cretan music – mantinades

Ηράκλειο, Μονοφάτσι, Μεσσαρά, Πεδιάδα, Βιάννος.

- Λευτέρης Μανασάκης, βιολόλυρα Καστελολευτέρης, μαντολίνο.

Μια τέτοια κατανομή θα μπορούσε να γίνει για τις περιοχές του νομού Ηρακλείου οι οποίες είχαν να παρουσιάσουν σημαντικούς λαϊκούς μουσικούς από την αρχή του εικοστού αιώνα μέχρι τη δεκαετία του ’80, και που αντίστοιχα διακρίνονται από ένα τοπικό ηχόχρωμα. Και αναφερόμαστε σε μουσικούς που όλοι σχεδόν έχουν φύγει απ’ τη ζωή, αλλά που ωστόσο με τη καλλιτεχνική τους συμπεριφορά και δραστηριότητα καθόρισαν την μοMυσικοχορευτικά ήθη και γενικότερα την πολιτιστική ιστορία αυτών των τοπικών κοινωνιών και όχι μόνο. Το παρακάτω κείμενο αποτελεί μια σταχυολόγηση από μουσικούς των ως άνω περιοχών όμως σε καμιά περίπτωση συνιστά διεξοδική και αναλυτική αναφορά στη μουσική τους ιστορία.

Ηράκλειο: Η πρωτεύουσα. Η πόλη των λόγιων βιολιστών οι οποίοι είχαν παιδεία πάνω στη κλασσική μουσική που ποτέ όμως ουδέποτε αποκόπηκαν από τις λαϊκές μουσικές ρίζες και εκδηλώσεις. Οι γνώσεις τους και η εν γένει τους υπόσταση ως μουσικοί τους έδωσε τη δυνατότητα με τη δέουσα υπευθυνότητα και σοβαρότητα να καταθέσουν την άποψή τους σ΄ αυτό που ονομάζουμε λαϊκό μουσικό πολιτισμό.

Συντελεστές αυτού του φαινομένου αναφέρονται οι αδελφοί Αλεξίου του Στέλιου, Ο καθηγητής της παιδαγωγικής ακαδημίας Ηρακλείου Νουφράκης, ο Μηνάς Τζωρτζάκης, ο Μιχάλης Σφακιανάκης, και φυσικά ο Στρατής Καλογερίδης που κυρίως στο Ηράκλειο άσκησε τον πολύπλευρο καλλιτεχνικό του ρόλο ως μουσικός αλλά και ως φωτογράφος. Ο βιολιστής μουσικός, που κατέγραψε στο μουσικό πεντάγραμμο γνωστές μελωδίες της ανατολικής Κρήτης από όπου και καταγόταν. Μια προσωπικότητα με το όνομα που κατέστη θρυλικό στη Κρήτη, και στο χώρο των μουσικών αλλά και στο απλό κόσμο της. Αρχιμουσικός της φιλαρμονικής του Δήμου Ηρακλείου την περίοδο του μεσοπολέμου, είχε μια πλούσια δισκογραφική δραστηριότητα η οποία συνιστά και τη βασική πηγή πληροφόρησης όσον αφορά το μουσικό ύφος που χαρακτήριζε το παίξιμό του αλλά και των άλλων αναφερόμενων. Εκεί διαπιστώνουμε τη διαφορετικότητα της μουσικής έκφρασης μεταξύ των αστικών κέντρων και της υπαίθρου.

Εχει και άλλο »

Δε θέλω να πιστεύω πως υπάρχει Κρητικός που δε γνωρίζει έναν από τους κορυφαίους συρτούς της Κρητικής μουσικής, το “Να’σουν αέρας”. Ομως, είμαι σίγουρος, πως λίγοι γνωρίζουν πως τη συγκεκριμένη συρτουδάρα, την έχει γράψει και την έχει πρωτοπεί ο Παντελής Σταυρουλάκης. Ενας μελαγχολικός και τρυφερός συρτός που θεωρείται πλέον κλασικό και παίζεται από τους περισσότερους νέους λυράρηδες του νησιού μας. Το συρτό αυτό έχει ηχογραφηθεί αρκετές φορές από διάφορους αξιόλογους καλλιτέχνες, ενώ ξεχωρίζει, κατά τη γνώμη μας, η ηχογράφησή του από το Γιώργη Ξυλούρη (Ψαρογιώργη).

Εκτός του “Να’σουν αέρας” έχει δημιουργήσει και άλλους, μοναδικούς σκοπούς, όπως τα: “Τον ήλιο βάνω μάρτυρα”, “Πάντα φοβάται π’αγαπά”, “Μοίρα δε σε φοβούμαι μπλιο”. Αυτά είναι μερικά από τα μουσικά αριστουργήματα που άφησε ως παρακαταθήκη στους νεώτερους ο Παντελής Σταυρουλάκης.

Ο Παντελής Σταυρουλάκης, από το χωριό Χάρακας της επαρχίας Μονοφατσίου του νομού Ηρακλείου, γεννήθηκε το 1931 και σκοτώθηκε το 1982 σε ηλικία 51 ετών από ατύχημα. Ο ίδιος έλεγε συχνά ότι θα πέθαινε στα πενήντα του.

Eίναι ένας από τους αγαπημένους λυράρηδες της κεντρικής Κρήτης και η μνήμη του είναι πάντα φρέσκια στο νου και την ψυχή των Κρητικών μερακλήδων.

Ηταν ένας αυθεντικός άνθρωπος, από γονείς αγρότες, ενώ και ο πατέρας του έπαιζε λύρα ερασιτεχνικά. Πρωτόπιασε τη λύρα σε μικρή ηλικία και επαγγελματικά έπαιξε για πρώτη φορά σε γλέντια της περιοχής στα 16 του χρόνια. Μεγαλώνοντας όμως κάποια στιγμή εγκατέλειψε τη λύρα και ξανάπαιξε μετά από 22 χρόνια παύσης. Σε ηλικία 47 χρονών ηχογράφησε τον πρώτο του δίσκο με συνεργάτη το Νίκο Καδιανό.

Συνολικά ηχογράφησε δύο δίσκους, ενώ ετοίμαζε έναν τρίτο, που όμως δεν πρόλαβε να τον ηχογραφήσει λόγω του ξαφνικού θανάτου του. Ήταν παντρεμένος με τη Μαρία Αποστολάκη από το Χάρακα και είχαν δύο κόρες, τη Μελανθία και την Κλειώ. Μετά το θάνατό του εκδόθηκε ένας διπλός δίσκος ιδιαίτερου ενδιαφέροντος, αφιερωμένος στη μνήμη του. Στον πρώτο από τους δύο δίσκους του συγκεκριμένου αφιερώματος περιλαμβάνονται οι αυθεντικές ηχογραφήσεις του, ενώ στο δεύτερο ηχογραφήσεις άλλων καλλιτεχνών σε δικά του κομμάτια.

Απολαύστε τον σε mp3, στην αυθεντική ηχογράφηση του “Να’σουν αέρας“.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Να ’σουν αέρας να ’μπαινες μέσα στα σωθικά μου
να ’θώρειες ποιά ’ναι η γι-αφορμή και καίγετ’ η καρδιά μου.