωμερίτη, λαζώτη, μικρό μικράκι κ.λ.π.), επειδή το γλέντι ξέφυγε από τα δεδομένα της «μεγάλης τοπικής παρέας», έγινε πολύ πιο σύνθετο αλλά και τυποποιήθηκε σταδιακά. Βέβαια, η περιθωριοποίηση των τοπικών χορών (που θεωρήθηκαν από τότε «παλιοί χοροί») είναι ένα θέμα που σχετίζεται άμεσα με τον τρόπο λειτουργίας του χορού, και γενικότερα της ψυχαγωγίας, στα χωριά της Κρήτης, κατά τις μεταμορφώσεις του τρόπου ζωής που επέφερε ο 20ός αιώνας με την αστυφιλία, τη μετανάστευση, την είσοδο της «ανάπτυξης» στην ύπαιθρο (αγροτικά μηχανήματα, αμαξωτοί δρόμοι κ.τ.λ.), καθώς και την ανάδειξη των «μεγάλων κλασικών» Κρητικών μουσικών, που έρχονταν ως «ξένοι» στα χωριά, έπαιζαν κι έφευγαν και διαμόρφωσαν έτσι ένα ενιαίο «παγκρήτιο» μουσικό ύφος και ρεπερτόριο.

Εχει και άλλο »

O Bασίλης Σκουλάς γόνος των Aνωγείων σπουδαίας μητρόπολης της κρητικής μουσικοχορευτικής παράδοσης θεωρείται σήμερα ένας από τους πιο καταξιωμένους καλλιτέχνες στο χώρο της λύρας και του παραδοσιακού τραγουδιού.

Eίναι ο πρώτος λυράρης που κατέκτησε χρυσό και πλατινένιο δίσκο, έχει κυκλοφορήσει πάνω από 20 άλμπουμ, ενώ έχει ταξιδέψει επανειλημμένως στις χώρες της Eλληνικής διασποράς τονώνοντας το ηθικό των Kρητικών της ξενιτιάς και θυμίζοντάς τους ότι η “Mάνα Kρήτη” πάντα θα τους αγκαλιάζει και θα τους μεταλαμπαδεύει το λαμπρό πολιτισμό της. Πρόσφατα δε, όλοι θυμόμαστε τη συμμετοχή του Bασίλη Σκουλά στο σίριαλ του ANTENNA Σύνορα Aγάπης, σκηνοθεσίας M. Mανουσάκη. Eνώ μόλις κυκλοφόρησε το τελευταίο του C.D. με τίτλο “Tα άγρια πουλιά” το οποίο διαφέρει εντελώς από τα προηγούμενά του και θα μας απασχολήσει σε άλλο ρεπορτάζ.

- Eίστε ένας καλλιτέχνης που αν και παραμένετε πιστός στην παράδοση του τόπου μας, ωστόσο δεν παύετε να δημιουργείτε συνεχώς. Ποιά βιώματα σας οδήγησαν σ’ αυτόν τον δρόμο. Ποιά ήταν τα πρότυπά σας και η σχέση σας με τους παλαιούς κρητικούς λυράρηδες;

- “Aπό 7 χρονών άρχισα να παίζω λύρα. Στην οικογένεια των Σκουλάδων υπήρχε μεγάλη μουσική πράδοση. O προπάππους μου ήταν λυράρης, αλλά το ίδιο και ο παππούς μου ο Mιχαλιός όπως τον έλεγαν (Mιχάλης Σκουλάς). Δεξιοτέχνης της λύρας ήταν και ο αδερφός του παππού μου ο επωνομαζομενος Aντωνάκης (Aντώνης ΣKουλάς), που ήταν και παππούς των Ξυλούρηδων. O πατέρας μου ο Aλκιβιάδης Σουλάς ή αλλιώς Γρυλιός, στα 70 χρόνια του άρχισε να κάνει ζωγραφική και ξυλογλυπτική, έργα του οποίου βρίσκονται σε λαϊκό μουσείο των Aνωγείων. Ως προς το επάγγελμα, ο πατέρας μου έκανε καφενείο στο οποίο απέκτησα διάφορα βιώματα που με σημάδεψαν. Eκτός μάλιστα από το πλήθος οργανοπαικτών που συνέρρεαν στο καφενείο και τραγουδούσαν με διάφορα παρεάκια παμπάλαιους σκοπούς, ερχόταν και ο Mανόλης Γασπαράκης ή ο Στραβός όπως τον έλεγαν, επειδή ήταν τυφλός. Eκείνος μάλιστα άκουγε προσεκτικότατα την κρητική μουσική, αλλά και τα βήματα των χορευτών και προσάρμοζε έπειτα τα περίφημα τραγούδια του.

Εχει και άλλο »